II SA/Lu 896/16

WyrokWSA w Lublinie2017-03-02

Skład orzekający: Jacek Czaja, Witold Falczyński, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prawidłowo obliczył dochód rodziny skarżącej przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, uwzględniając dochód z umowy zlecenia z jednego miesiąca oraz pomijając świadczenia alimentacyjne uiszczane przez męża?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy błędnie obliczyły dochód rodziny. Po pierwsze, dochód z umowy zlecenia uzyskany w 2015 r. powinien być rozliczony zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a nie art. 7 ust. 3, co prowadzi do innego sposobu jego uwzględnienia. Po drugie, organy błędnie nie odliczyły od dochodu rodziny świadczeń alimentacyjnych uiszczanych przez męża skarżącej na rzecz córki, co jest sprzeczne z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci. Organ pierwszej instancji przyznał świadczenie na jedno dziecko, a odmówił na drugie, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę, kwestionując sposób obliczenia dochodu rodziny, w szczególności zaliczenie dochodu z umowy zlecenia z jednego miesiąca oraz brak odliczenia świadczeń alimentacyjnych uiszczanych przez męża.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] kwietnia 2016 r. K. M. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych na dzieci: J. M. i O. M.. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. orzekł o przyznaniu wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na dziecko J. M. w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. (pkt 1. sentencji decyzji) oraz o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko O. M. na okres od dnia [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. (pkt 2. sentencji decyzji). Organ pierwszej instancji - poddając analizie przedłożoną przez stronę dokumentację - ustalił wysokość dochodu jej rodziny w 2014 r. stwierdzając, że przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód ten wyniósł wówczas [...] zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone na poziomie 800,00 zł, którego zachowanie warunkuje przyznanie świadczenia wychowawczego również na pierwsze dziecko w rodzinie. Z tego względu organ uznał, że nie jest możliwe przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia na dziecko O. M.. K. M. wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w części obejmującej rozstrzygnięcie odmowne z pkt 2. Strona zarzuciła, iż błędnie obliczono wysokość dochodu jej rodziny. W jej ocenie bezprawnie bowiem do dochodu ustalanego na potrzeby niniejszej sprawy zaliczono dochód uzyskany przez odwołującą w sierpniu 2015 r. w kwocie [...]zł z tytułu podjętego od dnia [...] lipca 2015 r. zatrudnienia w firmie T. S.. Odwołująca stwierdziła, że dochód ten powinien zostać podzielony na dwa miesiące, co w przeliczeniu na miesiąc dałoby kwotę [...]zł. Strona ponadto zakwestionowała zaliczenie do dochodu jej rodziny wypłaconych w 2014 r. na rzecz O. M. świadczeń alimentacyjnych. Podkreśliła, że obecnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego już nie pobiera. Zdaniem K. M. organ pierwszej instancji pominął również konieczność pomniejszenia łącznej kwoty dochodu jej rodziny o kwotę alimentów w wysokości [...] zł uiszczanych przez jej męża D. M. na rzecz O. M.. Reasumując odwołująca podniosła, że prawidłowo obliczony dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę w 2014 r. wyniósł (miesięcznie) [...] zł. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 2 pkt 14, pkt 19c, pkt 20c, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U z 2016 r. poz. 195), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, przytaczając stosowne przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przedstawił obowiązujący stan prawny, a następnie stwierdził, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż w 2014 r. wnioskodawczyni uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia w firmie "[...]" Sp. z o.o. (dawniej [...] Spółka cywilna). Umowa o pracę w tej firmie została rozwiązana z dniem [...] lutego 2015 r. W dniu [...] lipca 2015 r. K. M. zawarła umowę zlecenia ze Spółką [...] na okres od dnia [...] lipca 2015 r. Umowa ta jest nadal realizowana. Z tego tytułu w miesiącu sierpniu 2015 r. strona uzyskała dochód w kwocie [...]zł brutto, co po pomniejszeniu o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne daje kwotę [...]zł. Ponadto Kolegium stwierdziło, że z zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2015 r. wynika, iż w 2014 r. wnioskodawczyni otrzymała świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz córki O. M. w kwocie łącznie [...] zł. Badając sytuację dochodową męża wnioskodawczyni D. M. organ ustalił natomiast, że w 2014 r. uzyskał on dochód w związku z zatrudnieniem u D. M. w okresie od dnia [...] marca 2013 r. do dnia [...] lipca 2014 r. Następnie od dnia [...] lipca 2014 r. podjął pracę w [...] Sp. z o.o. Umowa ze Spółką [...] uległa rozwiązaniu z dniem [...] maja 2015 r. W ocenie organu drugiej instancji, zarówno w przypadku K. M., jak i jej męża, uzyskany w 2014 r. dochód z tytułu zatrudnienia, zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz art. 2 pkt 19 c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stanowi dochód utracony. Mając zaś na uwadze ustalenie, że mąż wnioskodawczym nie uzyskuje żadnych dochodów, Kolegium za nieuzasadniony uznało zarzut odwołania wskazujący na konieczność pomniejszenia jego dochodu o kwotę świadczonych w 2014 r. na rzecz osoby spoza rodziny alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ odwoławczy uznał ponadto, że brak jest podstaw, by jako dochód utracony zakwalifikować wypłacone stronie w 2014 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, których obecnie wnioskodawczyni nie pobiera z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. W ocenie Kolegium konstrukcja art. 2 pkt 19 ww. ustawy, wskazuje, że katalog sytuacja powodujących "utratę dochodu" ma charakter zamknięty. Jako utratę dochodu nie można zatem traktować utraty innych świadczeń, niż wymienione w tym przepisie. Organ drugiej instancji za uzasadnione – w świetle art. 7 ust. 3 ww. ustawy – uznał natomiast uwzględnienie dochodu uzyskanego przez stronę z tytułu umowy zlecenia zawartej w dniu [...] lipca 2015 r. z [...] Sp. z o.o. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż czteroosobowa rodzina wnioskodawczyni uzyskała w 2014 r. miesięczny dochód w wysokości [...] zł (dochód wnioskodawczyni w kwocie [...]zł oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego (na pierwsze dziecko). K. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko O. M.. Skarżąca w pierwszym rzędzie zakwestionowała stanowisko organów, jakoby nieuzasadnione było odliczenie od dochodu rodziny alimentów zasądzonych od jej męża D. M. na rzecz O. M.. Zdaniem skarżącej argument, iż jej mąż nie pracuje, nie ma w tym zakresie żadnego znaczenia, skoro udowodniła ona dokumentami, że przedmiotowe alimenty były uiszczane ze wspólnego dochodu skarżącej i jej męża. Strona podtrzymała ponadto zarzut, iż niezasadne jest zaliczenie do dochodu jej rodziny świadczeń alimentacyjnych przyznanych na córkę O. M., skoro od września 2015 r. świadczenia te nie są już wypłacane. Podniosła również, że jej wynagrodzenie za pracę ma charakter prowizyjny, przez co jego wysokość jest inna w każdym miesiącu. Uwzględnienie w tym wypadku wysokości wynagrodzenia tylko z jednego miesiąca, zdaniem skarżącej, działa na jej niekorzyść. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło, że podniesione w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić trzeba, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotem żądania skarżącej w niniejszej sprawie było przyznanie świadczeń wychowawczych na dwoje dzieci: J. M. i O. M.. Wnioskowane świadczenie zostało natomiast przyznane skarżącej decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2016 r. jedynie na drugie dziecko w rodzinie, tj. na J. M.. Jednocześnie decyzją tą odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie, tj. na O. M., co spowodowane było ustaleniem, iż dochód rodziny skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe. W ocenie Sądu zarzuty skarżącej kwestionujące wskazane rozstrzygnięcie odmowne mają uzasadnione podstawy. Analiza treści zaskarżonej decyzji oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi bowiem do wniosku, że dochód rodziny K. M. nie został ustalony w sposób prawidłowy. Zasady i tryb przyznawania świadczeń wychowawczych reguluje ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.) – dalej jako "ustawa". W myśl art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje ww. osobom do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje uprawnionym osobom w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zasadą jest przy tym, że przedmiotowe świadczenie na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie (do dnia ukończenia przez nie 18. roku życia) przysługuje niezależnie od wysokości dochodu rodziny. Jedynie przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uwarunkowane jest zachowaniem kryterium dochodowego. Art. 5 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Natomiast zgodnie z ust. 4 cyt. artykułu, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł. W tym miejscu podkreślić trzeba, że w rodzinie skarżącej K. M. – co pozostaje poza sporem – nie ma dziecka niepełnosprawnego, a zatem przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uwarunkowane być musiało zachowaniem niższego kryterium dochodowego w wysokości 800 zł. Powoływana ustawa nie określa samodzielnie pojęcia "dochodu", lecz w art. 2 pkt 1 odwołuje się w tym zakresie do dochodu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) – dalej jako "u.ś.r.". Dochód członka rodziny ustawa definiuje natomiast jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Wskazane zastrzeżenie, odnoszące się do ust. 1-3 art. 7 ustawy, dotyczy sytuacji określanych jako utrata dochodu oraz uzyskanie dochodu. Przepisy te stanowią, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3). Sytuacje utożsamiane przez ustawodawcę z utratą dochodu i z uzyskaniem dochodu zostały natomiast enumeratywnie wymienione w art. 2 ustawy – odpowiednio w pkt 19 i 20. Jako, że w niniejszej sprawie rozstrzygana była kwestia przyznania skarżącej świadczeń wychowawczych na pierwszy okres po wejściu w życie ustawy, organy orzekały o uprawnieniu do przedmiotowych świadczeń w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r., zaś rokiem bazowym, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia tego prawa był rok kalendarzowy 2014. Organy były jednak w tym zakresie zobowiązane uwzględnić przytoczone powyżej przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ustawy). Uwzględniając przedstawiony wyżej stan prawny w realiach niniejszej sprawy, podkreślić trzeba, że rokiem bazowym, z którego dochód decydował o uzyskaniu przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, jest rok 2014 r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca uzyskała we wskazanym roku kalendarzowym dochód z tytułu zatrudnienia w firmie [...] Sp. z o.o. w Ł. (dawniej [...] s.c.), lecz z powodu utraty zatrudnienia w tej firmie w roku następnym, tj. w roku 2015 (dokładnie z dniem [...] lutego 2015 r.), dochód ten – stosownie do dyspozycji art. 7 ust. 1 ustawy – nie podlegał zaliczeniu do dochodu rodziny za 2014 r. Utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – stosownie do art. 2 pkt 19 lit. "c" ustawy – stanowi bowiem sytuację powodującą utratę dochodu. Z tego samego powodu dochodem utraconym w rozumieniu art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 lit "c" ustawy jest również dochód uzyskany w 2014 r. przez męża skarżącej D. M. z tytułu zatrudnienia w firmie D. M., oraz z tytułu zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. Konieczność pominięcia tego dochodu przy ustaleniu dochodu rodziny skarżącej na potrzeby niniejszego postępowania również pozostawała poza sporem. W ramach ustalonego dochodu rodziny organy uwzględniły natomiast w pierwszej kolejności dochód uzyskany przez K. M. z tytułu zatrudnienia od dnia [...] lipca 2015 r. (na podstawie umowy zlecenia) w [...] Sp. z o.o. w L.. Zastrzeżenia Sądu budzi jednak w tym wypadku sposób doliczenia dochodu uzyskanego z tego tytułu, tj. doliczenie do średniego miesięcznego dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w 2014 r. dochodu uzyskanego z tytułu ww. zatrudnienia w jednym tylko miesiącu, tj. w sierpniu 2015 r. – jako miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Organy zastosowały więc w tym zakresie przepis art. 7 ust. 3 ustawy, co – zdaniem Sądu – w ustalonym stanie faktycznym było niezasadne i doprowadziło do naruszenia wskazanego przepisu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem okres, na jaki ustalane było prawo skarżącej do świadczeń wychowawczych, ma początek w 2016 r., to rok 2015 r. był rokiem kalendarzowym poprzedzającym ten okres. W konsekwencji dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. w 2015 r., w ocenie Sądu, podlegał doliczeniu do dochodu rodziny na zasadach określonych w art. 7 ust. 2 ustawy, nie zaś na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy, jak to uczyniły organy. Ubocznie w tym miejscu wypada wyjaśnić, że nawet gdyby zastosowanie w tym wypadku znajdował ust. 3 powołanego artykułu, interpretacji tego przepisu przyjętej przez organy i tak nie można byłoby uznać za prawidłową. Z literalnego brzmienia tego ustępu wynika wprawdzie, że przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Zastosowanie jednakże tego przepisu wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy, oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 7 ust. 3 ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany (tj. suma dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy) powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 7 ust. 3 ustawy, w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do świadczenia za okres wcześniejszy. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym dotyczącym przepisów o analogicznym brzmieniu, zawartych w u.ś.r. oraz w ustawie z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 403/13; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 353/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 320/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 797/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 525/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 440/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie jest natomiast trafny argument skarżącej, jakoby organy powinny były potraktować jako dochód utracony również wypłacone jej w 2014 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a to z tego powodu, że skarżąca w późniejszym okresie (przed weryfikowaniem jej prawa do świadczeń wychowawczych) utraciła prawo do tych świadczeń ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, utrata prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z ww. powodu nie jest – w świetle art. 2 pkt 19 ustawy – traktowana przez ustawodawcę jako sytuacja powodująca utratę dochodu (jako taką ustawodawca traktuje wyłącznie utratę świadczeń wypłacanych w przypadku egzekucji alimentów ze względu na śmierć osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych – pkt g). Należy natomiast zgodzić się z poglądem, że konstrukcja przyjęta w definicji "utraty dochodu" (wyliczenie zamknięte) wyklucza zakwalifikowanie do tego pojęcia innych, niż wymienione w cyt. art. 2 pkt 19 ustawy przypadków zmniejszenia dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 28/07, LEX nr 488511). Jako słuszne należy zaś ocenić stanowisko skarżącej, iż organy, ustalając dochód jej rodziny, powinny były od dochodu tego odjąć alimenty świadczone przez męża skarżącej D. M. na rzecz dziecka spoza rodziny, tj. córki O. M.. Z art. 3 pkt 1 u.ś.r., do którego odsyła przepis art. 2 pkt 1 ustawy, wynika wprost, że dochodem jest suma poszczególnych przychodów i dochodów, pomniejszona o kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wprawdzie zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy dochodem rodziny jest suma dochodów poszczególnych członków rodziny, zaś D. M., od dochodu którego przedmiotowe alimenty powinny zostać odliczone, nie posiada własnego dochodu, jednak w tej sytuacji przedmiotowe alimenty powinny być odliczone od dochodu całej rodziny, skoro ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że alimenty te są rzeczywiście świadczone - właśnie z dochodu wspólnego. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której alimenty faktycznie uiszczane z uszczerbkiem dla dochodu całej rodziny, nie zostaną od tego dochodu odliczone przy ustalaniu prawa do określonych świadczeń, tylko dlatego, że członek rodziny zobowiązany do alimentacji nie posiada własnego dochodu, lecz wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego korzystając ze wsparcia rodziny. W ocenie Sądu decydujące znaczenie przy ocenie konieczności pomniejszenia dochodu rodziny o alimenty zasądzone od członka rodziny, który pozbawiony jest własnego dochodu, ma ustalenie, czy alimenty te są rzeczywiście świadczone. Skoro w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że tak właśnie jest w przypadku alimentów zasądzonych od D. M. na rzecz O. M., uznać należy, że odstępując od odliczenia tych należności od dochodu rodziny organy dodatkowo naruszyły w stopniu istotnym dla wyniku sprawy dyspozycję art. 3 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni uwagi i wnioski zaprezentowane w niniejszym wyroku. Ponadto Kolegium będzie miało na uwadze, że odwołanie K. M. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2016 r. obejmuje wyłącznie rozstrzygnięcie z pkt 2 tej decyzji, tj. odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na O. M.. Oznacza ta, że w części obejmującej pkt 1 wskazana decyzja pierwszoinstancyjnanie nie została zaskarżona w drodze odwołania, a tym samym stała się ostateczna i nie podlega kontroli organu odwoławczego. Wydając stosowną decyzją Kolegium winno zatem precyzyjnie oznaczyć w jej sentencji, iż orzeka wyłącznie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na O. M.. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło