II SA/Lu 731/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi I. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi R. K. od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania I. O., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – L. W.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. I. O. złożyła w dniu [...] stycznia 2018 r. wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – L. W.. Do wniosku załączone zostały dwa zaświadczenia lekarskie, z dnia [...] października 2017 r. oraz z dnia [...] stycznia 2018 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Prezydent Miasta L. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania I. O., decyzją z dnia [...] marca 2018 r. uchyliło decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. Kolegium stwierdziło, że dla istoty sprawy niezbędne jest ustalenie, czy kobieta pozostawała w okresie ciąży pod opieką lekarską, jak również, czy dołożyła należytej staranności w zakresie poddania się opiece medycznej. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, terminu poddania się opiece medycznej z uwagi na uwarunkowania zdrowotne lub fizjologiczne. W ocenie Kolegium, sprawa wymaga ponownego rozpoznania, przede wszystkim należy wyjaśnić przyczyny późnego rozpoznania ciąży u matki dziecka, czy istotnie były one związane ze specyficzną sytuacją zdrowotną lub fizjologiczną matki dziecka. W tym przypadku to na stronie postępowania ciąży obowiązek przedłożenia wiarygodnego materiału dowodowego jaki może wystawić lekarz ginekolog, u którego leczyła się wnioskodawczyni na potwierdzenie informacji zawartych w odwołaniu, bowiem stan zdrowia pacjentów objęty jest tajemnicą lekarską. Dopiero w oparciu o uzyskane informacje i dokumenty medyczne od strony, organ będzie mógł ocenić czy poddanie się przez matkę dziecka opiece medycznej dopiero od 27 tygodnia ciąży było spowodowane okolicznościami niezależnymi od woli matki dziecka pozostawania pod opieką lekarza czy też takie okoliczności nie nastąpiły. W dniu [...] kwietnia 2018 r. I. O. złożyła do akt sprawy dwa dokumenty, to jest wkładkę do historii zdrowia i choroby z SPSK nr [...] w L. wypełnioną w dniu [...] kwietnia 2018 r. przez lekarza ginekologa-położnika oraz zaświadczenie wystawione w dniu [...] kwietnia 2018 r. przez lekarza pediatrę Centrum Medycznego [...] na potwierdzenie przyczyny późnego rozpoznania ciąży. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmówił przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Organ wyjaśnił, że przepis art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jasno precyzuje jakie zaświadczenie należy załączyć w przypadku ubiegania się o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka. Natomiast przyznanie świadczenia warunkowane jest spełnieniem przesłanki określonej przez art. 15b ust. 5 ustawy, to jest pozostawaniem pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Nadto organ wskazał, że nie jest uprawniony do dokonywania oceny zebranej dokumentacji medycznej oraz nie posiada w tym zakresie kompetencji. W odwołaniu od powyższej decyzji I. O. wniosła o jej uchylenie w całości. Odwołująca wyjaśniła, że jej ciąża w 2017 r. była dla niej samej zaskoczeniem, ponieważ w okresie małżeństwa zawartego w [...], to jest od 2002 r. do 2009 r., nie mogła ona zajść w ciążę. Ponadto, po powrocie w 2013 r. z [...] do Polski nie kontynuowała leczenia niepłodności, uważając, że nie daje ono żadnych efektów, uznając, że jest bezpłodna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2018 r., uchylającej pierwotną decyzję odmawiająca przyznania zapomogi, organ miał wyjaśnić przyczyny późnego rozpoznania ciąży u matki dziecka, czy istotnie były one związane ze specyficzną sytuacją zdrowotną lub fizjologiczną matki dziecka. Wnioskodawczyni zobowiązana była do przedłożenia wiarygodnego materiału dowodowego wystawionego przez lekarza ginekologa u którego leczyła się z powodu bezpłodności. Kolegium wskazało, że twierdzenie organu w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., że nie był kompetentny i uprawniony do dokonania oceny przedłożonej dokumentacji medycznej stanowi rażące naruszanie art. 77 i art. 80 k.p.a. Dalej Kolegium stwierdziło, że z zaświadczenia lekarza ginekologa - położnika z dnia [...] stycznia 2018 r. wynika, że I. O. pozostawała pod opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do porodu. Jak twierdzi