II SA/Lu 720/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skarg G. L. i Z. R. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 3 listopada 2025 r. znak: GN-V.7534.2.18.2020 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 3 listopada 2025 r. znak: GN-V.7534.2.18.2020, Wojewoda Lubelski (dalej także jako: organ lub Wojewoda), po rozpoznaniu odwołań: G. L. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta L. (dalej jako: Gmina) oraz S. S., M. S., E. R. - S., L. R., Z. R., K. C., D. G., S. N. i E. M.-W., a także G. J. od decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r., znak: IGM.6821.70.2014.MR w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr 33 w części wchodzącej w obszar aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (wcześniej [...]), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonej w L. przy ul. [...] i ul. [...] orzekł: 1) uchylić zaskarżoną decyzję w punkcie IV, dotyczącym wskazania osób uprawnionych, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości; 2) nadać nowe brzmienie pkt IV decyzji o treści: "zwrot nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0547 ha, stanowiącej część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark. 3), położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] następuje na rzecz: - E. E. R.-S. w udziale [...] części - L. A. R. w udziale [...] części, - Z. R. w udziale [...] części, - G. T. J. w udziale [...] części, - E. B. M. - W. w udziale [...] części, - K. C. w udziale [...] części - D. J. G. w udziale [...] części, - S. G. N. w udziale [...] części, - M. E. S. w udziale [...] części, - S. S. w udziale [...] części, 3) uchylić zaskarżoną decyzję w punkcie II lit. b, dotyczącym odmowy zwrotu nieruchomości w części oznaczonej nr [...] o pow. 0,1449 ha, położonej w L. przy ul. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr.30, ark. 2) i w tym zakresie orzec o odmowie zwrotu ww. działki w części wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark. 2), 4) w pozostałej części utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 19 sierpnia 2021 r. Starosta Lubelski działając na podstawie art. 5, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 141 ust. 2, art. 142 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.; aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 – dalej jako: u.g.n.) orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0547 ha (pkt I) i jednocześnie odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0069 ha, położonej w L. przy ul. [...] oraz nr [...] o pow. 0,1449 ha, położonej w L. przy ul. [...] (pkt II) i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie, tj. w pozostałym obszarze dawnej działki nr [...] (pkt III). Jednocześnie organ wskazał osoby na rzecz, których następuje zwrot wskazanej działki oraz przysługujące im udziały (pkt IV) oraz kwotę podlegającą zwrotowi G. L. tytułem zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (pkt VII). W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że działka nr [...] o pow. 0,9150 ha, położona w L., stanowiąca własność J. R., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta Lublina z 3 listopada 1978 r. znak: [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "R.". Wnioskiem z 26 lutego 2009 r. spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości wystąpili o jej zwrot podnosząc, że na jej części cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W toku prowadzonego postępowania wykonana została dokumentacja geodezyjno - prawna wywłaszczonej działki, w celu odtworzenia jej granic na tle aktualnej ewidencji gruntów, w odniesieniu do której pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował wniosek o zwrot części nieruchomości, ograniczając żądanie do zwrotu działek oznaczonych w dokumentacji nr [...] (projektowana działka nr [...]), nr [...] i nr [...]. W dniu 2 lipca 2010 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości, podczas których uprawniony geodeta okazał granice zawnioskowanego do zwrotu gruntu. Obecni na oględzinach ustalili, że działka nr [...] zagospodarowana została pod parking utwardzony asfaltem, ogrodzony siatką na słupkach metalowych, z metalową bramą. W granicach działki od strony ul. [...] znajduje się asfaltowy wjazd na parking, murowany budynek śmietnika wraz z asfaltowym dojazdem oraz trzepak. W dalszej części, poza ogrodzeniem parkingu teren porośnięty jest trawą i chwastem (wykoszonym), znajduje się na nim kilka drzew oraz 2 latarnie, a od strony ul. [...] istnieje nasyp ziemny. Działka nr [...] położona przy ul. [...] (projektowana działka nr [...]) porośnięta jest wysokim chwastem, trawą, krzewami samosiewnymi i kilkoma drzewami. Niewielka część działki, granicząca z ciągiem pieszym utwardzona została asfaltem. Grunt oznaczony w dokumentacji jako nr [...] stanowi część drogi dojazdowej utwardzonej kostką. W toku postępowania ustalono również, że zawnioskowany do zwrotu grunt w dacie wywłaszczenia objęty był miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "C." w L. zatwierdzonym zarządzeniem Prezydenta Miasta Lublin Nr 21 z 17 sierpnia 1976 r. Zgodnie z w/w opracowaniem, teren oznaczony nr [...], położony przy ul. [...], przeznaczony był częściowo pod realizację parkingo-garażu w ramach budowy osiedla "Ł. " (oznaczenie Ł8 KS) oraz w części pod pas drogowy projektowanej ulicy miejskiej (oznaczenie 037 KN II). Natomiast obszar oznaczony w dokumentacji jako działki nr [...] i [...], położony przy ul. [...], przeznaczony był pod tereny usług podstawowych handlu, gastronomii, rzemiosła, administracji i łączności w ramach realizacji osiedla "R. " (symbol R 2 UHp). Plan realizacyjny osiedla mieszkaniowego "R. " zatwierdzony został decyzją Prezydenta Miasta Lublina z 29 kwietnia 1978 r. znak: GTO.III.8380/1/20/78, jednakże w archiwum wydziału nie odnaleziono ostemplowanego załącznika graficznego do w/w decyzji. Z nieostemplowanej planszy