II SA/Lu 664/21
WyrokWSA w Lublinie2021-12-02
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Joanna Cylc-Malec, Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, która nie wykonuje stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, a czynności przez nią wykonywane stanowią typowe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje tylko w sytuacji, gdy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Czynności takie jak pranie, sprzątanie czy gotowanie, stanowiące typowe obowiązki domowe, nie są uznawane za wystarczającą przesłankę do przyznania świadczenia, jeśli nie wykazują bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.Stan faktyczny
Skarżąca T. S.-W. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem S. W., który posiadał orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką, pobieranie przez skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oraz datę powstania niepełnosprawności męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że choć kryterium daty powstania niepełnosprawności jest niezgodne z Konstytucją, to jednak skarżąca nie spełnia podstawowego warunku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, a także występuje przesłanka negatywna w postaci pobierania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2021 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 17 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. dalej jako "u.ś.r.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącej T. S. - W. od decyzji Burmistrza P. z [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem S. W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wyżej opisaną decyzją organ pierwszej instancji, odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem S. W., legitymującym się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest brak związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, pobieranie przez skarżącą rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oraz data powstania niepełnosprawności męża.
Organ stwierdził, że S. W. cierpi na wiele przewlekłych chorób, m.in. na chorobę niedokrwienną serca i z tego powodu wymaga opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W. czynności jest jednak w stanie wykonać samodzielnie, nie jest osobą leżącą, pampersowaną, nie wymaga karmienia ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Porusza się o kuli, jeździ samochodem, jest w stanie sam się rozebrać, może też rozpalić w piecu. Potrzebuje natomiast pomocy w umyciu się i ubraniu. Ze względu na problemy ze słuchem wymaga obecności drugiej osoby podczas załatwiania spraw urzędowych i podczas wizyt lekarskich. Czynności wykonywane przez wnioskodawczynię takie jak pranie, sprzątanie, gotowane, nie są natomiast związane ściśle z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 Konstytucji RP. Zarzuciła także naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej nie wypełnia przesłanki, o której mowa w tym przepisie. Podniosła ponadto zarzut błędnej wykładni art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. polegający na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że pobieranie przez nią rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Przywołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że odpowiada ona prawu, co uzasadnia utrzymanie jej w mocy.
W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. wydając rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną z naruszeniem art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 6 k.p.a. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, orzekł bowiem, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który dotychczas nie podjął działań legislacyjnych. Jednakże nie oznacza to, że norma prawna obowiązuje w pełnym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje stanowisko, podzielane przez wojewódzkie sądy administracyjne i przez Kolegium, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Zdaniem Kolegium, wskazane naruszenie nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy gdyż skarżąca nie spełnia podstawowego warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, czyli przesłanki o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe.
Kolegium podniosło, że nie kwestionuje, że S. W. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, bo stwierdził to uprawniony do tego Lekarz Orzecznik ZUS w orzeczeniu z [...] kwietnia 2020 r. wydanym na stałe. Z kart leczenia szpitalnego dołączonych do wniosku wynika, że S. W. ma schorzenia kardiologiczne, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, chorobę wrzodową żołądka, niedrożność i zwężenie tętnic przedmózgowych, niewydolność krążenia mózgowego, miażdżycę tętnic szyjnych. Ze względu na niedowład prawej nogi porusza się o kuli, ale mimo niedowładu może dojść do łazienki w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych, może wejść po schodach, siedzi samodzielnie, pod nieobecność żony może sam wstać z łóżka przetaczając się najpierw na bok, jest też w stanie prowadzić samochód, zawieźć żonę na zakupy lub do siedziby organu. Jest też w stanie załatwiać sprawy urzędowe, z tym że w obecności żony ze względu na niedosłuch. Może pozostać w domu sam bez opieki żony, nie ma ryzyka nieświadomego opuszczenia przez niego mieszkania czy podjęcia czynności zagrażających jego bezpieczeństwu, samodzielnie się rozbiera natomiast wymaga pomocy prze ubieraniu się np. zakładaniu swetra, koszuli, kurtki. Jest w stanie przygotować proste posiłki natomiast nie gotuje, bo nie umie. Nie wymaga karmienia, nie jest osobą pampersowaną, nie przyjmuje zastrzyków, nie wymaga pomocy w zmianie opatrunków, oklepywania, nie jest rehabilitowany. Leki wziewne przyjmuje sam natomiast tabletki dozuje i podaje mu "do ręki" żona, gdyż obawia się, że mąż może je pomylić. S. W. jest też w stanie rozpalić w piecu i podłożyć drewna, które przyniesie żona z oddzielnego budynku. Poza tym S. W. ma 90 gołębi, którymi opiekuje się żona.
Skarżąca w toku postępowania wskazała natomiast, że pierze, sprząta, ścieli łóżka, podaje leki, pomaga przy kąpieli, pomaga podczas załatwiania spraw urzędowych i wizyt lekarskich.
W ocenie Kolegium, czynności te niewątpliwie można pogodzić z ewentualnym zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Ponadto czynności wymienione przez skarżącą - pranie, sprzątanie, gotowanie - nie są ściśle związane z opieką nad osobą niepełnosprawną, ale z prowadzeniem gospodarstwa domowego i są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, także w takim, w którym członkowie rodziny są aktywni zawodowo. W zakresie czynności opiekuńczych nad osobą niepełnosprawną nie mieści się również chów lub hodowla gołębi.
Ponadto - zdaniem Kolegium - w sprawie występuje przesłanka negatywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. w postaci prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. z 2021r. poz. 419). Skarżąca ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, a taki rodzaj świadczenia nie został wymieniony w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Ustawodawca pozwala na wybór świadczenia pielęgnacyjnego ale tylko w przypadku zbiegu z jednym ze świadczeń spośród wymienionych w tym przepisie.
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, poprzez skargę skierowaną do Sądu, zakwestionowała T. S. - W., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
- art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegająca na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami;
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania. Jednocześnie wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Skarżąca podniosła, że z uwagi na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.
Odnośnie pobieranego rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wskazała, że prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinna skutkować wyborem świadczenia wyższego (świadczenia pielęgnacyjnego) na rzecz pobieranego dotychczas świadczenia w niższej wysokości (rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego).
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny stosownie do swojej kognicji kontroluje zgodność z prawem między innymi decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Jednocześnie, sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy.
Dokonana przez Sąd zgodnie z powyższymi zasadami kontrola legalności decyzji zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji, prowadzi do konstatacji że są one zgodne z przepisami prawa, wobec czego skarga nie może zostać uwzględniona.
Przedmiotem żądania skarżącej, wyrażonego w jej wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem – S. W..
Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w oparciu o przepisy przywoływanej w części historycznej niniejszego uzasadnienia u.ś.r., w szczególności jej art. 17.
Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem SKO uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.
Kolegium uznało jednakże, że istnieją inne okoliczności wykluczające przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką, jaką sprawuje nad niepełnosprawnym mężem.
Mianowicie - jego zdaniem - przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest brak związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem (art. 17 ust. 1 uś.r.) oraz posiadanie przez skarżąca prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.).
Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Mianowicie z akt administracyjnych sprawy wynika, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji wydanym na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Z powyższego orzeczenia wynika także, że mąż skarżącej wymaga opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych i jest niezdolny do samodzielnej egzystencji.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem ustalenie, czy w tym konkretnym stanie faktycznym zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem.
Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W kontekście powyższego zauważyć należy, że omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika natomiast, że opieka ta musi być stała, lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Oczywiście warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Zakres czasowy opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r., III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19).
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy judykatury wskazujące, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19; z 23 października 2021 r., I OSK 1148/20).
Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.
Dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.
Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).
Przenosząc te ogólne uwagi interpretacyjne na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić iż organy obu instancji wykazały w sposób przekonujący, że skarżąca nie wykonuje wobec swego niepełnosprawnego męża stałej lub długotrwałej opieki, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Jak wynika z ustaleń organu, mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Cierpi na wiele przewlekłych chorób, m.in. na chorobę niedokrwienną serca i z tego powodu wymaga opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Wiele czynności jest jednak w stanie wykonać samodzielnie, nie jest osobą leżącą, pampersowaną, nie wymaga karmienia ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Porusza się o kuli, jeździ samochodem, jest w stanie sam się rozebrać, może też rozpalić w piecu. Potrzebuje natomiast pomocy w umyciu się i ubraniu. Ze względu na problemy ze słuchem wymaga obecności drugiej osoby podczas załatwiania spraw urzędowych i podczas wizyt lekarskich. Co więcej może pozostać w domu sam bez opieki żony, nie ma ryzyka nieświadomego opuszczenia przez niego mieszkania czy podjęcia czynności zagrażających jego bezpieczeństwu. Jest w stanie przygotować proste posiłki natomiast nie gotuje, bo nie umie.
Z akt sprawy wynika zatem, że mąż skarżącej jest osobą samodzielną w czynnościach dnia codziennego. Wymaga jedynie pomocy przy kąpieli oraz załatwianiu spraw urzędowych i wizytach lekarskich. Skarżąca mieszkająca wraz z mężem i prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe wykonuje natomiast typowe czynności podejmowane w tymże gospodarstwie, niezależnie od tego, czy osoby wchodzące w jego skład są niepełnosprawne, czy też nie. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, gotowane i robienie zakupów wykonywane przez skarżącą stanowią bowiem normalne prace, które prawdopodobnie podejmowałaby również jako osoba czynna zawodowo, nie mając obowiązku opieki nad niepełnosprawnym mężem. Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad mężem, z racji czasochłonności, uniemożliwia skarżącej aktywność zawodową. Skarżąca nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia męża żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organów o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad mężem a tym, że skarżąca nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki.
Jednocześnie, dla porządku dodania wymaga, że w sytuacji stwierdzenia braku związku przyczynowo- skutkowego między koniecznością sprawowania opieki nad mężem a niepodejmowaniem zatrudnienia zbędnym było ustalanie kolejnych przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia, w tym warunku braku jednego ze świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Tym samym bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do ustaleń organu i zarzutów strony podniesionych w tym zakresie.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło