II SA/Lu 721/25

WyrokWSA w Lublinie2026-01-13

Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Brygida Myszyńska-Guziur, Bartłomiej Pastucha

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej opiekę nad ojcem, który zawarł nowy związek małżeński z osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym, a nie znacznym, stopniu niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku zawarcia przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego z osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, osoba sprawująca opiekę (w tym przypadku syn) traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli współmałżonek nie jest w stanie sprawować opieki z przyczyn zdrowotnych. Stanowisko to jest zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, która wiąże sądy administracyjne.
Stan faktyczny
Skarżący K. N. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem J. N. Decyzją z dnia 14 marca 2025 r. organ uchylił wcześniejszą decyzję przyznającą świadczenie, wskazując na zawarcie przez J. N. związku małżeńskiego z M. N. w dniu 1 lipca 2024 r. M. N. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi. Skarżący podniósł, że jego ojciec zmarł w dniu 21 lutego 2025 r., a jego ojczym, M. N., ze względu na stan zdrowia nie był w stanie sprawować opieki nad mężem. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 września 2025 r., znak: SKO.41/1725/OS/2025 w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. K. N. (dalej jako "strona", "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 września 2025 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie znak: SKO.41/4916/OS/2021 z dnia 22 kwietnia 2022 r. przyznano skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. N. na okres od dnia 1 października 2021 r. na czas nieokreślony. Decyzja ta w kolejnych latach zmieniana była w związku z waloryzacją kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na dany rok. W decyzjach zawarte było pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. – dalej jako "u.ś.r.") tj. niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu okoliczności mających wpływ na ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 4 lutego 2025 r. wynika, że J. N. w dniu 1 lipca 2024 r. zawarł związek małżeński z M. N., która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Do akt sprawy została przedłożona przez skarżącego kopia odpisu skróconego aktu małżeństwa J. i M. N., która potwierdza zawarcie związku małżeńskiego w dniu 1 lipca 2024 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że osoba wymagająca opieki - J. N. zmarł w dniu 21 lutego 2025 r., co potwierdza kopia odpisu skróconego aktu zgonu. Decyzją z dnia 14 marca 2025 r. Nr MOPR.D-ŚS.460.45467.4.2025 Prezydent Miasta Lublin uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie znak: SKO.41/4916/OS/2021 z dnia 22 kwietnia 2022 r. zmienionej kolejnymi decyzjami, przyznającej K. N. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. N., na okres od dnia 1 października 2021 r. na czas nieokreślony. Organ I instancji wyjaśnił, że w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od dnia 1 lipca 2024 r. brak jest podstaw do pobierania przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, który w odwołaniu wskazał, że opiekował się ojcem samodzielnie oraz opisał stan zdrowia matki - M. N., która nie była ona w stanie opiekować się leżącym mężem. Do odwołania załączono dokumentację medyczną M. N.. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium wskazało, że w sprawie będą miały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Wyjaśniło, że w świetle przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy na K. N. jako zstępnym, ciążył obowiązek alimentacyjny względem zmarłego ojca. W sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., która zaktualizowała się w chwili zawarcia przez J. N. związku małżeńskiego z M. N. w dniu 1 lipca 2024 r. M. N. wprawdzie zmaga się z licznymi schorzeniami (szczegółowo opisanymi w treści kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, jak i dokumentacji medycznej), ale nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Dodatkowo wyjaśniono, że syn względem ojca jest zobowiązany alimentacyjne w dalszej kolejności, niż żona względem męża, a taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Kolegium wskazało ponadto, że w dniu 14 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o sygn. akt I OSK 2/22, w której w pkt 2 wskazał, iż "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5pkt 2 lit. a u.