odwołująca, z przyczyn zdrowotnych nie rozpoznała u siebie ciąży, gdyż uważała siebie jaką osobę bezpłodną, dlatego dopiero od 27 tygodnia ciąży pozostawała pod opieką lekarza. Kolegium nie uwzględniło dokumentacji medycznej przedłożonej przez odwołującą, ponieważ wkładka do historii zdrowia i choroby z [...] kwietnia 2018 r. i zaświadczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. sporządzone zostały na podstawie wywiadu z odwołującą, w którym odwołująca podała, że ma cykle miesiączkowe od 28 dni do 5 miesięcy. Z kolei w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. odwołująca wyjaśniła, że leczyła się na bezpłodność w [...] w latach od 2002 do 2004 r. i nie jest w stanie dostarczyć dokumentów medycznych z tego okresu. Od 2013 r. przebywa w Polsce i nie kontynuowała leczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że celem pomocy określonej przez art. 15b jest objęcie kobiet opieką lekarską w trakcie ciąży, co ma przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Dlatego, dokonując wykładni przepisu art. 15b ustawy, nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie własne i dziecka. Dla istoty sprawy niezbędne było ustalenie czy odwołująca pozostawała w okresie ciąży pod opieką lekarską jak również czy dołożyła należytej staranności w zakresie poddania się opiece medycznej. W badanej sprawie odwołująca z przyczyn, jak podnosi, zdrowotnych lub fizjologicznych (nieregularne miesiączki) nie mogła rozpoznać u siebie tego stanu. W ocenie Kolegium, podniesione w odwołaniu okoliczności i materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie dają podstaw do uwzględnienia odwołania. Problemy zdrowotne opisane w odwołaniu powinny skłonić odwołującą do ich leczenia, a przynajmniej do skonsultowania z lekarzem. W przypadku odwołującej brak miesiączki nie był związany z chorobą odwołującej tylko spowodowany był ciążą. Odwołująca nie dołożyła staranności aby zadbać o ewentualną ciążę chociaż jej nie planowała lub myślała, że jest bezpłodna. Bez diagnozy lekarza, odwołująca nie mogła być pewna, że nie jest w ciąży. Objęcie odwołującej opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do dnia porodu, pomimo spełnienia kryterium dochodowego, skutkuje brakiem uprawnienia do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie I. O. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, które wydane zostały z naruszeniem w szczególności przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie zaświadczeń lekarskich oraz odpisów badań ultrasonograficznych z okresu 24 i 31 tygodnia ciąży, świadczących o systematycznym kontrolowaniu przez lekarza rozwoju ciąży. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej także jako "ustawa". Zgodnie z tym przepisem, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Przy tym, zgodnie z art. 15b ust. 6 tej ustawy, pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Natomiast istotą sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozumienia pojęcia pozostawania pod opieką medyczną użytego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz sposobu udokumentowania tej okoliczności, który jak wyżej wskazano określony został w ust. 6. Odnosząc się do zaprezentowanej w skardze argumentacji dotyczącej celowości ustanowienia instytucji świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, Sąd na wstępie wyjaśnia, że wynikającym wprost z uzasadnienia do nowelizacji ustawy zasadniczym celem wprowadzenia przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania polegającego na dodatkowym wsparciu finansowym rodziców w związku z narodzinami dziecka jest zmotywowanie kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Realizacja tego celu następuje wówczas, gdy kobieta ciężarna udaje się do właściwego lekarza lub położnej celem przeprowadzenia pierwszego badania kontrolnego. W tym kontekście należy również zwrócić uwagę na prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym realizacja wartości konstytucyjnych, o których mowa w art. 18 i art. 71 Konstytucji RP, a więc zasady opieki państwa nad macierzyństwem i rodzicielstwem i pomocy państwa w takich sytuacjach oraz uwzględniania dobra rodziny polega nie tylko na tym, że uprawnione osoby otrzymują wsparcie finansowe w postaci jednorazowej zapomogi w wysokości 1.000 zł z tytułu urodzenia się żywego dziecka, ale także na tym, że ochrona macierzyństwa i rodzicielstwa oraz dobra