II SA/Lu 94/14
WyrokWSA w Lublinie2014-12-18
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Jacek Czaja, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody, która zawiera postanowienia wykraczające poza upoważnienie ustawowe, może zostać stwierdzona nieważnością tylko w części?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która zawiera postanowienia naruszające prawo poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego, może zostać stwierdzona nieważnością tylko w tej części, która narusza prawo. Pozostałe postanowienia uchwały, które są zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, mogą zachować moc obowiązującą. Ograniczenie czasowe do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od jej podjęcia nie dotyczy aktów prawa miejscowego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy dotyczącą regulaminu dostarczania wody, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków oraz ustawy o samorządzie gminnym, poprzez podjęcie uchwały z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego. Uchwała zawierała postanowienia nakładające na odbiorców obowiązki nie wynikające z ustawy, w tym dotyczące odsetek za opóźnienie, zabezpieczenia wodomierza, kosztów analizy jego funkcjonowania oraz kary pieniężne. Gmina przyznała zasadność części zarzutów, jednak wniosła o oddalenie skargi w części, w jakiej skarżący nie wykazał naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 14 ust. 2, § 15, § 17 ust. 4 i § 40, a w pozostałej części skargę oddalił.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie: § 14 ust. 2, § 15, § 17 ust. 4 i § 40; II. oddala skargę w pozostałej części.
W dniu 28 stycznia 2014 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na uchwałę Nr [...]Rady Gminy [...] w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie Gminy [...].
Uchwale tej Prokurator zarzucił naruszenie przepisów art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz naruszenie art. 18 ust. 1 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, poprzez podjęcie uchwały z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W ocenie Prokuratora wskazana uchwała, która obowiązywała na terenie Gminy [...] w okresie od [...]2006 r. do [...] 2012 r. zawiera istotne naruszenia prawa. Mianowicie w rozdziale IV regulamin nakłada na odbiorcę wody obowiązki nie wynikające z ustawy. Dotyczy to § 14 ust. 2 regulaminu, który nakłada na odbiorcę obowiązek uiszczenia odsetek w wysokości ustawowej w razie opóźnienia w zapłacie należności wskazanej w fakturze za dostawę wody. To samo dotyczy § 15 ust. 1 regulaminu, w myśl którego odbiorca powinien zapewnić niezawodne działanie wodomierza poprzez jego zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki, czy też pomieszczenia, w którym jest zamontowany oraz przed dostępem osób nieuprawnionych. Postanowienie § 15 ust 2 regulaminu stanowi z kolei, że odbiorca jest zobowiązany do natychmiastowego powiadomienia dostawcy o uszkodzeniu wodomierz w celu jego wymiany.
Ponadto Prokurator zarzucił również to, że postanowieniem § 17 ust. 4 regulaminu wprowadzono nieznaną ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków opłatę na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzaną analizą funkcjonowania wodomierza oraz karę pieniężną w wysokości do 5.000 zł.
Z kolei rozdział VIII regulaminu jest powtórzeniem i modyfikacją art. 28 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, poprzez powielenie przepisu wprowadzającego kary oraz wprowadzenie dodatkowych kar pieniężnych nieznanych ustawie. Powyższe naruszenia w ocenie skarżącego Prokuratora czynią wymienione postanowienia regulaminu sprzeczne z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Brak bowiem podstaw do nakładania przez radę gminy w regulaminie obowiązku uiszczania opłat z tytułu przyłączenia nieruchomości do sieci oraz jakichkolwiek innych opłat, jak np. kary grzywny, czy obciążanie odbiorców usług kosztami wykonanych analiz.
Podjęcie uchwały z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego czyni wskazane zapisy regulaminu sprzeczne z przepisami ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 84 i 94 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę Gmina [...] wniosła o jej oddalenie w części, w jakiej skarżący nie wykazał w zaskarżonej uchwale naruszenia przepisów prawa.
Co do zasady organ uznał argumenty Prokuratora za zasadne w zakresie przekroczenia w zaskarżonej uchwale delegacji ustawowej i zawarcia w regulaminie postanowień (§ 14, § 15 oraz § 17 ust. 4), które winny być przedmiotem umowy zawieranej pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowym a odbiorcą – zgodnie z art. 6 ustawy. Dotyczy to również kwestii odsetek za opóźnienie oraz obciążenia odbiorcy odpowiedzialnością za prawidłowe działanie urządzenia pomiarowego. Natomiast organ nie zgodził się z oceną Prokuratora, że kara pieniężna przewidziana regulaminem jest nieznana ustawie, gdyż jest to jedynie powtórzenie zapisu art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy.
