II SA/Lu 823/21

WyrokWSA w Lublinie2022-02-17

Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Grzegorz Grymuza, Marcin Małek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana, gdy właściciel nie wyraża zgody, a rokowania nie doprowadziły do porozumienia?
Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana, gdy właściciel nie wyraża zgody, a rokowania nie doprowadziły do porozumienia. Właściciel ma prawo do odszkodowania, które nie jest ustalane w decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości, lecz w odrębnym postępowaniu, jeśli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności.
Stan faktyczny
Spółka energetyczna wniosła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu przebudowy linii elektroenergetycznej, ponieważ nie udało się uzyskać zgody właścicieli w drodze rokowań cywilnoprawnych. Organy administracji wydały decyzję zezwalającą na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Właściciele wnieśli odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa własności, brak uwzględnienia planu zagospodarowania przestrzennego oraz brak ustalenia odszkodowania. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] września 2021 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W celu zrealizowania inwestycji, polegającej na przebudowie elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV relacji [...] A. – [...] Ś., biegnącej m.in. przez działkę nr [...], [...] z siedzibą w L. (zwana dalej spółką) podjęła z R. B., B. B., K. B., L. B., M. B., T. G., E. K., S. S., A. S. i J. Ż. - współwłaścicielami tej działki negocjacje w sprawie jej udostępnienia i zawarcia umowy służebności przesyłu - które nie przyniosły rezultatu. Wskazani współwłaściciele mimo udzielenia zgody na przebudowę przedmiotowej linii i podpisania umów nie stawili się w kancelarii notarialnej celem ustanowienia służebności przesyłu, czym odstąpili od zawartej umowy. Mając na uwadze powyższe spółka wnioskiem z [...] grudnia 2019 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta L. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z ww. nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości elektroenergetycznej linii napowietrznej wysokiego napięcia 110kV, służącej do dystrybucji energii elektrycznej. W toku wszczętego postepowania współwłaściciele działki oświadczyli, że nie wyrażają zgody na przedmiotowe prace, wnosząc o zmianę przebiegu linii energetycznej i nabycie prawa własności działki w obszarze pasa technologicznego lub jej całej powierzchni. Decyzją z [...] stycznia 2021 r. organ pierwszej instancji orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w L., w obrębie geodezyjnym [...] – [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha, poprzez zezwolenie spółce na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...] A. – [...] Ś. wraz z demontażem istniejącego i posadowienia nowego słupa wraz z osprzętem oraz podwieszenie nowych przewodów. Ograniczenie to polega na obowiązku udostępnienia spółce na czas założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej części działki nr [...], tj. pasa gruntu o łącznej powierzchni [...] m2, oznaczonego na mapie stanowiącej załącznik nr [...] do decyzji. Odwołanie od przedmiotowej decyzji do Wojewody przedłożyła J. Ż., w którym nie wyraziła zgody na zajęcie nieruchomości w celu przesunięcia słupa napowietrznej linii energetycznej oraz wnioskowała o przeprowadzenie wizji lokalnej z uwzględnieniem osób zamieszkałych na działce nr [...] w celu pomiaru promieniowania oraz A. S. zarzucając jej naruszenie art. 64 Konstytucji RP poprzez brak ochrony konstytucyjnego prawa własności oraz błędną interpretację art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie całości przepisów, w tym przepisów planu zagospodarowania przestrzennego, który pozwala na realizowanie konkretnego celu publicznego, podczas gdy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie był wskazany przedmiotowy cel publiczny. Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał, że przedmiotowa inwestycja stanowi realizację celu publicznego polegającego na przebudowie linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...] A. - [...] Ś., w tym zdemontowania istniejącego i posadowienia nowego słupa wraz z osprzętem i przewodami. Plan zagospodarowania przestrzennego miasta L. część VIG (północno-zachodnia) [...] - [...], dopuszcza przebieg inwestycji na działce nr [...]. Zakres ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej działki, określa mapa do celów prawnych, sporządzona przez geodetę uprawnionego z której wynika, że dla potrzeb planowanej inwestycji niezbędne jest ograniczenie sposobu korzystania z części działki o powierzchni [...] m. Zdaniem organu spółka dołożył należytej staranności, aby dopełnić wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, ale pomimo składanych kilkakrotnie propozycji właścicielom nieruchomości, nie doszło do porozumienia. Dlatego organ odwoławczy uważa, że zawarte umowy oraz korespondencję można uznać jako dokumenty z przeprowadzonych rokowań, stanowiące dowód bezskutecznego wyczerpania możliwości zajęcia nieruchomości w trybie cywilnoprawnym. Pomimo wielokrotnych prób ze strony wnioskodawcy, nie