planu realizacyjnego osiedla "R. " wynika, że obszar oznaczony w dokumentacji nr [...] i [...] miał zostać zagospodarowany pod budynek opisany "Rzemiosło". Przedmiotowy teren graniczy z obszarem przeznaczonym pod parkingi wraz z dojazdem. Z planu realizacyjnego osiedla "Ł. i", wynika zaś, że obszar projektowanej działki nr [...], położonej przy ul. [...] miał być zagospodarowany pod parking oraz obszar zieleni. Po rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, Starosta Lubelski decyzją z 6 października 2014 r. orzekł o zwrocie projektowanej działki nr [...] o pow. 0,1449 ha (oznaczenie w dokumentacji geodezyjnej jako nr [...]) oraz projektowanej działki nr [...] o pow. 0,0547 ha (oznaczenie w dokumentacji jako nr [...]). Postępowanie w pozostałym zakresie zostało umorzone zgodnie z wnioskiem spadkobierców byłego właściciela nieruchomości. Organ rozpatrując sprawę uznał, że działki te nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, którym była budowa osiedla mieszkaniowego "R. ". Obszar oznaczony projektowanym nr [...], położony przy ul. [...], przeznaczony był w planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny usług podstawowych handlu, gastronomii, rzemiosła, administracji i łączności w ramach realizacji osiedla "R. "; na przedmiotowym terenie miał powstać budynek. Na podstawie oględzin terenu ustalono, że na w/w obszarze nie zrealizowano żadnej inwestycji. Teren jest porośnięty trawą i chwastem oraz krzewami i drzewami. Obszar działki nr [...], położony przy ul. [...], zajęty pod zatokę parkingową i obszar zieleni, znajduje się natomiast w granicach osiedla mieszkaniowego "Ł. ", a nie osiedla "R. ", którego realizacja wskazana została jako cel wywłaszczenia. Wojewoda Lubelski decyzją z 26 lutego 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda podzielił stanowisko Starosty Lubelskiego odnośnie zasadności zwrotu wskazanych działek, wytknął jednak, że decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o sposobie zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego za wywłaszczony grunt. Wojewoda zwrócił również uwagę na fakt, że zaprojektowany przez geodetę nr działki [...] został wykorzystany w innym postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w obszarze tej samej działki ewidencyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 301/15 oddalił skargę Gminy L. na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody Lubelskiego. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zwrócił uwagę na konieczność wyjaśnienia nieścisłości związanych z numeracją działek. Jednocześnie Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, co do oceny zbędności zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości oraz konieczności zwrotu nakładów powodujących zwiększenie wartości zwracanych nieruchomości. Wyrokiem z 8 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1599/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną G. L. wniesioną od ww. wyroku. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji dokonał w zaskarżonym wyroku oceny dopuszczalności zwrotu nieruchomości, lecz ocena ta nie ma znaczenia w sprawie i nie może być uznana za wiążącą. Kolejny raz rozstrzygając sprawę Starosta Lubelski - przywołaną na wstępie decyzją - uznał, że jedynie obszar projektowanej działki nr [...] o pow. 0,0547 ha podlega zwrotowi, czym podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z 6 października 2014 r. Cel wywłaszczenia w postaci budowy ośrodka usług podstawowych handlu, gastronomii, rzemiosła, administracji i łączności nie został bowiem na przedmiotowym terenie zrealizowany. Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi część obszaru porośniętego trawą, chwastem i pojedynczymi drzewami. Teren został uporządkowany dopiero w toku prowadzonego postępowania. W 2010 r., przedmiotowy teren nie był uporządkowany, porośnięty był chwastem oraz krzewami i drzewkami pochodzącymi z samosiewu. Roślinność znajdująca się na nieruchomości miała charakter przypadkowy, co nie pozwala na przypisanie temu obszarowi cech zieleni osiedlowej. W odniesieniu do obszaru oznaczonego projektowanym nr [...] o pow. 0,0069 ha położonego przy ul. [...] (wykazanego w dokumentacji jako nr [...]) organ wskazał, że teren ten utwardzony został kostką brukowa i stanowi część dojazdu do pobliskich garaży. Teren został zagospodarowany na podstawie pozwolenia na budowę z 9 stycznia 1990 r. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "C." zatwierdzonym dnia 17 sierpnia 1976 r. powyższy obszar stanowił część terenu przeznaczonego pod ośrodek usług podstawowych handlu, gastronomii, rzemiosła, administracji i łączności. Obszar ten graniczył z terenem przeznaczonym w miejscowym planie pod parkingo-garaże. Również w planie realizacyjnym osiedla "R. " obszar działki nr [...] położony był na pograniczu obszaru handlowo-usługowego i terenu parkingo-garaży. W ocenie organu teren został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Droga dojazdowa służąca obsłudze komunikacyjnej kompleksu budynków garażowo-usługowych stanowi bowiem infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, należało więc odmówić zwrotu w/w części wywłaszczonej nieruchomości. W stosunki zaś do południowej części dawnej działki nr [...], położonej przy ul. [...], organ wskazał, że nie podtrzymuje stanowiska wyrażonego w decyzji z 6 października 2014 r. Jak podał teren ten zagospodarowany został w ramach osiedla "Ł. " pod parking i otaczający go teren zielony. Przesłanki zwrotu nieruchomości nie może natomiast stanowić fakt, iż nieruchomość została zagospodarowana pod infrastrukturę innego osiedla mieszkaniowego niż wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej. Decydującym jest bowiem fakt użytkowania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. W ocenie Starosty Lubelskiego, "R. " jak i "Ł. " są osiedlami wielorodzinnymi, zrealizowanymi wraz z urządzeniami usług podstawowych