W konkluzji organ stanął na stanowisku, że nawet wytknięte przez Prokuratora wady prawne zaskarżonej uchwały nie uzasadniają jej uchylenia w całości, a tylko w części wskazywanej przez Prokuratora odnośnie § 14, § 15 i § 17 regulaminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga Prokuratora Rejonowego [...]zasługiwała na częściowe tylko uwzględnienie, choć wszystkie podniesione w niej zarzuty były uzasadnione.
Zgodnie z przepisem art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony.
Z treści przytoczonego przepisu wynika zatem, że prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich nie działają w sprawie we własnym interesie, lecz w interesie ogólnym – ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Oznacza to, że decyzja prokuratora o udziale w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy wyłącznie do niego. Jej słuszność nie podlega ocenie sądu nawet wtedy, jeśli – jak miało to miejsce w okolicznościach faktycznych tej sprawy – Prokurator zdecydował się zakwestionować uchwałę Rady Gminy w [...] po prawie ośmiu latach od jej podjęcia.
Trzeba zwrócić uwagę, że według art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 z późn. zm.), zadaniem prokuratury jest w szczególności strzeżenie praworządności. Stąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator realizuje zadania w zakresie ochrony praworządności uczestnicząc w tym postępowaniu na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a. oraz korzystając z uprawnień i instytucji procesowych przewidzianych w tym przepisie.
W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że do skargi prokuratora nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm., dalej jako "u.s.g."). Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Prokurator wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą jego legitymacji skargowej jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma on więc obowiązku kierowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ani wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki, bądź interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt I OSK 978/06, niepubl. – dostępny w CBOSA).
Zaskarżona uchwała Nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...]2006 r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie Gminy [...], opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...]2006 r.. Uchwała ta została wydana – między innymi – na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm., dalej jako "ustawa"), który stanowi (zarówno obecnie, jak i w chwili podejmowania zaskarżonej uchwały), że rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego. Oznacza to zatem, że jego zaskarżenie przez prokuratora nie było ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 p.p.s.a.).
Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd zobowiązany był dokonać merytorycznej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Kontrola ta prowadzi do wniosku, że argumentacja skarżącego jest w całości uzasadniona, jednakże odnośnie wniosków skargi – nie przemawia za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości, lecz jedynie w części.
Przede wszystkim należy zauważyć, że akty prawa miejscowego będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji), mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, która określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji).
Powyższa zasada konstytucyjna znalazła odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Należy jednak zaakcentować, że upoważnienie to musi być wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i jako takie powinno wskazywać organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług,
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach,
4) warunki przyłączania do sieci,
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych,
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza,
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków,
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków,
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Przyznana radzie gminy cytowanym przepisem kompetencja nie oznacza dowolności w zakresie ustalenia treści regulaminu. Uchwalając bowiem akt prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle działać na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie (art. 94 Konstytucji), stąd niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych. Norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów ustawy, w tym niedopuszczalne jest wkraczanie w materię uregulowaną ustawą. Zakres upoważnienia winien być zawsze ustalany przez pryzmat zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz zasady praworządności (art. 7 Konstytucji). Tym samym, akty prawa miejscowego jako akty wykonawcze do ustawy, mogą być wydawane tylko w zgodzie i w zakresie delegacji ustawowej. Dlatego katalog spraw, które ustawodawca przekazał do unormowania przez radę gminy w regulaminie zbiorowego dostarczania wody i zbiorowego odprowadzania ścieków (art. 19 ust. 2 ustawy), nie oznacza dowolności prawotwórczej, bowiem normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż niedopuszczalna jest ich rozszerzająca wykładnia.
Przechodząc zatem do oceny zaskarżonej uchwały w kontekście szczegółowych zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że za niezgodne z prawem uznać należało postanowienia zaskarżonej uchwały przyjęte w postanowieniach § 14 ust. 2, § 15, § 17 ust. 4 i § 40 regulaminu, co w zasadzie Gmina [...] przyznała.
Według § 14 ust. 1 regulaminu, odbiorca jest zobowiązany do regulowania należności za dostawę wody w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury. W tej części uregulowanie to jest zgodne z prawem. Natomiast stosownie do § 14 ust. 2 regulaminu, opóźnienia w zapłacie skutkują naliczeniem odsetek w wysokości ustawowej. To postanowienie regulaminu narusza już obowiązujący porządek prawny.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że Rada Gminy w [...] wprowadzając do uchwały postanowienie § 14 ust. 2 regulaminu, przekroczyła swoje kompetencje, czym naruszyła przepisy art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 359 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 121, dalej jako "k.c."), zgodnie z którym, odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe (art. 359 § 2 k.c.).
