II SAB/Lu 107/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. S., M. O., B. R. na przewlekłość postępowania Starosty w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę W dniu 9 października 2012 r. wpłynęła do Sądu skarga D. S., M. O. i B. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnymi numerami "x"/1 i nr "x"/2, położonej w Z. przy ul. K. W treści skargi skarżące przedstawiły przebieg postępowania administracyjnego w sprawie, zarzucając, że działania podejmowane przez organ miały charakter pozorny, niezmierzający do prawidłowego rozstrzygnięcia ich wniosku. W toku postępowania organ trzykrotnie naruszał przepisy art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 K.p.a., nie podając stronom przyczyn zwłoki w załatwianiu sprawy. W dniu 3 lipca 2012 r. skarżące złożyły do Wojewody zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Starostę. Zanim jednak otrzymały odpowiedź organu wyższego stopnia, doręczona im została kolejna – trzecia w niniejszej sprawie decyzja Starosty z dnia 12 lipca 2012 r., nr [...], odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda postanowieniem z dnia 27 lipca 2012 r., nr [...], odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, wskazując, że organ pierwszej instancji, pomimo uchybienia terminów załatwiania spraw, wydał decyzję, czego domagały się strony. W dniu 25 lipca 2012 r. skarżące złożyły odwołanie, po którego rozpoznaniu Wojewoda w dniu 29 sierpnia 2012 r. wydał trzecią w tej sprawie decyzję kasacyjną, przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście, zarzucając temu organowi niewyjaśnienie istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o odrzucenie skargi albo ewentualnie o jej oddalenie. Zdaniem Starosty zarzuty skarżących dotyczące przewlekłości postępowania przed tym organem są niezasadne, gdyż wskutek wydania przez Starostę decyzji w z dnia 12 lipca 2012 r., nr [...], kończącej postępowanie w pierwszej instancji, przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie, nawet gdyby istotnie miało miejsce przed wydaniem tej decyzji, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie przez te organy postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., a także w art. 37 § 1 K.p.a., ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, wymaganą zasadą szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) lub mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zachodzi więc wtedy, gdy można skutecznie postawić organowi zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie lub też zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario nie można przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadku, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednak z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 marca 2012 r., II SAB/Łd 2/12, Lex nr 1139147). Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 K.p.a., który stanowi, że sprawy nie wymagające postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane niezwłocznie (§ 1 i § 2), sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego – nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika, że celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jak również skargi na bezczynność organu, nie jest samo stwierdzenie prowadzenia postępowania w sposób przewlekły czy pozostawania organu administracji publicznej w bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2008 r., I SAB/Wa 205/07, Lex nr 479291 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2012 r., II SAB/Gl 1/12, Lex nr 1139099). W zdaniu 2 § 1 art. 149 P.p.s.a. przewidziano bowiem stwierdzenie przez sąd czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa jedynie w sytuacji, gdy następuje to jednocześnie z nałożeniem przez sąd obowiązku przewidzianego w zdaniu 1, to jest obowiązku wydania przez organ w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. wyłącza zatem możliwość uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy akt lub interpretacja zostały już przez organ wydane lub czynność została dokonana lub też stwierdzono albo uznano uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy orzeczenie organu zapadło z naruszeniem terminu przewidzianego do jego podjęcia. W sytuacji, gdy skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona po wydaniu przez organ rozstrzygnięcia o treści wskazanej w art. 149 § 1 P.p.s.a., skarga podlegać musi oddaleniu jako nieuzasadniona. Jeżeli natomiast po wniesieniu skargi, a przed dniem orzekania przez sąd, organ wyda akt administracyjny, to mimo istniejącej zwłoki w załatwieniu sprawy postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63, postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II OSK 2108/11, Lex nr 984664 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2012 r., II SAB/Gl 1/12, Lex nr 1139099). Brak jest bowiem podstaw do uznania, że na podstawie art. 149 P.p.s.a możliwe jest wydanie orzeczenia o uwzględnieniu skargi w sytuacji, gdy postępowanie było nawet prowadzone w sposób przewlekły, ale już się zakończyło (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r., III SAB/Wa 57/11, niepubl., dostępny w CBOSA). Z powyższego wynika zatem, że rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę, wniesiona po wydaniu przez ten organ w dniu 12 lipca 2012 r. decyzji nr [...], odmawiającej skarżącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnymi numerami "x"/1 i nr "x"/2, położonej w Z. przy ul. K., a więc decyzji rozstrzygającej co do istoty w postępowaniu, którego skarga dotyczy, musi podlegać oddaleniu jako nieuzasadniona. Oznacza to, że nawet gdyby Sąd stwierdził, iż powyższa decyzja została wydana z uchybieniem określonych w K.p.a. terminów załatwienia sprawy, to Sąd nie mógłby – zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. – zobowiązać organu do wydania w określonym terminie kolejnej decyzji w tej sprawie, stwierdzając jednocześnie, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W świetle art. 149 § 1 zd. 1 i zd. 2 P.p.s.a. nie ulega bowiem wątpliwości, że brak jest możliwości uwzględnienia skargi na przewlekłość bez jednoczesnego zobowiązania organu do stosownego działania procesowego (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2012 r., II SAB/Bk 87/11, Lex nr 1125237). Należy także podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r., wydanym w sprawie II SA/Lu 877/12, oddalił skargę D. S., B. R. i M. O. na decyzję Wojewody z dnia 29 sierpnia 2012 r., nr [...], którą organ ten uchylił w całości opisaną wyżej decyzję Starosty z dnia 12 lipca 2012 r., nr [...], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji wyroku.