i towarzyszących. Infrastruktura zlokalizowana na terenie działki, bez względu na to, na jakim osiedlu się znajduje, jest jego uzupełnieniem pełniącym taką samą funkcję. Tym samym działka ta nie może podlegać zwrotowi jako zbędna na cel wywłaszczenia. Wojewoda Lubelski decyzją z 3 czerwca 2020 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda podzielił w całości stanowisko w niej wyrażone. Wyrokiem z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 418/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wskazując na okoliczność skierowania decyzji do osoby nieżyjącej, uchylił decyzje Wojewody. Ponownie rozstrzygając sprawę Wojewoda Lubelski decyzją z 18 czerwca 2021 r. uchylił decyzję Starosty Lubelskiego w punkcie I, IV, V, VI, VII, VIII, IX i X, dotyczącym zwrotu projektowanej działki nr [...] o pow. 0,0547 ha, położonej przy ul. [...] i odmówił zwrotu ww. działki, a w pozostałej części, tj. w pkt II i III, utrzymał ją w mocy. Zdaniem Wojewody Lubelskiego, organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił zwrotu działki nr [...] i nr [...]. W ocenie organu, ustalony sposób zagospodarowania nieruchomości nie daje podstaw do orzeczenia o ich zwrocie. Działka nr [...], stanowi teren przeznaczony pod parkingo - garaże i wraz z towarzyszącą zielenią służy obsłudze położonych w bezpośrednim sąsiedztwie bloków wielorodzinnych. Takie urządzenie działki mieści się w pojęciu osiedla mieszkaniowego jakie akceptuje się w judykaturze, a przez które rozumiana jest nie tylko budowa typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla. Zdaniem organu nie może mieć znaczenia, że wywłaszczona działka została zabudowana w ramach innego osiedla mieszkaniowego, niż wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej. Decydującym jest bowiem fakt jej użytkowania zgodnie z celem wywłaszczenia. Skoro zatem przeznaczenie terenu nie uległo zmianie, to fakt, że osiedle to posiada inną nazwę niż wskazaną w decyzji wywłaszczeniowej ma drugorzędne znaczenie. Z kolei obszar oznaczony położony przy ul. [...] w L. (wykazany w dokumentacji jako nr [...]) utwardzony został kostką brukową i stanowi część dojazdu do pobliskich garaży. Organ odwoławczy nie podzielił natomiast stanowiska Starosty Lubelskiego w przedmiocie orzeczenia zwrotu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako projektowana działka nr [...]. Zdaniem Wojewody, Starosta Lubelski błędnie uznał, że do dnia dzisiejszego działka ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Jak wskazał, z analizy materiałów planistycznych obowiązujących w dacie wywłaszczenia wynika, że projektowana działka nr [...] położona jest w obszarze, gdzie zaplanowano wybudowanie budynku opisanego jako "Rzemiosło" Zawnioskowany do zwrotu teren obejmuje część planowanego budynku oraz część otaczającego budynek terenu. Pismem z 15 lipca 2021 r. Z. R. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody Lubelskiego wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji Starosty Lubelskiego w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt II tej decyzji. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 589/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019r., nr IGM.6821.70.2014.MR. Sąd podzielił stanowisko wskazywane wielokrotnie zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i inne sądy administracyjne, które prezentuje w sprawie również organ odwoławczy, że realizacja celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, obejmuje nie tylko budowę bloków mieszkalnych, ale także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, w tym budowę ciągów komunikacyjnych, parkingów, boisk sportowych oraz terenów zielonych. Oczywistym bowiem jest, że budowa osiedla mieszkaniowego stanowi infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy okres, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że w świetle pozyskanych przez organ pierwszej instancji dokumentów objęta żądaniem zwrotu działka nr [...], położona była w obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny usług podstawowych handlu, gastronomii, rzemiosła, administracji i łączności w ramach realizacji osiedla "R." (oznaczenie w planie - R2 UHp). Jak wynika z analizy rysunku planu realizacyjnego osiedla "R.", na tym terenie miał powstać budynek opisany jako "Rzemiosło". Bezsporne przy tym jest, że na wskazanym obszarze nie zrealizowano żadnej inwestycji. Teren w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości był porośnięty trawą i chwastem oraz krzewami i drzewami (teren został skoszony i uporządkowany dopiero po wszczęciu przedmiotowego postępowania). Niewielka część działki utwardzona została wylewką asfaltową. Co więcej z akt sprawy, jednoznacznie wynika, że wskazany stan zaniedbania i braku użytkowania terenu nie był stanem przejściowym, lecz trwałym istniejącym od dłuższego czasu. Na działce brak jest jakichkolwiek śladów zorganizowanej działalności człowieka polegającej na wykonaniu jakichkolwiek robót inwestycyjnych. W ocenie sądu, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało ponad wszelką wątpliwość, że na analizowanym gruncie nie doszło, jednakże do realizacji ani wskazanych wyżej obiektów ani jakiejkolwiek innej infrastruktury osiedla mieszkaniowego w tym infrastruktury osiedla w postaci zieleni osiedlowej, jak to uznał Wojewoda. Za zieleń osiedlową nie można uznać luźno rosnących drzew i krzewów, a więc zieleni niezaplanowanej i niezorganizowanej celowo. Innymi słowy, znajdowanie się na terenie objętym wnioskiem o zwrot jakiejkolwiek zieleni nie świadczy o tym, iż jest to zieleń osiedlowa. Z tych też względów, Sąd uznał za wadliwe stanowisko organu odwoławczego odnośnie braku podstaw zwrotu działki nr [...]