Trzeba zwrócić uwagę, że odsetki ustawowe to świadczenie akcesoryjne (dodatkowe, uboczne) i fakultatywne w tym znaczeniu, że ich wymagalność nie jest z mocy prawa obligatoryjna, w szczególności dla stron umowy o cywilnoprawnym charakterze. Dlatego nie mogą być naliczane niejako "z urzędu". Są należne tylko wtedy, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, a wówczas wierzyciel może (lecz nie musi) żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 k.c.). W takich zaś okolicznościach postanowienie § 14 ust. 2 regulaminu, które z odsetek ustawowych czyni należność pieniężną o obowiązkowym charakterze, tak w zakresie ustalenia ich wysokości, jak i obciążenia nimi odbiorcy usług, przeczy istocie tego rodzaju świadczenia. Tym samym kwestionowana regulacja zawarta w regulaminie nie znajduje uzasadnienia w normie kompetencyjnej upoważniającej organ do podjęcia przedmiotowej uchwały. Nie jest bowiem rolą Rady Gminy określanie podstawy prawnej oraz wysokości, a także obowiązku żądania należności o charakterze akcesoryjnym, skoro kwestię tę przesądził sam ustawodawca.
Zgodzić również należy się z prezentowaną w skardze argumentacją kwestionującą zapisy § 15 ust. 1 i 2 regulaminu, zgodnie z którym odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierza, poprzez jego odpowiednie zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki, czy też pomieszczenia, w którym jest zamontowany oraz przed dostępem osób nieuprawnionych. Nadto odbiorca jest zobowiązany do natychmiastowego powiadomienia dostawcy o uszkodzeniu wodomierza w celu jego wymiany.
Tymczasem ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nakłada na odbiorcę jedynie obowiązek zapewnienia budowy pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 2 ustawy), a następnie pokrycia kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego (art. 15 ust. 3). Brak jest natomiast podstaw do nałożenia na odbiorcę usług obowiązku ponoszenia kosztów ewentualnej awarii tych urządzeń. Nakładając na odbiorcę usług powyższy obowiązek – bez upoważnienia ustawowego – nastąpiła próba ukształtowania przyszłej odpowiedzialność stron umowy za zdarzenia wynikłe podczas jej obowiązywania.
Dlatego również w tej części Sąd podziela stanowisko Prokuratora, że omawiane zapisy regulaminu prowadzą do kreowania obciążeń odbiorców w sposób niezgodny z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Stosownie bowiem do art. 5 ust. 2 tej ustawy, jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Z przepisu tego expressis verbis wynika zatem, że inne obowiązki niż zapewnienie prawidłowego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych wraz z urządzeniem pomiarowym, mogą być nałożone na odbiorcę usług wyłącznie w umowie zawartej pomiędzy nim a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Wobec natomiast treści art. 5 ust. 1 ustawy, to przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Jest tak niezależnie od tego z czyjej winy powstało ich uszkodzenie. W przypadku awarii tych urządzeń – nawet z winy odbiorcy – odpowiedzialność nie może być więc przeniesiona na odbiorcę usług (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 745/06).
Z kolejnego postanowienia zaskarżonej uchwały – § 17 ust. 4 regulaminu – wynika, że w przypadku stwierdzenia, na podstawie dokonanej analizy, uszkodzenia spowodowanego przez odbiorcę zakłócającego prawidłowe działanie wodomierza, odbiorca pokrywa koszty związane z przeprowadzoną analizą oraz podlega karze pieniężnej do 5000 zł. Natomiast według § 40 ust. 1 regulaminu, kto bez uzyskania zgody dostawcy wykona przyłącze wodociągowe i pobiera wodę z sieci wodociągowej lub kto wykonał przyłącze wodociągowe niezgodnie z wydanymi przez dostawcę warunkami przyłączenia do sieci wodociągowej podlega karze pieniężnej do 5000 zł. Kto zaś bez zawarcia umowy o dostawę wody pobiera wodę z urządzeń wodociągowych podlega karze pieniężnej do 5000 zł (§ 40 ust. 2). Z kolei, kto uszkadza wodomierz, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach lub zaworze odcinającym, a także wpływa na zmianę, zatrzymanie lub utratę właściwości lub funkcji metrologicznych wodomierza podlega karze pieniężnej do 5000 zł (§ 40 ust. 3). Kto zaś nie dopuszcza przedstawicieli dostawcy do wykonywania czynności określonych w § 39 podlega karze pieniężnej do 5000 zł (§ 40 ust. 4). Obok orzeczenia kary organ orzekający może nałożyć obowiązek zapłaty nawiązki na rzecz dostawcy w wysokości 1000 zł za każdy miesiąc, w którym nastąpiło bezumowne pobieranie wody z urządzeń wodociągowych (§ 40 ust. 5).
Otóż należy zwrócić uwagę, że w art. 28 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ustawodawca wprowadził kary za wymienione w tym przepisie wykroczenia. Dlatego zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, kto bez uprzedniego zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, pobiera wodę z urządzeń wodociągowych, podlega karze grzywny do 5.000 zł. Nadto karze tej podlega także ten, kto:
1) uszkadza wodomierz główny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach, urządzeniach pomiarowych lub zaworze odcinającym, a także wpływa na zmianę, zatrzymanie lub utratę właściwości lub funkcji metrologicznych wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego;
2) nie dopuszcza przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności określonych w art. 7 ustawy.
Kto zaś bez uprzedniego zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, wprowadza ścieki do urządzeń kanalizacyjnych, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny do 10.000 zł (art. 28 ust. 4 ustawy).
Obok wskazanych kar można nałożyć obowiązek zapłaty nawiązki na rzecz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, w wysokości 1.000 zł za każdy miesiąc, w którym nastąpiło bezumowne pobieranie wody z urządzeń wodociągowych lub wprowadzanie ścieków do urządzeń kanalizacyjnych tego przedsiębiorstwa. Orzekanie w sprawach o wyżej wymienione czyny, następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 28 ust. 5 i 6 ustawy).
W opisanej sytuacji wprowadzenie w regulaminie nieprzewidzianych ustawą kosztów analizy oraz kar pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy w cytowanym zakresie. Skoro bowiem regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego a jego "regulaminowy" charakter nie powoduje, że mają w odniesieniu do niego zastosowanie inne zasady niż w stosunku do innych aktów prawa miejscowego, w szczególności, że może on powtarzać przepisy ustawowe lub je modyfikować (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 370/07, LEX nr 446997).
W konkluzji, uwzględniając poczynione wyżej uwagi należało stwierdzić, że skarga Prokuratora względem zaskarżonej uchwały i podniesione w niej zarzuty wskazujące na naruszenie prawa przez Radę Gminy [...] zasługiwały na uwzględnienie. Nie powodują jednak one konieczności stwierdzenia nieważności i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały w całości, lecz uzasadniają stwierdzenie nieważności uchwały w tej części, która przepisy prawa naruszyła.
W konsekwencji, skoro opisanymi wadami zaskarżona uchwała Rady Gminy w [...] obarczona jest częściowo i w tym zakresie istotnie narusza prawo, to winna zostać tyko w tej części wyeliminowana z obrotu prawnego. Z żadnego z przepisów ustawy nie wynika, w jakich przypadkach sąd administracyjny uwzględniając skargę orzeka o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w całości, a kiedy tylko co do części. O tym, czy względem zaskarżonej skargą uchwały należy stwierdzić nieważność w całości, czy tylko w części przesądzają przepisy, które stanowiły podstawę proceduralną i materialnoprawną jej podjęcia. Przepisy te zaś nie wyłączają możliwości utrzymania w mocy zapisów uchwały niesprzecznych z obowiązującym porządkiem prawnym, pomimo tego, że jej poszczególne zapisy w ten porządek godzą. Dlatego – w ocenie Sądu – usunięcie z obiegu prawnego zaskarżonych postanowień uchwały nie pozbawia w pozostałej części możliwości funkcjonowania jej zapisów w obrocie prawnym.
Przeszkody do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie stanowi też przepis art. 94 ust. 1 u.s.g. Przepis ten wprawdzie nie pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od dnia jej podjęcia, jednakże ograniczenie to nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, jak wskazano wyżej, taki akt stanowi.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. – stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 14 ust. 2, § 15, § 17 ust. 4 i § 40 regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie Gminy [...]. Pomimo jednak wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały we wskazanej części nie ma przeszkód, by w pozostałej części uchwała ta zachowała moc obowiązującą.
Z tych też względów – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skarga podlegała oddaleniu w pozostałym zakresie.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło