II SA/Lu 808/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej zmiany w odpływie wód i zakłócenia stosunków wodnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje [...] A. W.-K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło M. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...] sierpnia 2008 r. (nr [...]), odmawiającej wydania decyzji w przedmiocie zmiany w odpływie wód z działki E. G. na działkę M. K. i zakłócenia stosunków wodnych. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia 29 października 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powołaną wyżej decyzję Wójt Gminy A. z dnia [...]sierpnia 2008 r. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r. (II SA/Lu 7/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność decyzji Kolegium z uwagi na to, że Kolegium rozpoznało odwołanie wniesione po upływie terminu do jego wniesienia. Następnie pismem z dnia 10 sierpnia 2009 r. M. K. zwróciła się do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 18 sierpnia 2008 r. zaznaczając, iż czyni to z ostrożności procesowej, gdyż jej zdaniem nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium stwierdziło, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Powołując treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. organ wskazał, iż przywrócenie terminu przez organ odwoławczy możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy: 1. zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 2. we wniosku uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, 3. jednocześnie z wnioskiem złoży odwołanie od decyzji. Jeżeli powyższe warunki nie zostaną spełnione, termin nie może zostać przywrócony, co zdaniem organu wystąpiło w niniejszej sprawie. Jak bowiem wskazał organ, M. K. złożyła wprawdzie wniosek o przywrócenie terminu, ale nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 58 § 2 pkt 3 k.p.a. Ponadto nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a właściwie w ogóle nie podała żadnej przyczyny, z powodu której uchybiła terminowi. Z tych względów - w ocenie Kolegium - należało odmówić M. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła M. K., wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż w czasie postępowania chorowała. Nadto przedstawiła szereg zarzutów odnośnie do postanowienia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że skarżąca uchybiła terminowi z powodu błędnego pouczenia przez pracowników organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie dotyczy wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w przepisach art. 58 – 60 kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 58 k.p.a. stanowi: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2)". Z przytoczonego przepisu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skarżąca nie spełniła dwóch przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 k.p.a.: nie złożyła jednocześnie z wnioskiem odwołania i nie wskazała w ogóle przyczyny uchybienia terminu, a tym samym nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ze stanowiskiem Kolegium nie można się zgodzić. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wniosła w dniu 17 września 2008 r., nie zdając sobie wówczas sprawy z uchybienia terminu. Nie składała więc wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 czerwca 2009 r. (II SA/Lu 7/09) fakt wniesienia odwołania z uchybieniem terminu został jednoznacznie stwierdzony. Zbędne byłoby w tej sytuacji ponowne wnoszenie przez skarżącą odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powtórne dokonywanie czynności, której dotyczy wniosek o przywrócenie terminu nie znajduje żadnego uzasadnienia. Nie sposób przyjąć, że spełnieniem wymogu, o którym mowa w art. 58 § 2 zdanie drugie k.p.a. jest dokonanie czynności jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, a nie jest spełnieniem tego wymogu dokonanie czynności przed złożeniem wniosku. Przepisu art. 58 § 2 k.p.a. nie można interpretować w oderwaniu od jego celu. W istocie chodzi bowiem o to, by strona dopełniła czynności bez oczekiwania na przywrócenie terminu do jej dokonania. Wymóg dokonania czynności jednocześnie z wnioskiem ma ponadto zapobiec sytuacji, w której organ uwzględniłby wniosek, a czynność nie zostałaby dokonana. Dodać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w przypadku niedokonania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin, obowiązkiem organu administracji jest wezwanie wnoszącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków podania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., nie ma natomiast w takiej sytuacji podstaw do odmowy przywrócenia terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2009 r., III SA/Łd 627/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2008 r., II SA/Gd 640/08, niepubl.). Nawet zatem gdyby skarżąca, przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, nie dokonała czynności, której dotyczy wniosek i nie uczyniła tego także jednocześnie z wnioskiem, nie byłoby podstaw do odmowy przywrócenia terminu z tego tylko powodu. Nie sposób również podzielić poglądu organu, że skarżąca nie wskazała w ogóle przyczyny uchybienia terminu, a zatem nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wprawdzie obowiązkiem wnoszącego o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, jednak nie zwalnia to organu administracji z obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Na organie ciąży także obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Podkreślić należy, że skarżąca działała przed organami administracji bez profesjonalnego pełnomocnika. Jej wniosek o przywrócenie terminu jest nieco nieporadnie sformułowany i rzeczywiście nie wskazuje wprost przyczyny uchybienia terminu, jednak skarżąca podnosi we wniosku, że decyzję organu pierwszej instancji odebrała w siedzibie organu w dniu 5 września 2008 r. i została pouczona o 14 dniowym terminie do wniesienia odwołania. Wniesienie odwołania w określonej dacie tłumaczy zatem skarżąca błędnym pouczeniem jej przez organy administracji. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przyjmuje się także, że fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (podobnie jak i o trybie i terminie wniesienia odwołania czy zażalenia) nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r., I OSK 271/05). Okoliczności tej nie miał na uwadze organ w sprawie niniejszej. Organ nie rozważył w ogóle faktu, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została skarżącej w dniu 5 września 2008 r. w siedzibie organu wraz z pouczeniem, że od decyzji tej przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, podczas gdy nie było jakichkolwiek podstaw do doręczenia decyzji w ten sposób. Jak wynika bowiem z akt postępowania administracyjnego, skarżąca dwukrotnie odmówiła przyjęcia decyzji wysłanej przez pocztę, co zgodnie z treścią art. 47 §2 k.p.a. nakazywało uznanie, że decyzja doręczona została w dniu odmowy przyjęcia pisma przez adresata. Jeśli zatem decyzja wydana została skarżącej w siedzibie organu po dacie odmowy przyjęcia przesyłki, obowiązkiem organu było pouczenie skarżącej, że termin do wniesienia odwołania liczony jest od daty odmowy przyjęcia pisma, a nie od daty wydania go stronie w siedzibie organu. Skoro organ tego nie uczynił, nie można skarżącej, działającej bez pełnomocnika zarzucić winy w uchybieniu terminu. Skarżąca działała w zaufaniu do organu administracji publicznej, stosując się do pouczenia zawartego w treści decyzji. Należy zauważyć, że organy obu instancji również przeoczyły fakt złożenia odwołania po terminie, prawdopodobnie wychodząc z błędnego założenia, że termin do wniesienia odwołania liczony być powinien od dnia 5 września 2008 r. W tej sytuacji nie można uznać, że odmowa przywrócenia terminu poprzedzona została należytym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dających podstawę do oceny, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 58 k.p.a. Uchybienie to powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ponieważ naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni wszystkie przedstawione wyżej uwagi, rozważy okoliczności świadczące o mylnym pouczeniu skarżącej o terminie do wniesienia odwołania i dopiero wówczas oceni zasadność wniosku o przywrócenie terminu. Kolegium mieć będzie przy tym na uwadze, że dla przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).