II SA/Lu 970/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy H. z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], odmawiającą przyznania K. P. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką S. P. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść art. 16a u.ś.r., podniósł, że wnioskodawca nie spełnia wynikającej z ust. 1 tego przepisu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, od której zaistnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego zasiłku. Kolegium ustaliło bowiem, że K. P. przed złożeniem wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie pozostawał w zatrudnieniu ani nie wykonywał innej pracy zarobkowej. W skardze na powyższą decyzję K. P. podniósł, że mieszka z matką i sprawuje nad nią całodobową opiekę, gdyż jest ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Podniósł, że decyzję o rezygnacji z zatrudnienia podjął wcześniej z uwagi na znaczne pogorszenie stanu zdrowia matki. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podniósł ponadto, że skarżący nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto wskazał, że z dołączonego do skargi zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w H. wynika, że skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od czerwca 1994 r. do 1 lutego 2012 r., podczas gdy niezdolność do samodzielnej egzystencji jego matki S. P. została stwierdzona od 4 czerwca 1999 r. Powyższe, zdaniem organu, potwierdza, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością podjęcia opieki nad matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art.16a u.ś.r. regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego wprowadzonego do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, która - zgodnie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika KRUS z dnia [...] lipca 1999 r. została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe, co w myśl art. 3 pkt 21b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Nie ulega również wątpliwości, że łączny miesięczny dochód rodziny skarżącego oraz jego matki - wynoszący [...] zł (k. 12 akt administracyjnych) nie przekraczał kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 u.ś.r., wynoszącego aktualnie 623 zł w przeliczeniu na osobę (§ 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych - Dz. U. z 2012 r., poz. 959). Organy zasadnie uznały jednak, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż nie spełnia on przesłanki uzyskania tego świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia, przez co nie można rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. W myśl art. 3 pkt 22 u.ś.r., pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza zatem zakończenie trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Tym samym już z wykładni językowej art. 16a ust. 1 u.ś.r. wynika, że warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie można uznać za spełniony w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną (zob. wyrok NSA z 30 lipca 2014 r., I OSK 269/14 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 października 2013 r., IV SA/Wr 366/13, opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Powyższe stanowisko potwierdza okoliczność, że w dniu 1 stycznia 2015 r. wejdzie w życie zmiana art. 16a ust. 1 u.ś.r., wprowadzona przez art. 17 pkt 2 lit. a/ ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014 r., poz. 567 ze zm.), polegająca na dodaniu do treści tego przepisu przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 16a ust. 1 pkt 1 w brzmieniu, które będzie obowiązywało od 1 stycznia 2015 r.; por. także pkt 4.4. postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., P 1/14, OTK 85/7/A/2014). W aktualnym stanie prawnym (obowiązującym do dnia 1 stycznia 2015 r.) przesłanką uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest zatem rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Innymi słowy, konieczne jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. W okolicznościach niniejszej sprawy organy trafnie uznały, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Świadczy o tym treść dołączonego do skargi zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w H., z którego wynika, że skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 20 czerwca 1994 r. do 1 lutego 2012 r. (k. 6 akt sądowych), podczas gdy niezdolność do samodzielnej egzystencji jego matki S. P. została stwierdzona od 4 czerwca 1999 r. Nie sposób w związku z tym stwierdzić, że skarżący, który miał status osoby bezrobotnej już od czerwca 1994 r., a zatem na długo przed tym, jak u jego matki stwierdzono niezdolność do samodzielnej egzystencji, zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Nadto należy podnieść, że specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a u.ś.r. oraz zasiłek dla opiekuna przyznawany na podstawie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), który skarżący otrzymał decyzją Wójta Gminy H. z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], wykluczają się wzajemnie (art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów). Wobec powyższego sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).