II SA/Lu 974/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na urzędowym formularzu symbol PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnim, nie uczącym się i nie pracującym synem, z którymi utrzymuje się ze swojego wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]złotych netto i wynagrodzenia za pracę żony w kwocie [...]złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] złotych netto. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych oraz ˝ udziałów w trzech działkach o łącznej powierzchni [...] arów. Skarżący podkreślił, że nieruchomości nie przynoszą żadnych dochodów a kumulują wydatki w postaci czynszu – [...] złotych miesięcznie, kosztów zużycia energii elektrycznej – [...] złotych miesięcznie. Na pozostałe koszty utrzymania koniecznego skarżącego składają się wydatki na utrzymanie syna – [...] złotych miesięcznie oraz leki od 200 do [...] złotych miesięcznie. Ponadto skarżący spłaca kredyt w miesięcznych ratach pod [...] złotych. W piśmie z dnia 15 września 2017 r. skarżący oświadczył, że należące do niego nieruchomości nie są obciążone hipoteczne i nie stanowią przedmiotu zabezpieczenia wierzytelności. Na dowód tego do pisma dołączył akty notarialne. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. W niniejszej sprawie koszty sądowe prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 1.122,00 złotych oraz wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego 561 złotych każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą [...] złotych netto. Stałe wydatki i zobowiązania nie obejmujące kosztów wyżywienia oraz zakupu środków czystości i higieny osobistej wynoszą zaś od [...] złotych do [...] złotych. Zatem na poczet kosztów wyżywienia oraz zakupu środków czystości i higieny osobistej dla skarżącego i żony (skarżący oświadczył, że koszty utrzymania syna wynoszą miesięcznie [...] złotych nie wyłączają z nich kosztów wyżywienia) pozostaje kwota od [...] złotych do [...] złotych. W ocenie referendarza sądowego kwoty te są w stanie pokryć wszelkie wydatki związane z kosztami utrzymania koniecznego skarżącej i jego żony. Dokonując oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych nie można pominąć jego stanu majątkowego. Prócz mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych skarżący jest właścicielem ˝ części udziałów w trzech działkach o łącznej powierzchni [...] arów. Przy czym żadna z tych nieruchomości nie jest spożytkowana w sposób przynoszący dochody, żadna też nie jest obciążona hipotecznie i nie stanowi przedmiot zabezpieczenia zobowiązania prywatnoprawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że z faktu własności trzech nieruchomości, które nie są wykorzystane w sposób umożlwiający pozyskania środków finansowych, w tym dla poniesienia wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych, wynika przesłanka negatywna przyznania prawa pomocy, uniemożliwiająca zwolnienie skarżącego w całości bądź w części od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Zwolnienie skarżącego w takiej sytuacji od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości bądź w części chroniłoby, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Miałoby to miejsce również w przypadku zwolnienia skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, aby ten mógł spłacać kredyt. Co do zasady spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych nie uzasadnia zwolnienia od kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 czy z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1223/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie bowiem ciężaru ponoszenia tych kosztów na ogół obywateli, aby skarżący mógł spłacić zaciągnięte zobowiązanie prywatnoprawne nie odpowiada społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Zwłaszcza, że dochód gospodarstwa domowego skarżącego wystarcza na poniesienie wszelkich kosztów utrzymania koniecznego. Z tych powodów wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości bądź w części nie można uznać za zasadny. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.