rodziny jest realizowana wówczas, gdy matka poczętego dziecka jak najwcześniej zostaje objęta opieką lekarską, aby w ten sposób zapewnić prawidłowy przebieg ciąży i zadbać o zdrowie dziecka w trakcie ciąży, ze skutkiem również po porodzie. Zapomoga sama w sobie nie jest zatem celem samoistnym omawianej regulacji. W normalnych okolicznościach zarówno przedmiotowa zapomoga, jak i zapewnienie opieki lekarskiej w trakcie ciąży od właściwego jej etapu, są celami co najmniej równorzędnymi omawianej regulacji, z punktu widzenia wartości konstytucyjnych, o jakich mowa wyżej. W związku z tym obydwa te cele muszą być spełnione łącznie. Nie jest zadaniem sądu, ale ustawodawcy, określenie etapu ciąży, w którym dla realizacji celów ustawy, o jakich mowa wyżej, mających zakotwiczenie w normach konstytucyjnych, matka poczętego dziecka powinna pozostawać pod opieką medyczną. Zadaniem sądu w takiej sytuacji jest tylko kontrola, czy określony przez ustawodawcę początkowy termin pozostawania przez kobietę w ciąży pod opieką lekarską nie jest arbitralny, z punktu widzenia zasad opieki zdrowotnej nad płodem, jako cechy relewantnej celu regulacji, w kontekście zasady równości w dostępie do świadczeń rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2047/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zauważył NSA w powyższym orzeczeniu, warunek przyznania jednorazowej zapomogi, o której mowa w art. 15b ust. 1 ustawy, zależny od pozostawania kobiety w ciąży pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 15 b ust. 5 tej ustawy), nie został wprowadzony w sposób arbitralny, gdyż znajduje potwierdzenie w systemie norm powszechnie obowiązujących z zakresu świadczeń zdrowotnych dotyczących opieki okołoporodowej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1132) (zastąpione zostało przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1756)) w zakresie profilaktyki i działań medycznych zaleca by do dziesiątego tygodnia ciąży kobieta poddała się określonym w pkt II rozporządzenia badaniom diagnostycznym i konsultacjom medycznym. Nowe rozporządzenie z dnia 16 sierpnia 2018 r. również ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych. Przeprowadzenie określonych w rozporządzeniu badań diagnostycznych i konsultacji medycznych już od 10 tygodnia ciąży ma bowiem służyć zapewnieniu najlepszej jakości świadczeń zdrowotnych z wykorzystaniem dorobku dynamicznie rozwijającej się medycyny. Zdaniem Sądu, unormowanie z art. 15b ustawy podlega ścisłej wykładni, a podejmowane na jego podstawie decyzje nie mają charakteru uznaniowego. W tym rozumieniu bezwzględnym warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest przedłożenie przez ubiegającą się kobietę zaświadczenia wystawionego przez lekarza lub położną potwierdzającego, że pozostawała ona pod opiekę medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Przy czym, powyższa cezura czasowa nie ma charakteru absolutnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie można wykluczyć, że uchybienie wymogowi z art. 15b ust. 5 ustawy będzie wynikało z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety. Do niezależnych od kobiety przyczyn można zaliczyć okoliczności o charakterze faktycznym, np. długi okres oczekiwania na wizytę lekarską pomiędzy datą rejestracji a wyznaczoną datą wizyty, albo okoliczności o charakterze biologicznym, np. brak możliwości rozeznania przez kobietę ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni z uwagi na uwarunkowania osobnicze, fizjologiczne, czy zdrowotne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 233/16 oraz powołane w nim: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1022/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 156/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 735/13, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 801/13). Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie zaistniała jednak w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W aktach sprawy znajdują się, dołączone przez skarżącą do wniosku, dwa zaświadczenia lekarskie: zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2018 r. wystawione przez specjalistę ginekologa – położnika oraz zaświadczenie wystawione przez specjalistę medycyny rodzinnej z dnia [...] października 2017 r. Z tego z drugiego zaświadczenia z dnia [...] października 2017 r. wynika, że skarżąca dowiedziała się o ciąży w 26 tygodniu, zaś brak miesiączki kojarzyła z wcześniejszymi zaburzeniami, również z faktem, że przez wiele lat nie zachodziła w ciążę mimo niestosowania antykoncepcji. Wbrew twierdzeniu skarżącej, organ odwoławczy uwzględnił treść znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej. Zwrócić bowiem należy uwagę na powyższe zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2018 r., sporządzone według wzoru opublikowanego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234), które jest dla organu dowodem pozwalającym uznać czy spełnione zostały przesłanki umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Treść takiego zaświadczenia podlega ocenie organu, w szczególności jeśli informacje w nim podane są kwestionowane lub mogą budzić wątpliwości. Z treści zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2018 r. wynika, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do porodu. W niniejszej sprawie nie wystąpiły jednak okoliczności, które mogłyby poddać w wątpliwość treść wskazanego zaświadczenia z [...] stycznia 2018 r., a z którego wprost wynika, że skarżąca nie dochowała warunku pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Ponadto, wpływu na powyższą ocenę nie mogą wywrzeć wyjaśnienia zawarte w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, że ciąża skarżącej w 2017 r. była dla niej samej zaskoczeniem, ponieważ w okresie małżeństwa zawartego w [...], to jest od 2002 r. do 2009 r., nie mogła ona zajść w ciążę, zaś po powrocie w 2013 r. z [...] do Polski nie kontynuowała leczenia niepłodności, uważając, że nie daje ono żadnych efektów, uznając, że jest bezpłodna. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym, na czym polegały trudności z pozyskaniem od [...] służby zdrowia dokumentacji dotyczącej historii leczenia niepłodności. Jak trafnie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dla wyjaśnienia przyczyny późnego rozpoznania ciąży u matki dziecka, czy istotnie były one związane ze specyficzną sytuacją zdrowotną lub fizjologiczną matki dziecka - wnioskodawczyni zobowiązana była do przedłożenia wiarygodnego materiału dowodowego wystawionego przez lekarza ginekologa u którego leczyła się z powodu bezpłodności. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca z powyższego obowiązku nie wywiązała się. W szczególności, skarżąca nie udokumentowała w jakikolwiek sposób historii leczenia niepłodności podczas pobytu w [...]. Tym samym nie można uznać, aby w tej sprawie zaistniała jakakolwiek przyczyna ekskulpująca skarżącą z uchybienia terminu określonego w art. 15b ust. 5 ustawy. Podobnie, skarżąca nie przedstawiła dowodów na okoliczność leczenia związanego z nieregularnością cyklów miesiączkowych. Nadto, odnosząc się do stwierdzenia przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, że kiedy w 2013 r. wróciła do Polski to nie kontynuowała leczenia, uważając, iż nie daje ono żadnych efektów – należy wskazać, że w kontekście dbałości kobiety o zdrowie takie świadome zachowanie skarżącej, która od 2013 r. nie korzystała z opieki ginekologicznej niewątpliwie mogło przyczynić się do niedołożenia przez nią należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się opiece lekarskiej, o której mowa w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zauważyć też należy, że jeżeli już skarżąca uważała za zbędne wizyty u lekarza specjalisty, mogła przeprowadzić test ciążowy dostępny w aptece. Wykonanie testu ciążowego pozwoliłoby na ewentualne potwierdzenie lub wykluczenie ciąży. Wskazywałoby to na faktyczną dbałość kobiety o zdrowie swoje jak i nienarodzonego dziecka. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na niedopełnienie przez skarżącą obowiązku poddania się w ustawowym terminie opiece właściwego ze względu na ciążę lekarza lub położnej, a także z uwagi na brak szczególnych okoliczności uzasadniających jego niedopełnienie, zasadnym było orzeczenie o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Wbrew twierdzeniu skarżącej, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło również przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadą praworządności, organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz na jego podstawie ocenił, czy w sprawie wystąpiły wskazane przez skarżącą okoliczności, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, czyniąc zadość art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302)