II SA/Lu 803/13
WyrokWSA w Lublinie2014-06-10
Skład orzekający: Witold Falczyński, Jacek Czaja, Maria Wieczorek-Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił sytuację dochodową i rodzinną strony przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając aktualny stan faktyczny, a nie hipotetyczną poprawę w przyszłości?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę dwuinstancyjności i zasadę aktualności. Nie dokonał merytorycznej oceny sytuacji zdrowotnej i finansowej strony w dniu orzekania, opierając się na przyszłych, hipotetycznych możliwościach poprawy sytuacji, co stanowiło istotne uchybienie procesowe.Stan faktyczny
Skarżący S. S. wniósł o umorzenie zaległości z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez stronę sprzętów domowych i dochody, które pozwalały na częściową spłatę długu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że sytuacja finansowa rodziny może się poprawić w przyszłości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wyczerpującej analizy jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. Na rozprawie przed WSA skarżący przedstawił dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia oraz zmarłej konkubiny.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...] J. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Burmistrza P. na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odmówił S. S. umorzenia zaległości wynikających z wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną P. S. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez OPS w R.h wynika, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną U. B. oraz synem K. S. Organ poza tym ustalił, że wnioskodawca nie posiada gospodarstwa rolnego na terenie gminy R., a U. B. jest zarejestrowana w PUP w Ś., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Organ wyszczególnił wydatki poniesione przez rodzinę na leki, karty telefoniczne, butle gazowe, energię elektryczną oraz zakupów artykułów spożywczych i chemii. Wskazał, że zakup opału w kwocie 328,70 zł nie stanowi stałego obciążenia budżetu rodziny, gdyż jest dokonywany jedynie w okresie grzewczym. Ponadto organ wskazał, że w piśmie z 18 kwietnia 2013r. strona zadeklarowała, jako dochód jedynie rentę socjalną i rentę rodzinną po potrąceniu komorniczym - 399,59 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny — 153 zł. Nie wykazała natomiast dochodu w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości 77 zł oraz zasiłku okresowego w kwocie 369,21 zł miesięcznie (I —IV 2013r.). Łączny dochód strony stanowiła więc kwota 998,80 zł. Organ zaznaczył też, że wnioskodawca posiada sprzęty gospodarstwa domowego takie jak: lodówka, kuchenka, pralka, telewizor, wieża stereo oraz meble. W ocenie organu powyższe okoliczności nie stanowiły podstawy do umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego. Wskazał poza tym, że częściowa skuteczność egzekucji pozwala aktualnie na fragmentaryczny udział dłużnika w spłacie zadłużenia. Nie ma zatem podstaw do umorzenia zadłużenia, skoro w obecnej sytuacji strona jest w stanie chociażby częściowo spłacać dług. Organ podkreślił, że U. B. ma realne możliwości podjęcia i poszukiwania zatrudnienia, co rokuje poprawę sytuacji finansowej rodziny.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy o umorzeniu wskazanych zaległości alimentacyjnych. Zarzucił decyzji naruszenie: art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie wywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak i naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w całości materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Poza tym wskazał na naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem odwołującego organ podjął kroki mające ustalić sytuację dochodową i rodzinną strony poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jednakże nie rozpatrzył w sposób wyczerpująco całego materiału dowodowego. Oceny wyposażenia mieszkania dokonał na podstawie dokumentacji fotograficznej sporządzonej wraz z pismem z 8 marca 2014r. w celu uzyskania zasiłku celowego na zakup żywności, nie odniósł się do informacji z 3 kwietnia 20113r. sporządzonej do celów niniejszego postępowania. S. S. wskazał również, że jego sytuacja jest trudna, gdyż do użytku rodziny nadaje się jeden pokój i kuchnia, zaś trzecie pomieszczenie od dłuższego czasu jest remontowane i stoi w nim lodówka oraz pralka. Strona wskazała ponadto, że nie posiada własnej wieży stereo i podłączenia do telewizji satelitarnej. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że nie pobiera już zasiłku okresowego w wysokości 369,11 zł oraz, że w związku ze schorzeniami, na które cierpi musi wydawać spore kwoty na leki. Wskazał, że jego konkubina choruje na ostrą anemię i nie może podjąć pracy, a on sam musi być często hospitalizowany. S. S. w piśmie z 26 czerwca 2013r. dołączył do akt sprawy zaświadczenia z Caritas, zaświadczenie lekarskie oraz postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji organu I instancji decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dokonał wszechstronnej analizy sytuacji i zebrał wystarczający materiał dowodowy, który umożliwia podjęcie decyzji w przedmiotowej sprawie. Kolegium dodało, że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 3 września 2012r, zaliczającym go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 września 2015r. oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 1 marca 2010r. uznającym go za całkowicie niezdolnego do pracy do 31 marca 2015r. Jednak należy podkreślić, że z akt sprawy wynika, iż niezdolność do pracy ma charakter tymczasowy. Na podstawie złożonej dokumentacji nie można również stwierdzić, że strona będzie pozbawiona możliwość zarobkowania do końca życia. Bezsporne w sprawie jest, że strona otrzymuje stały dochód: rentę socjalną i rodzinną oraz zasiłek pielęgnacyjny, z którego może spłacać zadłużenie. Okoliczność, iż ze świadczeń strony dokonywane są wysokie potrącenia też nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Poza tym organ I instancji na podstawie dołączonych faktur i rachunków ustalił, jakie w okresie od marca do kwietnia strona poniosła wydatki. Kolegium stwierdziło, że zarówno rodzaj, jak i wysokość wydatków nie mają charakteru nadzwyczajnego. Wskazane wydatki są zwykle ponoszone przez rodziny i nie mogą w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji strony oraz być podstawą do umorzenia zaległości wynikających z wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Nie są też – zdaniem Kolegium - uzasadnionym argumentem dającym podstawę od umorzenia zaległość przejściowe kłopoty zdrowotne wspólnie gospodarującej ze stroną i wychowującej z wnioskodawcą dziecko U. B., bowiem w przypadku poprawy stanu zdrowia ma ona szanse na podjęcie zatrudnienia. Okoliczność, iż jeden pokój w mieszkaniu strony nie jest wyremontowany oraz brakuje łazienki, nie może być też podstawą do umorzenia zaległości. Braki w wyposażeniu czy wykończenia mieszkania wynikają bowiem zwykle z nie podejmowania pracy przez osoby w nim zamieszkujące. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że dołączone do akt sprawy wraz z pismem z dnia 26 czerwca 2013r. dokumenty także nie dają podstawy do wydania pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia.
S. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] podniósł przede wszystkim okoliczności wskazane już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, tj. naruszenie przepisów postępowania, które mały wpływ na wynik niniejszego postępowania. Poza tym wskazał na naruszenie prawa materialnego przez organy administracji, tj. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędną wykładnię, w wyniku której nie określono wprost, czy sytuacja dochodowa rodziny skarżącego uzasadnia umorzenie jego zaległości alimentacyjnych. Zdaniem skarżącego organy administracji publicznej działając na podstawie prawa w pierwszej kolejności powinny wyjaśniać stronie postępowania treść przepisów, w oparciu o które występuje ona o przyznanie określonego uprawnienia, a wyjaśnienie słuszności przyjętego rozstrzygnięcia winno stanowić dodatkowy element, pozwalający na przekonanie strony, co do przyjętego orzeczenia. Jak wskazał skarżący nie powinno jednak dochodzić do sytuacji, w których uzasadnienie decyzji w zdecydowanej większości poświęcone jest wyliczeniu wartości i dóbr, jakie zostają uznane za zasługujące na przyznanie pierwszeństwa względem wyjaśnienia podstawy prawnej zapadłych orzeczeń. W jego ocenie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w sposób niewystarczający dokonały oceny jego aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej. Tym samym nie odniesiono się w sposób wyczerpujący do przesłanek warunkujących umorzenie zaległości alimentacyjnych, o których mowa ww. przepisie. Skarżący wskazał poza tym za wyrokiem NSA z dnia 21 października 2008 r., że "Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, (...) - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać.".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014r. stawił się skarżący wraz z pełnomocnikiem ustanowionym w ramach wprawa pomocy, który do akt sprawy dołączył skrócony akt zgony U. B. i zaświadczenia lekarskie przedstawiające sytuację zdrowotną skarżącego i jego zmarłej konkubiny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zakres kontroli Sądu orzekającego w niniejszej sprawie dotyczył oceny zasadności odmowy skarżącemu umorzenia ciążących na nim należności alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1228 ze zm. – zwanej dalej ustawą).
