II SA/Lu 856/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..]., Nr [..] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego w sprawie o odmowie przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], Nr [...] stwierdziło, że odwołanie T. G. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...] odmawiające przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, obuwia zimowego, koszuli, dwóch swetrów i czapki synowi oraz na zwrot kosztów poniesionych na uregulowanie czynszu mieszkaniowego za listopad 2005 r., wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: kpa). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji wraz z pouczeniem o terminie i trybie wniesienia odwołania, została doręczona skarżącej osobiście w dniu 11 lutego 2006 r. tj. jest w sobotę. T. G. w dniu 27 lutego 2006 r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odwołanie datowane na 25 lutego 2006 r., a zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem w niniejszej sprawie środek odwoławczy został złożony dwa dni po terminie, bowiem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 25 lutego 2006 r.(w sobotę). Organ wskazał, że sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy, ale dniem dodatkowo wolnym od pracy. W związku z tym, nie można tutaj zastosować art. 57 § 4 kpa w myśl którego, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Kolegium nie znalazło również podstaw do przywrócenia terminu, ponieważ skarżąca nie złożyła wymaganego wniosku i nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, zgodnie z art. 58 kpa. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, twierdząc, że odwołanie zostało wniesione w terminie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że nie mogła złożyć odwołania w dniu 25 lutego 2005 r., ponieważ MOPS w soboty nie pracuje, a nie stać ją na wysłanie listu poleconego. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazując przy tym, że skarga nie wnosi nowych argumentów, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Wyrokiem z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 654/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając skargę T. G. uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, że organ administracji dopuścił się uchybienia przepisów postępowania. W myśl art. 57 § 4 kpa jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Sąd uznał, że cyt. przepis należy stosować z zastosowaniem wykładni funkcjonalnej. W tym przypadku jedynie wykładnia funkcjonalna, a nie literalna i formalna zarazem interpretacja zwrotu "dzień ustawowo wolny od pracy", pozwala na stosowanie tego przepisu w sposób zgodny z konstytucyjnymi gwarancjami. Dokonując bowiem interpretacji powyższego przepisu należy mieć na względzie między innymi cel regulacji tego przepisu, konsekwencje społeczne jakie rodzi, a ponadto jego wpływ na zapadłe orzeczenia i pewność udzielonej stronom na jego podstawie ochrony prawnej. Zdaniem Sądu stosowanie powyższej wykładni, zapewnia stronie normalne warunki do skutecznego skorzystania z prawa wniesienia odwołania nawet w ostatnim dniu terminu. Możliwość ta nie może być niczym ograniczona i to strona ma prawo wyboru, w jakim trybie złoży odwołanie. Strona w przedmiotowej sprawie nie w pełni mogła skorzystać z przysługującego jej prawa wniesienia środka zaskarżenia osobiście, ponieważ w soboty Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest zamknięty, a urzędy pocztowe są czynne w określonych godzinach. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego na powyższy wyrok uchylił w całości zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że spór dotyczący wykładni art. 57 § 4 kpa, który jest przedmiotem obszernego orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w zasadzie sprowadza się do dwóch rozbieżnych stanowisk ww. Sądów. NSA rozpoznając niniejszą sprawę podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt III CZ 89/03, (OSN IC, 2004 Nr 1, poz. 1), że soboty nie można w obecnym stanie prawnym na gruncie interpretacji art. 115 kodeksu cywilnego, a tym samym także art. 57 § 4 kpa, uznać za dzień ustawowo wolny od pracy, bowiem nie wynika to z żadnej ustawy, ani z przyjętej w kodeksie pracy zasady pięciodniowego tygodnia pracy. Na potwierdzenie swojego stanowiska Sąd Najwyższy wskazał analogiczny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 401/06, Lex nr 197607. Ponadto podniósł, że z postanowień Konstytucji RP nie wynika konieczność zrównania sobót z dniami ustawowo wolnymi od pracy w drodze wykładni art. 57 § 4 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jeżeli treść przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, nie ma potrzeby stosowania wykładni pozajęzykowej tzn. systemowej lub funkcjonalnej. Natomiast w sytuacji, kiedy przepis nie jest wystarczająco jasny należy z korzystać z wykładni systemowej, a w następnej kolejności w razie dalszych wątpliwości należy posłużyć się wykładnią funkcjonalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpatrując sprawę zważył co następuje. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2005 r., III SA/Wa 2501/04, niepubl.). Oznacza to, że sąd I instancji nie może przyjąć innego rozumienia przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania oraz że sąd ten winien przeprowadzić całe rozumowanie interpretacyjne w kierunku uwzględnienia tych wskazówek, które wynikają z wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji także ponowne rozważanie zarzutów skargi oraz cała kontrola sądowa dokonywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny winna mieścić się w ramach rozważań wyraźnie wyartykułowanych w uzasadnieniu uchylającego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy podkreślić, że przepis powyższy ma zapewnić jednolitość orzecznictwa a także usprawnić i przyspieszyć postępowanie. Zgodnie zatem z wykładnią art. 57 § 4 kpa, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że soboty w obecnym stanie prawnym nie można uznać za dzień ustawowo wolny od pracy. Wykładnia spornego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego, została przeprowadzona w myśl zasady clara non sunt interpretanda. Nie interpretuje się bowiem przepisów, jeśli nie budzą wątpliwości, bo rozumiane są bezpośrednio, a stosowanie dyrektyw następczych: systemowych – po nieskutecznym zastosowaniu językowych. Zastosowanie natomiast dyrektyw funkcjonalnych po nieskutecznym zastosowaniu systemowych ma doprowadzić pomocniczo do uzyskania ostatecznego rezultatu interpretacji ("Teoria i praktyka wykładni prawa" pod red. P. Winczorek, Warszawa 2005). W myśl stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, sformułowanego wyraźnie i jednoznacznie w wyroku uchylającym, w przypadku, kiedy mamy do czynienia z przepisem, którego treść jest jasna, brak jest potrzeby stosowania wykładni pozajęzykowej (systemowej i funkcjonalnej). Sąd ten przyjął, iż należy opierać się na zasadach wykładni językowej i dopiero, gdy ta prowadzi do nie dających się usunąć wątpliwości, korzystać z wykładni systemowej, a następnie, w przypadku wątpliwości po zastosowaniu reguł systemowych, należy posłużyć się wykładnią funkcjonalną (s. 7 i 8 uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego). Oznacza to konieczność przyjęcia przez Sąd I instancji w toku ponownego rozpatrywania skargi reguł językowych jako podstawy wykładni tego przepisu. Zastosowanie reguł wykładni językowej do oceny poprawności interpretacji art. 57 § 4 kpa prowadzić musi do pozbawionego wątpliwości uznania, iż sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Nie jest ona bowiem dniem tak nazwanym w znajdujących zastosowanie i we wskazanych w zaskarżonym postanoweniu przepisach prawa. Jednocześnie wtórny charakter reguł systemowych wykładni, podkreślony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec braku wątpliwości językowych, nie pozwala na odpowiednie zastosowanie reguł ustawy p.p.s.a. czy ordynacji podatkowej. Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska jest stwierdzenie, że organ odwoławczy poprawnie ustalił, iż odwołanie wniesione przez T. G. w dniu 27 lutego 2006 r., zostało złożone po upływie czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, bowiem termin ten dla skarżącej upłynął 25 lutego 2006 r. (w sobotę). W świetle powyższej argumentacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie mógł stwierdzić niezgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.