doszło do zawarcia skutecznej umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielom nieruchomości konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarówno w pismach kierowanych do właścicieli nieruchomości, jak i w załączonych nieskutecznych umowach, zostały określone warunki realizacji celu publicznego, zakres ograniczenia, obowiązki odszkodowawcze, odpłatności z innych tytułów oraz inne istotne postanowienia. W tych okolicznościach - zdaniem Wojewody – prawidłowym było wydanie decyzji na podstawie art. art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie zarzutu odwołania, że umieszczenie linii o takim natężeniu jest bardzo szkodliwe dla zdrowia oraz wniosku o przeprowadzenie wizji lokalnej z uwzględnieniem osób zamieszkałych na działce nr [...] w celu pomiaru promieniowania, organ odwoławczy stwierdził, że są one niezasadne. Zgodnie z wyjaśnieniami spółki, żadna z dopuszczalnych wartości ustalonych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową nie została przekroczona, co oznacza, iż w bezpośrednim sąsiedztwie jak i pod linią mogą przebywać ludzie na pobyt stały. W wyniku przebudowy nie następuje przesunięcie osi linii, a posadowienie nowoprojektowanego słupa może okazać się korzystniejsze niż dotychczas, gdyż słup zostanie podwyższony i przesunięty do granicy działki, a więc będzie znajdować się w większej odległości od zabudowań gospodarczych i mieszkalnych. Za nietrafny organ uznał również zarzut błędnej interpretację art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez nieuwzględnienie całości przepisów, w tym przepisów planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu projektowana inwestycja nie narusza interesów właścicieli działki nr [...], a jej usytuowanie nie narusza prawidłowego użytkowania powyższej działki, gdyż zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, większa część działki przewidziana jest pod przebieg linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV ze strefami pasów technologicznych oraz pod drogi (symbol VIG [...]), a w pozostałej części przewidziana jest pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (symbol VIG 2 P). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewody wniosła A. S., domagając się jej uchylenia ewentualnie jej zmiany poprzez przyznanie stosownego odszkodowania na jej rzecz. Jej zdaniem, rozstrzygnięcie narusza art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpoznania materiału sprawy zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez orzeczenie ograniczenia prawa własności, w sytuacji gdy plan miejscowy nie przewiduje na jej obszarze realizacji inwestycji celu publicznego. Tym samym koniecznym jest zastosowanie art. 119 ww. ustawy i ustalenie odszkodowania, co organ pominął. Ponadto, zdaniem skarżącej dopuszczono się naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie jej zapoznanie się i wypowiedzenie co do zebranego materiału. Nadto organ w czasie pandemii powinien wstrzymać czynności postępowania mając na uwadze uzasadniony i słuszny interes strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 439 - w skrócie "P.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie zaś do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tej zasady uznał, że akt ten odpowiada prawu, a tym samym skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Jak wynika z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. - w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonej decyzji – z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z ust. 3 art. 124 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W świetle powyższych przepisów wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości może dotyczyć tylko przedsięwzięć określonych w tym przepisie; po drugie - ograniczenie może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody; po trzecie - udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, po czwarte - ograniczenie może nastąpić zgodnie z planem miejscowym, a jeśli planu takiego nie ma, to zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Dokonana przez Sąd ocena akt sprawy wykazała, że rozstrzygające sprawę organy prawidłowo ustaliły, że w niniejszym przypadku wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, że wnioskowana inwestycja mieści się w zakresie określonym w art. 124 ust. 1 u.g.n., jej istotą jest bowiem przeprowadzenie przez nieruchomość napowietrznej linii kablowej wysokiego napięcia 110 kV wraz z demontażem starych urządzeń (przewodów), a zatem przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Inwestycja stanowi także realizację celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., zgodnie z którym celem takim jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Planowane ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest także zgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta L. część [...] (północno-zachodnia) G. - A. , w ramach którego część działki przewidziana jest pod przebieg linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV ze strefami pasów technologicznych oraz pod drogi, a pozostał pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów. Wnioskowana inwestycja zakłada, że na działce objętej