W myśl ust. 1 powołanego przepisu, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną.
Przepis art. 30 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w pierwszej kolejności należy rozważyć możliwość umorzenia należności w razie spełnienia przesłanek określonych w ust. 1, a dopiero w razie stwierdzenia braku takich przesłanek należy rozważyć, czy występują przesłanki określone w ust. 2 omawianego przepisu.
Podkreślić należy, że w rozpatrywanym przypadku podstawy prawnej wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mógł stanowić art. 30 ust.1 ustawy, a to z tej przyczyny, że w przypadku skarżącego nie prowadzono skutecznej egzekucji w zakresie określonym w tym przepisie. Nie zostały więc spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Niewątpliwie podstawę prawną wniosku skarżącego mógł stanowić jedynie art. 30 ust.2 ustawy. Do takiego wniosku prowadzi już zresztą sama wykładnia gramatyczna tego przepisu. Z treści art. 30 ust. 2 jednoznacznie wynika, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach szczególnych, gdy należy poddać analizie i ocenie sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Wobec treści art. 30 ust. 2 ustawy przyjęcie poglądu, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych prowadziłoby do całkowitej sprzeczności takiego poglądu z omawianym przepisem i świadczyłoby albo o wadliwości tego poglądu albo o zbędności przepisu art. 30 ust.2 ustawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 października 2013r., sygn. akt IV SA/Po 806/13, Lex nr 1382995).
Zgodzić się należy ze skarżącym, że poddana kontroli Sądu orzekającego decyzja organu administracji miała charakter uznaniowy.
Decyzja podejmowana na podstawie art. 30 ust. 2 w zw. z ust. 3 tego przepisu ma bowiem charakter uznaniowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1794/10, LEX nr 1082675). Co nie jest jednak równoznaczne z dowolnością podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia. Działanie organu doznaje bowiem ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 K.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 marca 2013r. o sygn. akt IV SA/Po 1198/12, LEX nr 1303162). Uzasadnienie przy tym decyzji uznaniowej zawsze powinno odnosić się do kwestii istnienia bądź nieistnienia w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających sposób załatwienia sprawy oraz wskazywać na okoliczności, które pozwoliłyby sprawę załatwić po myśli wnioskodawcy. Wydanie decyzji o odmowie umorzenia należności alimentacyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2012r. o sygn. akt II SA/Bk 625/12, LEX nr 1324946). Wskazać przy tym trzeba, że jak wynika z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Zadaniem uzasadnienia – stanowiącego integralny składnik decyzji – jest bowiem wyjaśnienie stronie jej dyspozytywnej części, którą jest rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000r. o sygn. akt. I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla stosowania zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 K.p.a.) – realizowanych na podstawie art. 107 § 3 K.p.a. Z uwagi na te właśnie zasady organ orzekający obowiązany jest do pełnego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, które legły u podstaw załatwienia sprawy. Powyższe zasady nie zostaną zrealizowane, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie ustosunkuje się do faktów istotnych dla sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie się do wszystkich zarzutów strony podnoszonych w trakcie postępowania – w tym w szczególności wskazanych w odwołaniu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2012r. o sygn. akt. II SA/Kr 1873/11, LEX nr 1113945, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2008r. o sygn. akt. II SA/Po 382/08, LEX nr 528343). Ewentualne pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych i zarzutów podnoszonych przez stronę mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza bowiem przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001r. o sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635) – co niewątpliwie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W niniejszym postępowaniu Kolegium nie przeprowadziło postępowania odwoławczego w wymaganym przez ustawę oraz K.p.a. zakresie – co przełożyło się na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji – które nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. W rezultacie doszło do naruszenia nie tylko art. 138 § 1 K.p.a. ale również zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), przekonywania (art. 11 K.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 K.p.a.).
Trzeba także wskazać, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę powinien kierować się zasadą aktualności, to jest brać pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie orzekania (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt II SA/Sz 1224/13, publ. Centralna baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Niedopuszczalne jest zatem opieranie rozstrzygnięcia na przypuszczeniach, że stan faktyczny sprawy "w nieodległej przyszłości może ulec zmianie", co uczynił organ odwoławczy, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż sytuacja finansowa rodziny ulegnie poprawie, gdy strona podejmie pracę, bo przecież strona nie będzie pozbawiona możliwości zarobkowania do końca życia, a U. B. w przypadku "poprawy stanu zdrowia ma szanse na podjęcie zatrudnienia".
Należy podnieść, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia standardów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie odniosło się do możliwości umorzenia należności skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Stało się tak pomimo wyartykułowanych przez skarżącego – tak we wniosku wszczynającym postępowanie, jak w odwołaniu – twierdzeń o złym stanie zdrowia jego i jego konkubiny, niezdolności do pracy, braku możliwości podjęcia pracy oraz braku jakiegokolwiek majątku. Kolegium w uzasadnieniu faktycznym decyzji ograniczyło się do stwierdzenia, że organ przechodząc do meritum, a więc do przyczyn, dla których odmówiono skarżącemu wskazał przede wszystkim, że rozumie trudną sytuację zdrowotną i finansową dłużnika alimentacyjnego, i to że aktualnie dłużnik nie jest w stanie jednorazowo spłacić całości zadłużenia, a częściowa skuteczność egzekucji pozwala aktualnie na fragmentaryczny udział dłużnika w spłacie zadłużenia. Ustosunkowując się do trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego konkubiny – podnoszonej w odwołaniu i udokumentowanej - uznał, że strona, gdy poprawi się jej stan zdrowia ma szanse na podjęcie zatrudnienia. Poza tym wskazał, że braki w wyposażeniu, czy wykończenia mieszkania wynikają zwykle z nie podejmowania pracy przez osoby w nim zamieszkujące.
Powyższe wskazuje, że organ odniósł się do sytuacji wnioskodawcy i jego rodziny, ale nie do obecnej, ale przyszłej. Wskazując bowiem, że jest w stanie poprawić swoją sytuację w momencie podjęcia pracy. Nie wziął jednak pod uwagę, że należy uwzględniać sytuację strony i jej rodziny w dniu złożenia wniosku. Jak wynika z akt sprawy przyczyną nie podjęcia pracy przez konkubinę w przedmiotowej sprawie była właśnie udokumentowana zła sytuacji zdrowotna, której organ odwoławczy nie uwzględnił, a która mogła mieć istotny wpływ na stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 2 ustawy.
W rezultacie organ odwoławczy rozpatrzył niniejszą sprawę bez odniesienia się do sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego konkubiny, a w konsekwencji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Należy podkreślić, że właściwe zachowanie tej zasady wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2011r. sygn. akt II OSK 672/10, publ. CBOSA).
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w przedmiotowej sprawie nie wskazuje w istocie, z jakich przyczyn odmówiono umorzenia skarżącemu obciążających go należności. Brak w nim najistotniejszego elementu z punktu widzenia strony, a więc odpowiedzi na pytanie dlaczego nie uwzględniono sytuacji zdrowotnej, na którą strona powoływała się od momentu złożenia wniosku i na każdym kolejnym etapie postępowania.
Wobec powyższego należało przyjąć, że organ administracji przekroczył granice uznania administracyjnego nie przeprowadzając wyczerpującej analizy sytuacji dochodowej i zdrowotnej wnioskodawcy i nie wskazując jednoznacznie przyczyn, dla których utrzymał w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia ciążącej na nim należności.
Wskazane wyżej uchybienia procesowe, jakich dopuścił się organ odwoławczy, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny (tekst jedn. z 2012r., poz. 270 ze zm., daje p.p.s.a.). Sąd przyznał ustanowionemu dla skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stosownie do unormowania art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust.1 lit. c w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy powinien dokonać aktualizacji ustaleń w zakresie sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i finansowej skarżącego i w oparciu o te ustalenia wydać stosowną decyzję, mając na uwadze wykładnię przytoczonych przepisów prawa przedstawioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. Rozpoznając ponownie odwołanie skarżącego organ odwoławczy powinien mieć także na uwadze dokumenty dołączone do akt sprawy na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło