II SA/Lu 677/15

WyrokWSA w Lublinie2016-03-15

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, stwierdzający niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP, stanowi podstawę do uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji odmawiającej świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia. Choć Trybunał stwierdził niezgodność przepisu z Konstytucją w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to nie uchylił samego przepisu ani nie stworzył prawa do żądania świadczenia dla opiekunów, których podopieczni stali się niepełnosprawni po okresie dzieciństwa. Organ administracji prawidłowo zastosował przepisy, odmawiając świadczenia, ponieważ nie została spełniona przesłanka powstania niepełnosprawności przed ukończeniem 18. roku życia.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W. K. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, której niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia. Organy administracji odmawiały przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnioskodawca wniósł o wznowienie postępowania, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, który orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło uchylenia wcześniejszych decyzji, uznając, że wyrok TK nie tworzy prawa do świadczenia w opisanej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę W. K.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku W. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2008 r. znak: [...] odmawiającą po wznowieniu postępowania uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 października 2013 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 19 lipca 2013 r. odmawiającą W. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na matką W. K., ur. [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy. Decyzją z dnia 19 lipca 2013 r. znak: [...] Prezydent Miasta L. odmówił W. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką W. K. ur. [...]., gdyż ustalony stopień niepełnosprawności jego matki datuje się od 15 stycznia 2010 r., tj. po ukończeniu 18 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania W. K. i decyzją z dnia 18 października 2013 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. We wniosku o wznowienie postępowania z dnia 21 listopada 2014 r. W. K. podniósł zarzut z art. 145a § 1 kpa, który stanowi, że "można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja", powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 opublikowany w Dz.U. z 23 października 2014 r. poz. 1443, którego pkt 2 jest następujący: "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Wnioskodawca podniósł, że w przypadku wydania przez organ decyzji przyznającej mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. wnosi na podstawie art. 155 kpa o uchylenie decyzji przyznającej mu prawo do zasiłku dla opiekuna: tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2014 r. znak: [...], decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lutego 2014 r. znak: [...] oraz decyzji organu I instancji z dnia 3 listopada 2014 r. znak: [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. wznowiło postępowanie w sprawie. Następnie rozpatrując sprawę Kolegium przytoczyło brzmienie art. 145a § 1 i § 2, art. 148 § 1, art. 150 § 1 kpa oraz pkt 2 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 maja 2015 r. stwierdziło, że odmawia po wznowieniu postępowania uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia 18 października 2013 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 19 lipca 2013r. znak: [...] odmawiającą przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką W. K. ur. [...] r., a tym samym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13. W pkt 8 uzasadnienia wyroku zatytułowanym "Skutki wyroku" Trybunał Konstytucyjny stwierdził: "Skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa". Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. "Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że we wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym samym przepis ten pozostał w obrocie prawnym, co obliguje organy administracji do jego stosowania. Trybunał Konstytucyjny orzekł o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok Trybunału nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji, którymi odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Organ administracji zauważył jednocześnie, że wnioskodawcy został przyznany bezterminowo, decyzją z dnia 3 listopada 2014 r. znak: [...] zasiłek dla opiekuna w wysokości [...] zł miesięcznie na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r., poz. 267). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył W. K.. Podniósł, że podtrzymuje w całości swój wniosek z dnia 21 listopada 2014 r. uzupełniony w piśmie z dnia 6 lutego 2015 r. oraz w piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r. Zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/14, nie wzięło pod uwagę wykładni tego wyroku dokonanej przez wojewódzkie sądy administracyjne. Następnie podniósł, że w tekście jednolitym ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawiającym stan prawny po wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/14, na który się powołał, znajduje się odnośnik nr [...], którego treść jest następująca: "Utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z dniem 23 października 2014 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443)". Dalej stwierdził, że stosowanie art. 17 ust. 1b jako kryterium różnicującego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, stanowi obrazę prawa materialnego. Ponadto w oparciu o art. 27 § 1a kpa wniósł o zmianę składu orzekającego Kolegium. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że podziela ustalenia i wnioski zawarte w poprzedniej decyzji Kolegium. Podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdził niekonstytucyjność art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w części dotyczącej jego wykładni, stwierdzając, że niekonstytucyjne jest różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednocześnie w uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny dał wskazówki co do jego interpretacji i skutków, jakie wywołuje. Nie dają one podstaw w wyniku wznowienia postępowania do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 października 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 19 lipca 2013 r. odmawiającą przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką W. K. ur. [...] r. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. K., który zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 kpa poprzez arbitralną odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką skarżącego nad matką W. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. bez uwzględnienia sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w której podstawa prawna, tj. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zaskarżonej decyzji administracyjnej została uznana zakresowo za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż wywołuje wobec grupy podmiotowej opiekunów osób niepełnosprawnych, do której należy skarżący, niekonstytucyjną dyskryminację, a ponadto wraz z publikacją dnia 22 stycznia 2015 r. obwieszczenia Marszałka Sejmu z dnia 13 stycznia 2015 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany do art. 17 ust. 1b przypis20 , której przeciwnik skargi nie uwzględnił; - art. 7 i art. 8 kpa poprzez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz w całkowitej sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - art. 9 i art. 10 kpa poprzez nie zastosowanie i wydanie decyzji bez poinstruowania skarżącego przed jej wydaniem o skutkach prawnych złożonego wniosku o wznowienia postępowania, tak aby ten nie poniósł szkody powstałej w wyniku nieznajomości prawa oraz bez umożliwienia skarżącemu przed jej wydaniem wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań skarżącego, w tym uniemożliwiono skarżącemu złożenie na podstawie art. 98 § 1 kpa wniosku o zawieszenie postępowania z chwilą gdy SKO uznało, że negatywną przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego były decyzję administracyjne dotychczas jeszcze nie uchylone, ale wobec których toczy się odrębne postepowanie administracyjne przed organem I instancji; - art. 77 § 1 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego, skutkujące niezałatwieniem przez organ sprawy administracyjnej wszczętej w wyniku wniesienia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania; 2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1 oraz art. 190 ust. 1 (w związku z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP w związku z sentencją wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. w sprawie oznaczonej K 38/13, przez całkowite zignorowanie derogowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 23 października 2014 r., co zostało potwierdzone przez ustawodawcę w dniu [...]. U. poz. 114 z chwilą publikacji obwieszczenia Marszałka Sejmu RP z 13 stycznia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu powyższej ustawy; - art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1) lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie sytuacji prawnej skarżącego, który w efekcie kolejnych zmian przepisów powyższej ustawy popadł w "pułapkę prawną" polegającą na tym, że ustawodawca, który bezprawnie pozbawił skarżącego przez niekonstytucyjne wygaszenie z mocy ustawy prawa nabytego do świadczenia pielęgnacyjnego, jakie posiadał ten na czas nieokreślony na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej z 2013 r., następnie stworzył przepisy uniemożliwiające mu ponowne nabycie prawa do tego świadczenie pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. przez wprowadzenie kolejny raz niekonstytucyjnego przepisu, doprowadził do niezgodnego z pierwotnym wyborem i niekorzystnego dla skarżącego dysponowania swoimi prawami przez konieczność wnioskowania o specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie zasiłek dla opiekuna, co obecnie jest podnoszone przez przeciwnika skargi jako "negatywna przesłanka" przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co ma uniemożliwić mu w pełni korzystanie ze swoich uprawnień do wyboru korzystniejszego dla siebie świadczenia; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie wystąpienia negatywnej przesłanki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez uwzględnienia toczącego się postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego, którego celem jest uchylenie decyzji administracyjnych uznanych przez przeciwnika skargi za podstawę zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powyższej ustawy; - art. 17 ust. 1b powyższej ustawy w związku z sentencją wyroku TK w sprawie K 38/13 z dnia 21 października 2014 r., opublikowaną w Dz. U. z 2014, poz. 1443 z dnia 23 października 2014 r. oraz obwieszczeniem Marszałka Sejmu RP z dnia 13 stycznia 2015 r., opublikowanym w dniu [...]. U. poz. 114, w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu powyższej ustawy, w szczególności przez dodanie do art. 17 ust. 1b ustawy przypisu20, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o: - uwzględnienie skargi i uchylenie - na podstawie art. 145 § pkt 1 ppsa zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odmowy uchylenie decyzji ostatecznej SKO z L. z dnia 18 października 2013 r., a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 19 lipca 2013 r. o odmowie ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b powyższej ustawy; - na mocy art. 153 ppsa o zobowiązanie MOPR w L. bądź SKO w L. do przyjęcia oceny prawnej Sądu i wskazań co do dalszego postępowania w zastosowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zgodzie z sentencją wyroku TK z 21 października 2014 r. ze sprawy K38/13, tj. zobowiązanie organu do przyznania dyskryminowanemu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ w przypadku matki skarżącego data powstania jej niepełnosprawności nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Powyższy przepis był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego - co było podstawą wniosku skarżącego o wznowienie postępowania - który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W pierwszej kolejności odnosząc się do trybu prowadzonego postępowania wskazać należy, iż zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w sprawie uznając, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 145 a § 1 kpa, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Podstawa taka była konsekwencją wyroku Trybunał Konstytucyjny, który orzekł o niezgodności przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącego podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że z dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego kwestionującego zgodność z Konstytucją RP określonych uregulowań prawnych, następuje obalenie domniemania ich konstytucyjności, co oznacza, że nawet w razie odroczenia mocy obowiązującej badanego aktu normatywnego, sądy nie powinny stosować podważonych regulacji, które już od chwili rozpoczęcia ich obowiązywania były niezgodne z prawem. Stanowisko powyższe nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą ma taki charakter od momentu jego wejścia w życie, a fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie obowiązywania prawa wywiera zatem skutki na przyszłość, ale w zakresie stosowania odnosi skutek retroaktywny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczenia Trybunału (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2013 r. I OSK 1178/12, wyrok NSA z 2 kwietnia 2014 r. I OSK 2296/12). Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z ustawą zasadniczą art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w określonym w nim zakresie w sytuacji, gdy w oparciu o przepis ten zapadły w sprawie decyzje administracyjne skutkuje koniecznością ponownej oceny. Zachodzi bowiem przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145a § 1 kpa. Przyczyną, dla której Samorządowe Kolegium Odwoławcze załatwiło negatywnie wniosek strony - po wznowieniu postępowania - był fakt niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu rozstrzygania. Przepis ten stanowił we wskazanej dacie, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ wskazał, iż dla matki wnioskodawcy W. K. ur. [...] r., ustalono, że stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 15 stycznia 2010 r., a więc niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez W. K. 18/25 roku życia. Z tego powodu nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 145a kpa do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 18 października 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 19 lipca 2013 r. o odmowie przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego. W. K. opiekuje się 86 - letnią matką, która stopień niepełnosprawności posiada od 2010 r. Stan faktyczny tej sprawy - w ocenie Sądu - nie mieści się w obszarze konsekwencji prawnych wynikających z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznającego przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na wiek osoby i moment powstania niepełnosprawności. W ocenie Sądu organ administracji prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i zasadnie utrzymał w mocy zakwestionowane odwołaniem rozstrzygnięcie. Słusznie uznał, że na gruncie niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka, konieczna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, że niepełnosprawność W. K. powstała w wymaganych powołanym przepisem okresach. Zarzut skarżącego, odnośnie nieuwzględnienia przez organ administracji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. poz. 1443) to, co do unormowania zawartego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nietrafny i nie doszło w tej mierze do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, 7 i 8 kpa ponieważ Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność powyższego przepisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Trybunał stwierdził, że grupę podmiotów podobnych, które powinny być traktowane równo wobec prawa tworzą osoby obowiązane alimentacyjnie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną. W tak określonej grupie podmiotów dopuszczalne jest jednak odmienne traktowanie osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Na skutek poddanej kontroli regulacji dochodzi jednak do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych, co pozbawione jest konstytucyjnego uzasadnienia. W ocenie Sądu - wbrew stanowisku skarżącego - organy zastosowały się do orzeczenia Trybunału konstytucyjnego rozpoznając, we wznowionym postępowaniu, wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na inny czas powstania niepełnosprawności matki, a jedynie odwołał się do wykładni orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skarga złożona do sądu zawiera również, szczegółowe przedstawienie stanu faktycznego sprawy i wydawanych orzeczeń oraz charakteru i skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym przedmiotowego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt 38/13. Należy jednak zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest jednak ograniczone w odniesieniu do osób, które przekroczą wiek określony w tym przepisie. Trybunał Konstytucyjny swoje stanowisko wyjaśnił na konkretnym przykładzie, stwierdzając: "W efekcie o świadczenie to (pielęgnacyjne) można ubiegać się również w odniesieniu do dorosłej osoby niepełnosprawnej - niezależnie od jej wieku - jedynie pod warunkiem, że niepełnosprawność tej osoby powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prowadzi to do sytuacji, w której osoba rezygnująca bądź niepodejmująca pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad najbliższą osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 25 roku życia może być traktowana w odmienny sposób - z punktu widzenia prawa do świadczeń opiekuńczych - w zależności od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jeżeli zatem matka lub ojciec rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki np. nad niepełnosprawnym synem lub córką w wieku 30 lat, a jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia, a więc np. w wieku 17 lat, nabędzie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W podobnej sytuacji, dotyczącej takich samych opiekunów oraz ich dorosłego syna lub córki, którego niepełnosprawność powstała np. w wieku 19 lat (w wypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej, np. w wieku 26 lat), świadczenie pielęgnacyjne nie będzie w ogóle przysługiwało. Opiekunowie mogą w tej sytuacji ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, pod warunkiem, że nie przekroczą limitu dochodu, o którym mowa w art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. Stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych". Mając na względzie powyższe wyjaśnienia, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani, jako podmioty należące do tej samej klasy. Nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny. Trybunał Konstytucyjny nie podważył, więc założenia, że okres życia, w którym pojawia się niepełnosprawność, może mieć związek z oceną posiadania przez daną osobą majątku pozwalającego na samodzielne zapewnienie sobie godziwej egzystencji. Przy tym wyraźnie stwierdził, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało się do interpretacji tego przepisu zgodnie ze wskazaniami Trybunału, ale pod warunkiem spełnienia przesłanki, że niepełnosprawność podopiecznego powstała w okresie dzieciństwa lub w trakcie nauki w szkole do ukończenia 25 roku życia. W świetle powyższego w przedstawionym wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajduje się pełna odpowiedź na postawione przez skarżącego zarzuty, które w takiej sytuacji nie mogą być już uznane za skuteczne. Wyrok ten nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji w trybie postępowania wznowieniowego. Z. ustawodawcy przez Trybunał Konstytucyjny korekta stanu prawnego nie zmienia sytuacji prawnej skarżącego, który na datę wydania zaskarżonej decyzji nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. I OSK 2926/14). Reasumując stwierdzić, iż zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a w sprawie nie doszło zarówno do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja znajduje oparcie w obowiązującym prawie, zaś wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji w pełni logicznie i zrozumiale odzwierciedlają argumentację i stanowisko organu, które Sąd w pełni podziela. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że organ administracji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że otrzymywany przez skarżącego specjalny zasiłek opiekuńczy jest "negatywną przesłanką" przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to wskazać należy, że jest to argument niezasadny ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało jedynie, że skarżący otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy w kontekście tego, że skarżący nie został pozbawiony pomocy z tytułu opieki nad matką. Odnosząc się natomiast do wskazanego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 kpa to podkreślić należy, że przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w I instancji, skarżący zapoznawał się z aktami sprawy w dniu 20 kwietnia 2015 . (k. 58 akt administracyjnych) i rubryce "Ewentualne uwagi i wnioski" brak jest wpisów, natomiast złożone w tym dniu pismo procesowe, nie zawiera żadnych wniosków, jedynie załącznik (wyrok WSA w Warszawie wraz z uzasadnieniem). Rzeczywiście, z akt sprawy nie wynika, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji umożliwiło skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Podkreślić jednakże trzeba, że w sytuacji postawienia organowi zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07) W związku z tym, że skarżący nie wykazał, że niepowiadomienie go miało wpływy na wynik sprawy, uznać należy, że organ nie naruszył art. 10 § 1 kpa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd nie stwierdza, aby zaskarżona decyzja naruszała wskazane w skardze przepisy prawa, a skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na mocy art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło