II SA/Lu 800/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2011 r. w sprawie ze skargi J. O. i K. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a I. przyznać J. O. i K. O. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wezwani do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wykonali wezwanie. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r. przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od orzeczenia tego skarżący wnieśli sprzeciwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Skarżący wnieśli sprzeciwy od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2011 r. zatem ich wnioski o przyznanie prawa pomocy podlegają ponownej ocenie, tym razem dokonywanej przez sąd. Skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wymaga zatem porównania możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu jej sytuacji materialnej i rodzinnej do wysokości kosztów postępowania, które jest ona zobowiązana ponieść. Wymaga ona również uwzględnienia wpływu obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd ustalił, że skarżący są rodziną, prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe. Dochód ich gospodarstwa domowego tworzy emerytura skarżącej w kwocie [...] złotych netto i renta skarżącego w kwocie [...] złotych netto. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych. Tytułem jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej otrzymał dopłaty do gospodarstwa rolnego na rok 2011 w łącznej kwocie [...] złotych. Roczne koszty uprawy przez skarżącego pszenicy ozimej wynoszą [...] złotych zaś dochód z tytułu jej uprawy wynosi [...] złotych. Roczny koszt uprawy ziemniaków wynosi [...] złotych a dochód z ich uprawy wynosi [...] złotych. Na koszty utrzymania koniecznego skarżących składają się koszty prowadzenia rachunku bankowego – [...] złotych miesięcznie, opłatę podatku od nieruchomości – [...] złotych rocznie oraz opłatę za wodę – [...] złotych, lekarstwa – [...] złotych miesięcznie, świece – [...] złotych miesięcznie, gaz – [...] złotych miesięcznie, abonament telefoniczny – [...] złotych miesięcznie oraz koszty zakupu żywności – [...] złotych miesięcznie. Łącznie miesięczne koszty utrzymania koniecznego wynoszą [...] złotych. Przy czym do kosztów tych Sąd nie zalicza podatku od nieruchomości, który jest daniną publiczną tak samo, jako opłaty sądowe. Dlatego jego ponoszenie nie może uzasadniać wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 2 listopada 2011 r. skarżąc zakupili podgrzewacz do wody za kwotę [...] złotych zaś obecnie zakupili odzież na zimę za kwotę [...] złotych. Skarżący podkreślili, że całość dochodu z uprawy gospodarstwa rolnego przeznaczają na zakup opału na zimę zaś miesięczne dochody są na bieżąco wydawane. Powyższe ustalenia w ocenie Sądu nie dają podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tak bowiem skarżący jak i skarżącą posiadają stały dochód i mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Ponadto skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które przynosi dochód, skoro to środki finansowe z jego uprawy przeznaczane są na zakup opału na zimę. Prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być zaś przyznawane osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, do których zaliczyć należy osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź, których środki są ograniczone i zaspokajają jedynie potrzeby egzystencjonalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1268/10 – Lex nr 743755 czy postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 294/10 – Lex nr 663388). Sytuacja materialna skarżących nie pozwala zaliczyć ich do żadnej z tych grupy osób. W ocenie Sądu ustalona w niniejszym postępowaniu sytuacja materialna skarżących daje podstawę do przyjęcia, że nie są oni w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania. Na koszty sądowe niniejszego postępowania składają się jego koszty sądowe i koszt ustanowienia adwokata. Koszty sądowe prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych (§3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Natomiast stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla reprezentowania skarżących w niniejszym postępowaniu wynosi 240,00 złotych netto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – 295,20 złotych brutto (§2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Przy czym dokonując oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżących mieć należy na uwadze to, że skarżący nie wnieśli o dokonanie czynności, z którymi łączyłoby się ponoszenie przez sąd wydatków. Tym samym nie ciąży na nich obowiązek zwrotu wydatków. Zatem w toku niniejszego postępowania zobowiązani są oni do ponoszenia jedynie opłat sądowych to jest wpisów sądowych i opłat kancelaryjnych. Analiza wysokości dochodów skarżących i ich sytuacji majątkowej oraz wysokości ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego w ocenie Sądu wskazuje, że bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego nie będą oni w stanie ponieść opłat sądowych związanych z niniejszym postępowaniem. Wysokość minimalnych kosztów ustanowienia adwokata wskazuje natomiast, że mogą oni ponieść te koszty bez narażenia się na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Łączny dochód gospodarstwa domowego skarżących z tytułu emerytury skarżącej i renty skarżącego wynosi [...] złotych netto a wykazane stałe koszty utrzymania koniecznego wynoszą łącznie [...] złotych. Przy czym nawet konieczność ponoszenia okresowych wydatków jak zakup odzieży na zimę czy podgrzewacza na wodę nie uniemożliwia skarżącym poniesienia minimalnych kosztów ustanowienia adwokata. Nie są to bowiem koszty stałe, które permanentnie wpływają na wysokość kosztów utrzymania koniecznego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.