II SA/Lu 847/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. B. wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym 22% VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; płatne ze środków Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 73 § 2, 74 § 2 i 144 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia Z. W. utrzymało w mocy postanowienie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] o odmowie wydania kserokopii dokumentów. Z. W. wnosił o wydanie kserokopii wywiadów środowiskowych sporządzonych w miejscu zamieszkania przez pracowników socjalnych Ośrodka w okresie od grudnia 2002r. do lutego 2005r., podnosząc, że jest to niezbędne w sprawie nienależnego pobierania świadczenia oraz że w tym okresie nie przyznano mu obligatoryjnych specjalistycznych usług opiekuńczych. We wniosku zarzucił, że wywiady zostały sfałszowane, tj. sporządzone nie w miejscu zamieszkania, ale w biurze. Zarówno Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę stwierdziły, że nie ma podstaw do wydania kserokopii wskazanych dokumentów, ponieważ wnioskodawca nie wykazał ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa, w szczególności nie wskazał, w jakim postępowaniu i w sprawie jakiego świadczenia stwierdzono, iż pobrane świadczenie było nienależne. Jednocześnie organy podkreśliły, że w toku postępowania nigdy nie uniemożliwiono skarżącemu przeglądania akt i sporządzania z nich odpisów i notatek. Skargę do sądu administracyjnego wniósł Z. W., domagając się uchylenia postanowień obu organów. W skardze wyjaśnił, że kserokopie potrzebne są mu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie II SA/Lu 777/05, sprawy z powództwa cywilnego, w sprawie II SA/Lu 598/06 oraz innych spraw toczących się przed tut. Sądem oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zarzucił ponownie, że dwa lub trzy wywiady sporządzone zostały "pod szantażem" w Ośrodku, a nie w miejscu zamieszkania. Podkreślił, że ze względu na chorobę psychiczną nie jest w stanie sporządzać "ręcznych odpisów wielostronicowych kwestionariuszy" w Ośrodku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) w zakresie jego zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Skarżący wnosił o "wydanie", a więc i sporządzenie przez organ administracji kserokopii wywiadów środowiskowych za wskazany okres. W świetle art. 73 § 1 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek lub odpisów. Rola organu administracji polega więc wyłącznie na zapewnieniu stronom realnych możliwości przeglądania akt sprawy oraz utrwalania na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez ich notowanie czy też wykonywanie odpisów, w tym również sporządzanie kopii akt administracyjnych przy pomocy kserokopiarki. Organ administracji nie ma jednak obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalenie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów przepis art. 73 § 1 kpa jednoznacznie powierza stronie, bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. Wykonywanie natomiast odpisów przez organ jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie art. 73 § 2 kpa, zgodnie z którym strona może żądać wydania uwierzytelnionych przez organ odpisów z akt sprawy, pod warunkiem jednak, że wykaże, iż ma w tym ważny interes. Podkreślić należy, że stosowanie przepisu art. 73 § 2 kpa ma charakter wyjątkowy, dotyczy tylko odpisów uwierzytelnionych, które stają się nowymi dokumentami, regułą zaś jest samodzielne wykonywanie "zwykłych" (nie uwierzytelnionych) odpisów przez stronę zgodnie z art. 73 § 1 kpa. (por. wyrok WSA z dnia 26 lipca 2006r., II SA/Wa 776/06, LEX nr 258357) W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania przez organ administracji publicznej art. 73 § 2 kpa, ponieważ - wbrew zarzutom skargi - skarżący Z. W. miał możliwość skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 73 § 1 kpa. Podnoszona przez niego okoliczność, iż jest chory psychicznie, dlatego nie jest samodzielnie w stanie sporządzić notatek z obszernych wywiadów nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący samodzielnie i skutecznie podejmuje szereg czynności administracyjno – procesowych, działając z rozeznaniem, dlatego nie ma podstaw do przyjęcia, że jego choroba utrudnia sporządzanie mu notatek z dokumentów czy samodzielne wykonanie na własny koszt (na podstawie art. 73 § 1 kpa) ich kserokopii. Skarżący nie wykazał również ważnego interesu, uzasadniającego wykonanie przez organ administracji uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów na podstawie art. 73 § 2 kpa. Podnoszona przez niego we wniosku z dnia 30 kwietnia 2006r. potrzeba "wyjaśnienia okoliczności w sprawie tzw. nienależnego pobierania świadczenia" jest przyczyną ogólną i dlatego nie stanowi ważnego interesu uzasadniającego wydanie przez organ uwierzytelnionych kserokopii wywiadów środowiskowych. W odwołaniu z dnia 26 maja 2006r. (k. 4 akt admin.) od postanowienia organu I instancji skarżący, powołując się na chorobę psychiczną, wprost oświadczył, że nie wyjaśni organowi, w jakim ważnym celu potrzebuje tych kserokopii. Organy nie miały więc podstaw uwzględnienia żądania skarżącego. Wprawdzie w skardze skarżący wskazał sygnatury toczących się postępowań sądowych, w których chciałby przedłożyć kserokopie wywiadów, to jednak – w ocenie Sądu – i ta okoliczność nie stanowi ważnego interesu, skoro zarówno w postępowaniu przed sądami powszechnymi, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przypadku konieczności skorzystania z takich dowodów wystarczy wskazanie, gdzie takie dokumenty się znajdują. (por. wyrok WSA z dnia 31 maja 2005r., IV SA/Wa 304/05, LEX nr 168066) Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdzając, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.