. W ocenie Sądu Wojewódzkiego bezzasadna jest także argumentacja organu odwoławczego wskazująca, że parking położony na części działki nr [...] służy obsłudze bloków wielorodzinnych stanowiąc infrastrukturę osiedlową. Sąd podkreślił, że można by się z tym zgodzić, nawet pomijając fakt, iż jest to parking komercyjny a nie osiedlowy, nie jest jednak wcale obojętne gdzie infrastruktura osiedlowa się znajduje. Infrastruktura ta znajdująca się w osiedlu "Ł. ", a tym samym nie jest uzupełnieniem funkcji osiedla "R. ", które to osiedle zostało wskazane w decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto Sąd I instancji dodał, że działka nr [...] podobnie jak działka nr [...] nie została nigdy udostępniona w jakiejkolwiek formie prawnej Spółdzielni Mieszkaniowej "C. " i wykorzystywana była na prywatny parking, natomiast celem wywłaszczenia była budowa osiedla realizowanego w ramach budownictwa uspołecznionego (spółdzielczego). Końcowo Sąd wskazał na brak podstaw do zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0069ha zajętej pod drogę dojazdową do garaży. W ocenie Sądu tylko na działce nr [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia, natomiast na pozostałych działkach ten cel nie został zrealizowany i winny podlegać zwrotowi, co powoduje konieczność uchylenia decyzji obu instancji i orzeczenia na nowo w obu instancjach. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w całości złożył Prezydent Miasta L. reprezentujący G. L.. Wskutek jej rozpatrzenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt: I OSK 811/22 uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody Lubelskiego z 18 czerwca 2021 r., znak: GN-V.7534.2.18.2020, orzekającą o uchyleniu decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r., znak: IGM.6821.70.2014.MR w przedmiocie zwrotu projektowanej działki nr [...], położonej przy ul. [...] w L., stanowiącej część dawnej działki nr [...] i odmowie zwrotu tej działki, a w pozostałej części o utrzymaniu jej w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z prezentowaną przez Sąd I instancji tezą, według której sam fakt zagospodarowania działki nr [...] pod parking w ramach osiedla mieszkaniowego "Ł. " zamiast osiedla "R. ", którego budowę wskazano w decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 3 listopada 1976 r. jako cel wywłaszczenia - oznacza jej zbędność na cel wywłaszczenia i tym samym zaaprobował zaprezentowane stanowisko Wojewody, że nie można zwrócić nieruchomości wywłaszczonej, która została trwale zagospodarowana na cel publiczny jakkolwiek odbiegający od celu wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej, w czym zgodził się ze stroną skarżącą, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w stosunku do tej działki ziściły się przesłanki warunkujące jej zwrot. Odnośnie zaś działki nr [...] o pow. 0,0547 ha (poprzednio [...]) w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację przyznał Sądowi I instancji, że w stosunku do tej działki ziściły się przesłanki warunkujące jej zwrot. Sąd II instancji zaaprobował również konstatację organów zaakceptowaną przez Sądu I instancji odnośnie braku podstaw do zwrotu działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,0069 ha, która stanowi drogę dojazdową służącą obsłudze komunikacyjnej kompleksu budynków garażowo-usługowych. Ponownie rozpoznając odwołania G. L. oraz pełnomocnika wnioskodawców od decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r., Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 3 listopada 2025 r. nr GN-V.7534.2.18.2020 stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja w częściach objętych odwołaniami, a więc w zakresie, w jakim orzeka o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0547 ha, stanowiącej część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark.3), położonej przy ul. [...] w L. oraz odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych w dokumentacji geodezyjno — prawnej jako działki nr [...] o pow. 0,0069 ha wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] i [...] o pow. 0,1449 ha, położonej przy ul. [...] w L. w obszarze działki ewidencyjnej nr [...], a obecnie w obszarze aktualnej, jak ustalił Wojewoda, działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark. 2), nie narusza prawa. Wojewoda wskazał, że ww. wyroku NSA przesądzono, że odnośnie działki nr [...] o pow. 0,0547 ha (poprzednio [...]) cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, wobec czego powinna ona podlegać zwrotowi. Sąd Kasacyjny zaaprobował również konstatację organów zaakceptowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, odnośnie braku podstaw do zwrotu działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,0069 ha, która stanowi drogę dojazdową służącą obsłudze komunikacyjnej kompleksu budynków garażowo — usługowych i bez wątpienia stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego oraz za słuszne uznał stanowisko przedstawione przez organ drugiej instancji, że nie można zwrócić nieruchomości wywłaszczonej, która została trwale zagospodarowana na cel publiczny jakkolwiek odbiegający od celu wywłaszczenia. Dodatkowo Wojewoda wskazał, że wobec śmierci w toku postępowania jednej ze stron postępowania, A. C., należało uchylić decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r. w punkcie IV dotyczącym wskazania osób uprawnionych, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości, oznaczonej jako projektowana działka nr [...] i orzec zwrot z uwzględnieniem następców prawnych ww. Ponadto, Wojewoda uchylił decyzję Starosty w punkcie Il lit. b, dotyczącym odmowy zwrotu nieruchomości w części oznaczonej nr [...] wobec ustalenia, że rozliczeniowa działka nr [...] stanowi obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30 R. W., ark. 2). W skardze do Sądu na powyższe rozstrzygnięcie, G. L. zaskarżyła ww. decyzję w punkcie IV dotyczącym wskazania osób uprawnionych, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości i nadającą mu nowe brzmienie, uchylającą zaskarżoną decyzję w punkcie II lit b., dotyczącym odmowy zwrotu nieruchomości w części oznaczonej nr [...] o pow. 0,1449 ha, położonej w L. przy ul. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark. 2) i w tym zakresie orzekającą o odmowie zwrotu ww. działki wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark. 2) oraz w pozostałym zakresie utrzymującą zaskarżoną decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r., znak: IGM.6821.70.2014.MR orzekającą zwrot nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0547 ha, stanowiącej część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 30, ark. 3), położonej przy ul. [...] w L., stanowiącej część dawnej działki nr [...], odmowę zwrotu nieruchomości w części oznaczonej w w/w dokumentacji nr [...] o pow. 0,0069 ha oraz [...] o pow. 0,1449 ha oraz umarzającą postępowanie w pozostałym zakresie, tj. pozostałym obszarze dawnej działki nr [...]. W skardze do Sądu, G. L. zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i wobec jej zbędności nieruchomość może zostać zwrócona spadkobiercom byłych właścicieli; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie. W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że organ odwoławczy w decyzji z 3 listopada 2025 r., nie odniósł się do obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy, a jedynie powołał się na związanie oceną prawną NSA i odstąpił od ponownej analizy sprawy. W przedmiotowej sprawie organ II instancji orzekał już decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r., w której uchylił decyzję Starosty Lubelskiego o zwrocie nieruchomości zatem jego decyzja znacząco różniła się od obecnej decyzji z 3 listopada 2025r. W ocenie strony skarżącej należałoby zatem, aby ponownie rozpatrując sprawę, organ odniósł się do poczynionych ustaleń i analiz w toku prowadzonego postępowania. Mając na uwadze tak skonstruowane zarzuty Gmina wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 3 listopada 2025 r., w pkt 1, 2 i 4 oraz decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r. w pkt I i od IV do X, z wyjątkiem części dotyczącej pkt IIa i III. Skarżąca wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skargę G. L. zarejestrowano pod sygnaturą akt II SA/Lu 720/25. W skardze do Sądu, Z. R. wskazał, że zaskarża decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 3 listopada 2025 r. w części, a mianowicie pkt 3 decyzji odmawiający zwrotu części dawnej działki nr [...] wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej numer [...] o pow. 0,6667 ha oznaczonej w dokumentacji zwrotowej numerem [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z którą wszystkie strony znajdujące się w takiej samej sytuacji powinny być traktowane w porównywalny sposób, bez jakichkolwiek przejawów dyskryminacji ze strony organów administracyjnych. Naruszenie tej zasady stanowi zarazem naruszenie art. 32 ust.1 Konstytucji RP, zgodnie z którym wszyscy są równi wobec prawa; 2) naruszenie zasady pewności prawa sformułowanej w § 2 art. 8 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem, organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; 3) wydanie decyzji w sposób sprzeczny ze stanem faktycznym i prawnym sprawy i naruszenie art. 45 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd; 4) rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nierespektowanie prawomocnego wyroku i oceny prawnej dokonanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 301/15 a oparcie się wyłącznie na rażąco naruszającym zasadę ius cogens i art. 153 p.p.s.a. wyroku NSA z dnia 10 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 811/22. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, potwierdzenie związania organów oceną dokonaną przez WSA w Lublinie w wyroku z dnia z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 301/15 oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę Z. R. zarejestrowano pod sygnaturą akt SA/Lu 750/25. W odpowiedzi na skargi, organ wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r., Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.) postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt: II SA/Lu 720/25 oraz II SA/Lu 750/25, zarządzając ich dalsze prowadzenie pod wspólną sygnaturą II SA/Lu 720/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygający w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 811/22, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 589/21 oraz decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 18 czerwca 2021 r., nr GN-V.7534.2.18.2020.MJC w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dla porządku przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 589/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. R. na ww. decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 czerwca 2021 r., nr GN-V.7534.2.18.2020.MJC w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r., nr IGM.6821.70.2014.MR. Punktem wyjścia dla orzekających w sprawie organów było zatem rozpatrzenie odwołań od decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 19 sierpnia 2019 r., nr IGM.6821.70.2014.MR. Wskazaną na wstępie decyzją z 3 listopada 2025 r., Wojewoda Lubelski, w punkcie 1) uchylił rozstrzygniecie Starosty Lubelskiego zawarte w punkcie IV, dotyczącym wskazania osób uprawnionych, na rzecz których nastąpił zwrot nieruchomości. Natomiast w punkcie 2) zaskarżonej decyzji Wojewoda nadał nowe brzmienie pkt IV decyzji. Konieczność zmiany decyzji w tym zakresie wynikała nie tylko z merytorycznego rozstrzygnięcia organu, ale była podyktowana również potrzebą uaktualnienia kręgu osób uprawnionych do zwrotu nieruchomości. Z uwagi na śmierć jednej ze stron – A. C. – w toku postępowania, Wojewoda uchylił pkt IV decyzji organu I instancji, aby uwzględnić w nim następców prawnych zmarłego. Działanie to miało na celu dostosowanie stanu prawnego do aktualnej sytuacji spadkowej oraz zapewnienie, by prawo własności do projektowanej działki nr [...], zostało prawidłowo orzeczone na rzecz osób żyjących. Z kolei pkt III zaskarżonej decyzji dotyczył uchylenia decyzji organu I instancji w punkcie II lit. b, dotyczącym odmowy zwrotu nieruchomości w części oznaczonej nr [...] znajdującej się w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] i w tym zakresie organ odwoławczy orzekł o odmowie zwrotu ww. działki w części wchodzącej w obszar aktualnej działki ewid. nr [...]. Uchylenie decyzji w powyższym zakresie podyktowane było koniecznością aktualizacji oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości objętych zwrotem. Wojewoda ustalił bowiem, że działka rozliczeniowa [...] odpowiada obecnie pod względem geodezyjnym części działki ewidencyjnej nr [...]. Kwestią o kluczowym znaczeniu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy pozostaje niezmiennie rozstrzygnięcie, czy organy zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2025 r. (I OSK 811/22). Wspomniany wyrok NSA jest o tyle istotny, że ocena prawna w nim zawarta wiąże w rozpoznawanej sprawie nie tylko organy administracji, ale i sąd administracyjny, który ponownie kontroluje legalność wydawanych przez nie decyzji (art. 153 p.p.s.a.). Związanie, o jakim mowa w art. 153 p.p.s.a., jest instytucją determinującą cały dalszy tok postępowania. Wyklucza ona jakąkolwiek swobodę organu w zakresie interpretacji prawa, która została już dokonana przez Sąd. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom Sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, CBOSA). Związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie interpretacją prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wynika z art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomnieć zatem należy, że w uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w ramach wiążącej oceny prawnej odniósł się do każdej z działek będących przedmiotem sporu między stronami. I tak, w odniesieniu do działki nr [...] o pow. 0,0547 ha, stanowiącej część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], położonej przy ul. [...], Sąd II instancji skonstatował, że uwidoczniony stan zaniedbania oraz brak faktycznego użytkowania terenu nie były stanem przejściowym, lecz trwałym, istniejącym od dłuższego czasu. Na przedmiotowej nieruchomości nie stwierdzono śladów zorganizowanej działalności człowieka nakierowanej na wykonanie robót inwestycyjnych w zakresie uporządkowania czy zagospodarowania zieleni. Uwzględniając lokalizację działki (sąsiedztwo obszarów handlowo-usługowych oraz zabudowy garażowej), a także jej stan zagospodarowania (nieuporządkowany drzewostan i zakrzewienie), nie sposób uznać, aby pełniła ona funkcję terenu zieleni stanowiącej integralną część osiedla mieszkaniowego. W odniesieniu do działki nr [...] (projektowana działka nr [...]) Naczelny Sąd Administracyjny, podzielił stanowisko wyrażane uprzednio w zaskarżonych decyzjach organów administracji w przedmiotowej sprawie, wskazując, że droga dojazdowa służąca obsłudze komunikacyjnej kompleksu budynków garażowo-usługowych bez wątpienia stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Wobec powyższego zachodzi brak przesłanek do orzekania o zwrocie ww. nieruchomości. Zupełnie odmienne stanowisko w stosunku do zaprezentowanego w wyroku WSA z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 589/21 wyraził NSA w odniesieniu do działki nr [...] (projektowana [...]). Sąd II instancji wskazał, że kwestią sporną jest to, czy zagospodarowanie tej działki pod infrastrukturę osiedla "Ł. " może być uznane za dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia, jakim była realizacja osiedla "R. ". Parking oraz tereny zielone bez wątpienia stanowią infrastrukturę osiedla. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w piśmie z dnia 18 czerwca 2009r. prezydent Miasta L. informował o zgodności usytuowania parkingu z Miejscowym Szczegółowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy "C. " (w skład której wchodzą osiedla Ł. i R. ), zatwierdzonego zarządzeniem Prezydenta Miasta L. N. 21 z dnia 17 sierpnia 1976 r. i planem realizacyjnym osiedla "Ł. " zatwierdzonym decyzją z dnia 31 grudnia 1980 r. Co więcej, według zapisów znajdującego się w aktach fragmentu planu, w każdym z osiedli "R. ", "Ł. " i "B. " planowano parkingi i garaże. Bez znaczenia przy tym dla oceny zbędności w rozumieniu powołanego art. 137 ust. 1 u.g.n. jest w okolicznościach sprawy fakt wydzierżawienia parkingu. Według NSA, doszło zatem do, jakkolwiek istotnej, modyfikacji pierwotnych założeń, które jednak z jednej strony wpisywały się w charakter pierwotnego celu wywłaszczenia, zaś z drugiej mogły stanowić podstawę do samodzielnego wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Jako słuszne – podkreślił Sąd II instancji - należy uznać stanowisko przedstawione przez Wojewodę, że nie można zwrócić nieruchomości wywłaszczonej, która została trwale zagospodarowana na cel publiczny jakkolwiek odbiegający od celu wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej. Mając na uwadze powyższe, ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda – po rozpatrzeniu odwołań - utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z 19 sierpnia 2019 r., w zakresie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] (stanowiącej cześć aktualnej działki ewidencyjnej nr [...]), a także odmowy zwrotu nieruchomości nr [...] oraz [...]. Wojewoda wskazał, że analiza merytoryczna akt sprawy oraz związanie oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcia zawarte w decyzji organu I instancji w odniesieniu do powyższych działek nie naruszają prawa. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził podstaw do zakwestionowania prawidłowości ocen i argumentacji organów administracji. W konsekwencji Sąd uznał, że procedując w niniejszej sprawie, organ – wypełniając dyspozycje art. 153 p.p.s.a. – w pełni uwzględnił ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 811/22. Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że odnośnie zaś działki nr [...] o pow. 0,0547 ha w ocenie Sądu Kasacyjnego rację w sporze przyznać należało Sądowi pierwszej instancji. Z akt administracyjnych wynika, że działka ta jest niezabudowana. Teren w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości był porośnięty wysoką trawą, chwastami oraz krzewami i drzewami. Teren ten został skoszony i uporządkowany dopiero po wszczęciu przedmiotowego postępowania (vide: protokół z oględzin z 30 czerwca 2009 r.). Niewielka część działki utwardzona została wylewką asfaltową. Wskazany stan zaniedbania i brak użytkowania terenu nie był więc stanem przejściowym, lecz trwałym, istniejącym od dłuższego czasu. Na działce brak jest jakichkolwiek śladów zorganizowanej działalności człowieka polegającej na wykonaniu robót inwestycyjnych w zakresie uporządkowanego zagospodarowania zieleni. W ocenie Sądu Kasacyjnego realizacja celu wywłaszczenia musi być rozumiana, jako zaplanowane działanie organów lub innych uprawnionych podmiotów, mających realizować zamierzenia, dla których wywłaszczenia dokonano. Biorąc zatem pod uwagę usytuowanie tej działki (w pobliżu obszarów handlowo usługowych oraz garaży) oraz stan jej zagospodarowania (rośnie na niej tylko kilka drzew i krzewów usytuowanych w sposób nieuporządkowany), nie można uznać, że spełnia ona rolę terenów zielonych stanowiących część osiedla mieszkaniowego. Brak jakiegokolwiek zagospodarowania terenu do momentu złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości. Podniesione przez skarżącą Gminę zarzuty są więc całkowicie bezzasadne, co wynika z fundamentalnych zasad związania organów oceną prawną wyrażoną przez NSA oraz zakresu dokonanego już rozstrzygnięcia. Po pierwsze, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu wiążą w sprawie ten sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Skoro Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku przesądził określone kwestie materialnoprawne, organ nie posiada kompetencji do ich ponownej interpretacji czy kwestionowania. Działanie wbrew stanowisku NSA stanowiłoby rażące naruszenie zasady praworządności i skutkowałoby wadliwością decyzji. Po drugie, Sąd w toku postępowania dokonał już merytorycznej oceny realizacji celu wywłaszczenia. Ustalenia te nie mają charaktery czysto teoretycznego – znajdują bowiem bezpośrednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. Skoro Sąd Kasacyjny uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (w odniesieniu do nieruchomości nr [...]) i działka ta podlega zwrotowi, to ponowne podnoszenie argumentów przeciwnych stanowi jedynie polemikę z faktami, które zostały już sądownie zweryfikowane i potwierdzone. Podobnie chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organ oparł rozstrzygnięcie na materiale dowodowym ocenionym przez pryzmat wiążących wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustalenie braku realizacji celu wywłaszczenia wynika z obiektywnego stanu spornego gruntu, a zgromadzony materiał dowodowy (mapy, oględziny, zdjęcia) jednoznacznie potwierdza, że inwestycja, dla której dokonano wywłaszczenia nigdy nie powstała w granicach spornej działki. W żaden sposób nie można zgodzić się także z argumentacją skarżącej, że organ dokonując ustaleń w sprawie poprzestał na ocenie prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie odniósł się do ustaleń zawartych w decyzji Wojewody z dnia 18 czerwca 2021 r., którą uchylono decyzję Starosty Lubelskiego o zwrocie nieruchomości. Fakt, że decyzja z 2021 r., była odmienna, nie ma znaczenia w sprawie w 2025 r., jeżeli w międzyczasie orzekał w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny. Organ musi dostosować swoje rozstrzygnięcie do aktualnych ustaleń Sądu. Ponowne rozpatrzenie sprawy nie polega na powielaniu analiz z 2021 r., lecz na wydaniu decyzji wolnej od wad wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jeżeli Sąd uznał, że zwrot nieruchomości jest zasadny, to organ nie może prowadzić polemiki z tą oceną na podstawie nieaktualnych już analiz z poprzednich lat. Odnosząc się zaś do stanowiska organu, jakoby o realizacji celu wywłaszczenia świadczył przebieg fragmentów sieci ciepłowniczej oraz telekomunikacyjnej przez sporną działkę, należy uznać tę argumentację za całkowicie chybioną. Sama obecność tej infrastruktury podziemnej nie przesądza o tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na danej działce. Przypomnieć bowiem należy, że wywłaszczona nieruchomości nr ewid. [...] (obecnie nr ewid. [...]) miała zostać zagospodarowana pod budynek o charakterze usługowym, tj. handlu, gastronomii, rzemiosła i administracji. Sam podziemny przebieg sieci ciepłowniczej i telekomunikacyjnej, stanowiących jedynie infrastrukturą towarzyszącą i przechodzących przez działkę tylko fragmentarycznie, nie podważa zasadności zwrotu – zwłaszcza w sytuacji, gdy cel główny wywłaszczenia nie został na niej zrealizowany w żadnym stopniu. Poza tym, po zwrocie nieruchomości właściciel musi liczyć się z tym, że przedsiębiorstwo energetyczne może wystąpić o ustanowienie służebności przesyłu. Istnienie sieci podziemnej to ograniczenie w korzystaniu, które można uregulować cywilnoprawnie po dokonaniu zwrotu, ale nie przesłanka odmowna w rozumieniu przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W konsekwencji, związanie organu oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego w połączeniu z jednoznacznym rozstrzygnięciem kwestii celu wywłaszczenia czyni obecną argumentację skarżącej przeciwną prawu i stanowi niedopuszczalną próbę podważenia prawomocnego orzeczenia. W odniesieniu do zarzutów skarżącego – Z. R. – Sąd również uznaje je za bezzasadne. Po pierwsze, zasada równości – na która powołuje się skarżący – nie nakazuje identycznego rozstrzygnięcia w każdej sprawie o zwrot. Każde postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma indywidualny charakter, a stan faktyczny różni się stopniem realizacji celu wywłaszczenia na konkretnej działce. Równe traktowanie oznacza stosowanie tych samych kryteriów prawnych, a nie wydawanie identycznych decyzji, jeśli istnieją różnice w sposobie zagospodarowania działki. W skardze podniesiono również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a., stanowiący o zasadzie pewności prawa i utrwalonych praktykach rozstrzygania spraw. Skarżący upatruje naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 301/15, który w obecnej sytuacji prawnej skarżącego stracił aktualność. W sprawach o zwrot nieruchomości, uzasadnioną przyczyną odstąpienia od dotychczasowej praktyki jest zmiana wykładni prawa dokonana przez sądy administracyjne lub ujawnienie nowych okoliczności. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2025 r. (I OSK 811/22). Organ ma zatem obowiązek orzekać na podstawie aktualnego stanu prawnego, ale także wiążącej go oceny prawnej. Z kolei zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP, Sąd uznał za całkowicie chybiony. Podnieść należy, że konstytucyjne prawo do sądu gwarantuje każdemu rzetelną kontrolę rozstrzygnięcia przez niezależny sąd, nie odnosi się zaś do procedowania na etapie administracyjnym. Skoro skarżący skutecznie zainicjował kontrolę sądowoadministracyjną, a Sąd bada merytorycznie legalność zaskarżonej decyzji to prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy zostało zrealizowane. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., Sąd wskazuje, że jest on zupełnie niezasadny. Podnosząc ten zarzut, skarżący zdaje się tracić z pola widzenia okoliczność, że w niniejszej sprawie od 2016 r. zostały wydane jeszcze inne (późniejsze) wyroki w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (oznaczonych jako działki nr [...], [...] oraz [...]), w tym ostatni, wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 10 kwietnia 2025 r. (sygn. akt I OSK 811/22). Zarówno organ administracji, jak i Sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, nie mogą więc formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu aktualnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i mają obowiązek zastosowania tego poglądu w pełnym zakresie. Innymi słowy, orzeczenie Sądu wyższej instancji konsumuje wcześniejsze oceny prawne, które stały się nieaktualne w świetle ostatecznego rozstrzygnięcia. Oceny prawne zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 301/15, nie wiążą i z tego podstawowego względu, że zakwestionował je sąd wyższej instancji – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od tego wyroku. Między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1599/16 zwrócił uwagę na niespójność wywodów prawnych dokonanych przez sąd I instancji, stwierdzając, że jakkolwiek Sąd pierwszej instancji dokonał w zaskarżonym wyroku oceny dopuszczalności zwrotu nieruchomości, o tyle ocena ta nie ma znaczenia w sprawie ponieważ wypowiedź Sądu w tym zakresie pozostaje w sprzeczności z oceną prawną zaskarżonej decyzji organu odwoławczego co do jej skutków procesowych i materialnoprawnych. Sąd wyraźnie bowiem stwierdził, że decyzja organu odwoławczego jest decyzją kasacyjną, przez co jest rozstrzygnięciem procesowym, które nie przesądza o istocie sprawy administracyjnej. Sąd stwierdził również, że następstwem zaskarżonej decyzji jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji, który na nowo ustala zarówno faktyczny, jak i prawny stan sprawy. W ten sposób Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji wskazując, że organ pierwszej instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami prawnymi organu odwoławczego co do wykładni prawa materialnego wyrażonymi w decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ na nowo prowadząc postępowanie, dokonana przez ten organ ocena prawna będzie uzależniona od przyszłych ustaleń faktycznych. Konsekwentnie Sąd stwierdził, że jeżeli organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, sformułowałby oceny materialnoprawne, to mogłyby się one odnosić jedynie do dotychczasowego stanu faktycznego sprawy i formułowanych na tym tle zarzutów, natomiast po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w świetle nowych ustaleń faktycznych, mogą one być pozbawione znaczenia. Przedstawione wypowiedzi Sądu pierwszej instancji wykluczają uznanie jego oceny w zakresie wykładni prawa materialnego za wiążącą w sprawie, ponieważ uznanie przez ten Sąd za konieczne przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego może skutkować nowymi ustaleniami faktycznymi wymagającymi ich rozważenia w świetle prawa materialnego. Nie jest więc dopuszczalne związanie przez Sąd organu co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego, jeżeli Sąd ocenił, jako zgodną z prawem, decyzję organu odwoławczego powodującą przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego. Dopiero bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego umożliwi organom prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego adekwatnie do poczynionych ustaleń faktycznych. Już więc powyższe przesądzało o braku związania w sprawie oceną prawną zaprezentowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 301/15. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu nie wystąpiły przesłanki nakazujące odstąpienie od oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2025 r. (I OSK 811/22). Ocena prawna sądu traci bowiem moc wiążącą jedynie w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Skarżący nie podważyli w swoich skargach, że organ aktualnie prawidłowo, bez naruszenia art. 153 p.p.s.a., procedował w sprawie uwzględniając również wykładnię tego przepisu zaprezentowaną przez Sąd w sprawie sygn. akt I OSK 811/11. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia z 10 kwietnia 2025 r. sygn. I OSK 811/22, stosując przepisy prawa mające zastosowanie w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy, zgodnie z oceną prawną dokonaną w tym wyroku. W tej sytuacji Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.