ś.r)". NSA możliwość przesunięcia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz osoby zobowiązanej alimentacyjnie względem chorego członka rodziny w dalszej kolejności w sposób restrykcyjny zestawia z koniecznością legitymowania się przez osobę zobowiązaną alimentacyjnie względem chorego w pierwszej kolejności orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (warunek konieczny). W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez podzielenie przez Kolegium stanowiska organu I instancji i w konsekwencji utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy; - przepisów postępowania poprzez rażącą obrazę art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.pa., które miało wpływ na wynik postępowania, polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego już zgromadzonego; - prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez jego wadliwą wykładnię i błędne uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na rzecz osoby zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki w przypadku, gdy niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy wskazany przepis umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli, lub nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niego na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami; - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, niepoczynieniu ustaleń pozwalających na weryfikację, czy stan zdrowia i wiek M. N. (żony J. N.) pozwalał jej na bezpośrednie sprawowanie opieki nad jej mężem, a w konsekwencji niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w sytuacji gdy M. N. z obiektywnych względów, w szczególności wskutek swojego złego stanu zdrowia i wieku nie mogła sprawować bezpośredniej opieki nad mężem, co miało istotny wpływ na wydanie i treść zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że organ pominął całkowicie kwestie dotyczące złego stanu zdrowia M. N. (żony J. N.), co wynikało z załączonych do akt postępowaniadokumentów, jak i samego odwołania od decyzji organu I instancji. M. N. (będąca małżonką zmarłego J. N. począwszy od 1 lipca 2024 r.), co prawda nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednak stan zdrowia uniemożliwiał jej podjęcie jakiejkolwiek opieki nad mężem, podczas gdy sama wymagała (i w dalszym ciągu wymaga) opieki osób trzecich. M. N., jak wynika z załączonych do akt sprawy dokumentów, cierpi na szereg schorzeń (w dacie zawierania związku małżeńskiego z J. N. również posiadała te schorzenia) - w tym m.in. schorzenia kręgosłupa, tarczycy, przeszła nowotwór guza piersi i in. Dodatkowo M. N. korzystała z pomocy i opieki domowego hospicjum, co również wskazywało na jej bardzo zły stan zdrowia (dokumenty medyczne M. N. zostały załączone do akt postępowania przed organem I instancji). Wszystkie te schorzenia uniemożliwiały jej podjęcie jakiekolwiek, nawet najmniejszej czynności zw. z opieką nad mężem. Taka opieka ze strony M. N. - małżonki J. N., nigdy, począwszy od daty zawarcia związku małżeńskiego, jak i na wcześniejszym etapie przed jego zawarciem aż do śmierci J. N., nie była sprawowana. Począwszy od 2009 roku i dalej przez cały okres aż do śmierci J. N. opiekę nad ojcem sprawował skarżący. W zakres czynności zw. z opieką nad ojcem wchodziło m.in. mycie, częste zmiany pozycji leżącego J. N. (w celu uniknięcia odleżyn), karmienie, czynności zw. z zachowaniem higieny osobistej (w tym czynności zw. z higieną okołostomijną) i in. - czynności te zostały szczegółowo opisane w złożonym przez Skarżącego odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wszystkie czynności zw. z codzienną, nieprzerwaną opieką nad ojcem sprawował wyłącznie skarżący. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zdaniem skarżącego - wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli, lub nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niego na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Taka sytuacja zw. z brakiem możliwości sprawowania opieki przez M. N. nad mężem J. N. z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niej i od jej woli, a spowodowanych jej stanem zdrowia i wiekiem, zachodziła w przedmiotowej sprawie, co pominęły w zupełności organy I i II instancji. W ocenie skarżącego samo formalne kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej wsparcia, bez odniesienia do sytuacji faktycznej i zindywidualizowanych okoliczności małżonków, nie może być uznane za kryterium zobiektywizowane i konkretne w aspekcie braku możliwości sprawowania opieki nad współmałżonkiem i w tym kontekście przesunięcia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). W istocie jest to świadczenie, które ma zabezpieczyć egzystencję osób niepełnosprawnych przez wspieranie tych, którzy opiekują się nimi. Skarżący powołał się również na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w piśmie procesowym skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt III.7064.56.2025.JA. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji uchylającą ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 22 kwietnia 2022 r. w przedmiocie przyznania K. N. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem J. N.. W niniejszej sprawie organy obydwu instancji uznały, że wobec wystąpienia okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., czyli pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zachodzą podstawy do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnić należy, że podstawę do wydania decyzji w przedmiocie uchylenia prawa od świadczenia pielęgnacyjnego stanowił art. 32 ust. 1 u.ś.r., w myśl którego organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Wymaga przy tym podkreślenia, że przewidziany w art. 32 ust. 1 u.