wnioskiem będą wykonywane prace polegające na demontażu istniejącego słupa kratowego wraz z fundamentem i osprzętem i montażu nowego słupa kratowego wraz z osprzętem oraz na demontażu i usunięciu istniejących przewodów fazowych oraz przewodu odgromowego, a następnie na podwieszeniu, przy zachowaniu tego samego przebiegu linii, nowych przewodów fazowych oraz nowego przewodu odgromowego. Jednocześnie dodania wymaga, że w wyniku przebudowy nie nastąpi przesunięcie osi linii przewodów i jednocześnie - co istotne - nastąpi korzystniejsze posadowienie nowego słupa, gdyż słup ten zostanie nie tylko podwyższony lecz również przesunięty do granicy działki, a więc będzie znajdować się w większej odległości od zabudowań gospodarczych i mieszkalnych znajdujących się na działce nr [...]. Biorąc pod uwagę powyższe, nie ulega wątpliwości, że sposób usytuowania planowanej inwestycji odpowiada zapisom planu miejscowego, co wynika jednoznacznie z akt sprawy i co nie wymagało przeprowadzenia bardziej szczegółowego postępowania. Ponadto w odpowiedzi na zastrzeżenia jednego ze współwłaścicieli nieruchomości spółka wskazała, że funkcjonowanie linii energetycznej nie doprowadzi do przekroczenia dopuszczalnych wartości ustalonych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, co oznacza, iż w bezpośrednim sąsiedztwie jak i pod linią mogą przebywać ludzie na pobyt stały. Właściciele nieruchomości skutecznie natomiast tracą z pola widzenia okoliczność, że przedmiotowa inwestycja jest niezbędna do prawidłowego i bezawaryjnego funkcjonowania systemu energetycznego w tym obszarze. Jak bowiem wskazał inwestor przebudowa linii jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej dla odbiorców ulokowanych w okręgu lubelskim, w którym notuje się systematyczny wzrost zapotrzebowania mocy. Funkcjonująca od kilkudziesięciu lat linia zaprojektowana została do niższej temperatury pracy niż obecnie wymagana, a zatem konieczność wykonania opisanych prac wynika z potrzeby poprawy warunków zasilania w energie elektryczną, czyli poprawy świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej. Oprócz obowiązku zapewnienia bieżącej, bezawaryjnej pracy systemu elektroenergetycznego, przedsiębiorstwo przesyłowe jest odpowiedzialne za bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu oraz eksploatację, konserwację, remonty, a także niezbędną rozbudowę i przebudowę sieci dystrybucyjnej. Ponadto podnieść należy, że przedmiotowa inwestycja nie jest inwestycją punktową zlokalizowaną jedynie na działce skarżącej, lecz inwestycją liniową o znacznej długości (12,25 km), przebiegającą przez bardzo wiele działek. Co więcej, przedmiotowa inwestycja nie wprowadza żadnego nowego elementu infrastruktury przesyłowej, lecz dotyczy jedynie wymiany istniejących od wielu lat przewodów linii energetycznej i słupa. Mając zatem na uwadze sposób użytkowania przedmiotowej działki określony zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie można zasadnie wskazywać, że planowana inwestycja będzie w jakikolwiek sposób ingerować w dotychczasowy sposób jej wykorzystania, co uzasadniałoby żądanie dotyczące konieczności wykupu przedmiotowej nieruchomości gruntowej w całości lub części pasa technologicznego. Ponadto w sprawie bezsporne jest, że spółka mimo podejmowanych prób nie uzyskała zgody na wykonanie prac. W szczególności spółka zwracała się z propozycją zawarciem umów za wynagrodzeniem z tytułu wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości i ustanowienia notarialnej służebności przesyłu. Co więcej, rokowania te zakończyły się pozytywnie na skutek zawartych umów, które z uwagi na zmianę stanowiska współwłaścicieli i niestawienie się u notariusza celem ustanowienia służebności przesyłu nie wywołały żadnych skutków prawnych. Właściciele nieruchomości zostali pouczeni, że w takim przypadku inwestor jest uprawniony do złożenia do organu wniosku na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem uzyskania administracyjnego zezwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji. Jak z powyższego wynika wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby dopełnić wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, ale pomimo składanych kilkakrotnie propozycji właścicielom nieruchomości, nie doszło do porozumienia. Bezspornym zatem jest, że w sprawie zaistniała przesłanka zarówno braku zgody na wykonanie przedmiotowej inwestycji jak i przeprowadzenia rokowań o uzyskanie zgody na jej wykonanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest natomiast stanowisko, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań, oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich stronie przeciwnej stosownego odszkodowania (por. wyrok NSA z 12 października 2016 r., I OSK 3332/15). Ustawodawca nie zawęża też formy, w jakiej rokowania mają zostać zainicjowane (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 298/15). Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n., a druga strona ich nie zaakceptowała, lub też nie odpowiedziała na propozycję. Rokowania z art. 124 ust. 3 u.g.n. nie oznaczają przy tym konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich stanowiskach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania. Nadto jeśli druga strona (właściciel) sprzeciwia się wyraźnie wskazując, że tak zaproponowane warunki są nie do przyjęcia, lub nie zajmuje stanowiska, wówczas inwestor nie musi dalej prowadzić rokowań, gdyż nie można wymagać od inwestora, aby niezależnie od propozycji właściciela nieruchomości był zmuszony do respektowania warunków drugiej strony lub prowadzenia rokowań dopóty, dopóki właściciel nie zmieni swojego stanowiska. Proces rokowań nie może przebiegać w nieskończoność. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Co więcej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 124 u.g.n. nie podlegają ocenie same warunki negocjacji, proponowana kwota odszkodowania, jak i okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (por. m.in. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., sygn. I OSK 179/15, wyrok NSA z 24 listopada 2017 r., sygn. I OSK 970/17, wyrok WSA w Łodzi z 29 listopada 2018r., sygn. II SA/Łd 540/18, wyrok WSA w Krakowie z 6 lipca 2016 r., sygn. II SA/Kr 526/16). Rolą organu jest wyłącznie zbadanie, czy rokowania w ogóle się odbyły oraz czy doszło do porozumienia między stronami. Innymi słowy, organ - a za nim i sąd - ustala jedynie fakt istnienia rokowań, nie bada zaś przyczyn braku zgody stron. Przy czym stosownie do art. 124 ust. 3 in fine u.g.n. do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W kontekście przedmiotowej sprawy trzeba także podkreślić, że jeśli o formie i charakterze rokowań decyduje inwestor, to nie można wykluczyć, że dla uzyskania trwałego tytułu prawnego do korzystania z części nieruchomości, może on zaproponować jej właścicielowi zawarcie umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. Takie rozwiązanie mieści się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. (v. wyrok NSA z 19 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 2409/19). W niniejszym przypadku spółka doszła do porozumienia z właścicielami działki uzyskując wstępną zgodne na zawarcie umowy ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, która na skutek zmiany stanowiska właścicieli nie doszła do skutku. W tej sytuacji nie można zatem zarzucać inwestorowi niepodjęcia negocjacji czy braku woli ich podjęcia i prowadzenia. Przytoczone wyżej stanowiska wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pozwalają na uznanie tego rodzaju działań za prawidłowo przeprowadzone rokowania w rozumieniu art. 124 ust. 3 u.g.n. Jednocześnie dodania wymaga, że przepisy u.g.n. w sposób dostateczny zabezpieczają prawa ograniczane decyzją administracyjną właściciela. Jak stanowi bowiem art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. Tym samym w ocenie Sądu, nie ma racji skarżąca podnosząc, że w decyzji ograniczającej korzystanie z jej nieruchomości organ nie ustalił stosownego odszkodowania za ograniczanie przysługujących jej praw właścicielskich do gruntu, przez który przebiega sporna inwestycja. Wprawdzie bowiem art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. przewiduje prawo właściciela do uzyskania odszkodowania za tego rodzaju wywłaszczenie, lecz jest to możliwe pod pewnymi warunkami. Mianowicie, w pierwszej kolejności osoba lub jednostka organizacyjna występująca o zezwolenie ma obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, zaś tylko w wypadku, gdy przywrócenie to stanu poprzedniego nie jest możliwe, zastosowanie znajduje art. 128 ust. 4 u.g.n. Ten zaś przepis stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 i powinno ono odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Analiza treści przywołanych przepisów prowadzi więc do wniosku, że odszkodowania nie ustala się od razu w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, lecz dopiero w następstwie jej wydania, jeżeli inwestor nie wywiąże się z obowiązku wskazanego w art. 124 ust. 4 u.g.n. (por. wyrok NSA z 5 października 2007 r., I OSK 1389/06). Wynika to z faktu, że decyzja oparta o art. 124 u.g.n. stanowi jedynie tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, ale tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Nie jest to zatem decyzja wywłaszczeniowa polegająca na pozbawieniu własności nieruchomości. W związku z tym także tryb ustalenia ewentualnego odszkodowania jest odmienny, a roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Nie wiadomo bowiem, czy sytuacja uzasadniająca zgłoszenie takiego roszczenia faktycznie wystąpi. Wobec tego wysokość odszkodowania może zostać określona w odrębnej decyzji, jednak dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Natomiast, co do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, że mimo niezawiadomienia skarżącej o zakończeniu postępowania przez organ odwoławczy i możliwości zapoznania się z aktami, uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Stanowisko skarżącej przez cały tok postępowania administracyjnego, w tym w postępowaniu odwoławczym, nie uległo zmianie, podobnie zresztą jak w postępowaniu sądowym. Nie doszło zatem do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nie wykazała bowiem, że wskutek powyższego uchybienia doszło do pozbawienia jej możliwości dokonania konkretnych czynności procesowych. Mają powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło