II SA/Lu 92/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. D. na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie stypendium sportowego - w zakresie wniosku O. D. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 92/17 postanawia odmówić O. D. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 92/17. O. D. wniósł do Sądu skargę na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia [...] r., nr [...], w sprawie zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów i wysokości stypendiów sportowych i nagród Województwa Lubelskiego za osiągnięte wyniki sportowe oraz wyróżnień dla osób wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej (Dz. Urz. Woj. Lubel. z 2011 r. nr 38, poz. 862 ze zm.). Skarga ta, datowana na "9 stycznia 2016 r.", została złożona osobiście w Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa w dniu 9 stycznia 2017 r., wraz z datowanym na 9 stycznia 2017 r. wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi (k. 3-19 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r. Sąd odrzucił opisany wyżej wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, z uwagi na wniesienie go z uchybieniem ustawowego terminu. W dniu 27 lutego 2017 r. J. D., działając w imieniu skarżącego, złożył zażalenia na powyższe postanowienie, zaś dzień później zwrócił się do Sądu o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla syna. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II GZ 825/17, oddalił zażalenie skarżącego na wskazane postanowienie Sądu z dnia 21 lutego 2017 r. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2018 r. Sąd odrzucił skargę, z uwagi na jej wniesienie po terminie. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego – [...]. S.K. w dniu 19 lutego 2018 r. W dniu 5 marca 2018 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika J. D., złożył zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 14 lutego 2018 r., zarzucając, że orzeczenie to rażąco narusza przepisy prawa. Postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r. Sąd odrzucił to zażalenie, z uwagi na wniesienie go po terminie. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego – [...]. S.K. w dniu 15 marca 2018 r. W dniu 22 marca 2018 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika J. D., złożył "zażalenie na procedowanie sądu, skutkiem czego zachodzi nieważność postępowania" oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 14 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Zgodnie zaś z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być zatem oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wyjaśnił, że uchybienie terminu wynikało z dwóch przyczyn – z wadliwego doręczenia przez Sąd opisanego postanowienia pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu, a nie bezpośrednio skarżącemu oraz z faktu, że pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu poinformował skarżącego o możliwości wniesienia zażalenia 26 lutego 2018 r., a więc w ostatnim dniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu powyższego terminu. Przede wszystkim w myśl przepisu art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom, a nie bezpośrednio stronie. Przepis ten, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, ma charakter obligatoryjny. Jeżeli więc strona ustanowiła pełnomocnika, to doręczenia należy dokonywać do jego rąk. Doręczenie dokonane bezpośrednio stronie, z pominięciem jej pełnomocnika, byłoby prawnie bezskuteczne, a zatem nie wywierałoby skutku procesowego (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1052/11). Na nieporozumieniu opiera się zatem stanowisko strony, która podstawy do przywrócenia uchybionego terminu upatruje w doręczeniu przez Sąd opisanego postanowienia swojemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, a nie bezpośrednio stronie. Ponadto, w żaden sposób nie można przyjąć, by za przywróceniem terminu przemawiała podniesiona przez stronę okoliczność, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego poinformował ją o "możliwości wniesienia zażalenia, dopiero w ostatnim dniu terminu". Niewątpliwie bowiem strona nie wskazała żadnych nadzwyczajnych, obiektywnych okoliczności, które uniemożliwiły jej dochowanie w tej sytuacji terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 14 lutego 2018 r. Podkreślić należy, że w sprawie nie ma żadnego znaczenia okoliczność, że profesjonalny pełnomocnik skarżącego ([...]. S. K.) miał jakoby powiadomić drugiego pełnomocnika (ojca skarżącego) o możliwości wniesienia zażalenia w ostatnim dniu przewidzianego dla tej czynności terminu. Kwestia ta, o ile takie zdarzenie miało miejsce, dotyczy jedynie relacji pomiędzy pełnomocnikami strony, co pozostaje poza oceną Sądu. Bezsprzecznie jednak pomoc prawna świadczona przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, gwarantuje skarżącemu odpowiedni poziom ochrony jest słusznych interesów, co widoczne jest w realiach niniejszej sprawy. Raz jeszcze trzeba wskazać, że – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym oraz w literaturze – przywrócenie terminu ma charakter zupełnie wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a więc może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej (por. przykładowo: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 738/09, 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OZ 776/16 oraz 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1941/17; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz do art. 86 P.p.s.a., w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, SIP Legalis, nb. 4). Skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, a zatem brak było podstaw do przywrócenia uchybionego przez niego terminu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.