ś.r. tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ pierwotny stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Obowiązkiem organu jest zatem wykazanie, że - po pierwsze nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do pierwotnego, pozwalającego przyznać stronie uprawnienia, a ponadto - zmiana ta jest istotna z punktu widzenia nabycia tego uprawnienia (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 5 września 2022 r., III SA/Kr 700/21). Zawarty w 32 ust. 1 u.ś.r. katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone na podstawie art. 32 u.ś.r. jest postępowaniem w nowej sprawie. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że doszło do zmiany stanu faktycznego mającego wpływ na przysługujące skarżącemu uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy na mocy ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie znak: SKO.41/4916/OS/2021 z dnia 22 kwietnia 2022 r. przyznano skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. N. na okres od dnia 1 października 2021 r. na czas nieokreślony. Decyzja ta w kolejnych latach zmieniana była wraz z waloryzacją kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na dany rok. Bezspornym faktem jest, że osoba wymagająca opieki – J. N. w dniu 1 lipca 2024 r. zawarł związek małżeński z M. N., która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym organy orzekające zasadnie stwierdziły, że w przypadku K. N. wystąpiła przesłanka negatywna, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. i tym samym nastąpiła utrata prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W przedmiotowej sprawie spełnione zostały zatem przesłanki do zastosowania dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 32 ust. 1 u.ś.r., gdyż wraz z momentem zawarcia związku małżeńskiego przez osobę wymagającą opieki z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zobowiązana w dalszej kolejności alimentacyjnie (skarżący) przestała spełniać przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać raz jeszcze należy, że art. 32 ust. 1 u.ś.r. daje organowi właściwemu podstawy, aby zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy, której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, (...) wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zmiana decyzji może nastąpić bez zgody strony. Jednakże jak podkreśla się w orzecznictwie, uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną. Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. umożliwia zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem ex nunc, to jest na przyszłość. Powinna ona zatem wyeliminować na przyszłość pobieranie świadczenia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast w stosunku do wcześniejszego okresu, winna znaleźć zastosowanie regulacja dotycząca nienależnie pobranego świadczenia. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w sprawie wystąpiła jeszcze jedna negatywna przesłanka pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem niepełnosprawny J. N. w dniu 21 lutego 2025 r. zmarł. Odnosząc się do zarzutów skargi, które koncentrują się na zakresie sprawowania opieki nad ojcem przez skarżącego i powinności zastosowaniu przez organy wykładni celowościowej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż ze względu na stan zdrowia M. N. – małżonka niepełnosprawnego, nie mogła sprawować osobiście opieki nad swoim mężem wyjaśnić należy, że powyższe zagadnienie, po długotrwałym okresie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnym, zostało ostatecznie rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 14 listopada 2022r., sygn. akt I OPS 2/22, na którą wskazało także Kolegium. W powyższym orzeczeniu w tezie drugiej jednoznacznie przyjęto, że: "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust.5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)". Podjęcie uchwały abstrakcyjnej ma ten skutek, że uchwała ta wiąże sądy administracyjne, co wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak m.in. wyroki NSA z 27.11.2020r. II GSK 3773/17; z 12.02.2019r. I FSK 116/17; z 8.11.2017r. II OSK 378/16). W orzecznictwie podkreśla się również, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Skutkiem takiego związania jest to, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA. Wyjątkiem od zasady związania sądu administracyjnego uchwałą podjętą przez NSA i odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego jest przedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do ponownego rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA, niemniej Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzegł ku temu podstaw prawnych. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie, ze względu na zawarcie przez osobę wymagającą opieki – J. N. związku małżeńskiego w dnu 1 lipca 2024 r. z M. N., legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, skarżący przestał być uprawnionym do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazywane w skardze okoliczności dotyczące stanu zdrowia małżonki osoby wymagającej opieki, wobec związania tut. Sądu stanowiskiem zaprezentowanym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Reasumując Sąd nie znajdując w działaniach procesowych organów orzekających jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa materialnego jaki i procesowego. Decyzje jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło