II SAB/Lu 410/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 410/14 poprzez przyznanie J. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2016 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2017 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Wykonując wezwanie do wypełnienia druku PPF skarżący w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), wniósł na urzędowym formularzu druk PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (druk PPF datowany na dzień 12 maja 2017 r.). Wniosek uzasadniła tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną, cierpiącą na szereg dolegliwości wymagających stałego leczenia, nie osiągającą żadnych innych dochodów prócz emerytury w kwocie [...]złotych netto, zamieszkującą w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, który wynajmuje nie opłacając jednak z tego tytułu czynszu. Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania skarżący zaliczył wydatki związane z opłatami za media – [...] złotych, zakupem węgla i drzewa na ogrzewanie oraz zapewnienie ciepłej wody – [...] złotych, kosztami leczenia – [...] złotych, bieżącymi remontami zamieszkiwanej nieruchomości – [...] złotych oraz spłatę pożyczki na zakup pompy ciepła – [...] złotych. Z emerytury skarżącego potrąceniu podlega kwota [...]złotych. Oświadczył, że nie posiada gospodarstwa rolnego i nigdy takiego nie przyjął. Skarżący oświadczył również, że posiada uczącą się córkę, którą wspomaga w miarę swoich możliwości a mianowicie wówczas, gdy pozostaną mu jakieś środki finansowe. Podkreślił również, że nie stać go na jej utrzymanie oraz, iż córka mimo tego, że nie ma internatu uczy się. Na druku PPF skarżący oświadczył, że nie stać go na ponoszenie żadnych kosztów i opłat sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata z wyboru oraz, iż żyje w ubóstwie. Ponadto referendarzowi sądowemu z urzędu jest wiadomo, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,90 ha (sygn. akt I SA/Lu 381/16; decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...]., Nr [...]). Wezwaniem z dnia 25 maja 2017 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego (np. faktur VAT, rachunków) za okres marzec, kwiecień i maj 2017 r., zaświadczenia z właściwej placówki oświatowej, do której uczęszcza córka wskazującego, że uczy się, gdzie się uczy, na którym roku, semestrze oraz oświadczenia wskazującego jak wysokie środki finansowe przekazuje córce i jak często. Poinformowano jednocześnie skarżącego, że wezwanie jest następstwem tego, iż analiza składanych przez niego wniosków o przyznanie prawa pomocy z okresu ostatnich 2 lat wykazała, że na druku PPF podaje niemal te same informacje. Zachodzi więc potrzeba ich uaktualnienia. Odpowiadając na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 10 czerwca 2017 r. oświadczył, że nie ma takiego przepisu prawa, który zobowiązywałby go do zbierania faktur czy rachunków w związku, z czym nie ma on obowiązku ich przedkładania na wezwanie sądu (referendarza sądowego). Oświadczył też, że nie wie w jakiej placówce córka pobiera naukę, ponieważ nie pisał, iż jest na jego utrzymaniu i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe, nie wykazywał, iż ponosi koszty utrzymania córki, gdyż nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Sporadycznie przekazuje córce kwoty nie wyższe od 100 złotych. Żyje w ubóstwie. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Mając na uwadze to, że rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 5 grudnia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 4 stycznia 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy w wnioskowanym przez skarżącego zakresie, jego wniosek z dnia 12 maja 2017 r. potraktować należy jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 4 stycznia 2017 r. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje sądu (referendarza sądowego) do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu (referendarza sądowego) jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przy czym, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lipca 2014 r. (sygn. akt II GZ 336/14), zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniać zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia. Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby zmianie uległy jakiekolwiek okoliczności faktyczne dotyczące jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Do wniosku takiego prowadzi porównanie oświadczenia złożonego przez niego na druku PPF z dnia 5 grudnia 2016 r. z jego oświadczeniem zawartym na druku PPF z dnia 12 maja 2017 r. Jedyna różnica między tymi oświadczeniami dotyczy wysokości otrzymywanej przez skarżącego emerytury. Na druku PPF z dnia 5 grudnia 2016 r. oświadczył, że wynosi ona [...] złotych netto zaś a druku z dnia 12 maja 2017 r., iż wynosi [...] złotych netto. Pozostałe okoliczności podnoszone przez skarżącego są takie same na druku z dnia 5 grudnia 2016 r. i na druku z dnia 12 maja 2017 r. Również te same argumenty skarżący przytacza w pismach nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (pismo z dnia 28 grudnia 2016 r. - k. 147 i pismo z dnia 10 czerwca 2017 r.). Nie zachodzą zatem podstawy do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2017 r. Odnosząc się do argumentów podniesionych w piśmie z dnia 10 czerwca 2017 r. zauważyć należy, że skarżącemu w ramach toczących się z jego inicjatywy postępowań sądowoadministracyjnych sąd zwracał uwagę na konieczność składania na żądanie dokumentów źródłowych wskazujących wysokość kosztów utrzymania koniecznego. Otóż jak wynika z akt sprawy o sygn. IV SAB/Wa 130/12 na obowiązek złożenia dokumentów wskazujących na wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, a więc i pośrednio na obowiązek ich posiadania skarżącemu zwrócono uwagę w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2012 r. (k. 36 - 42 akt), w wezwaniu z dnia 24 stycznia 2013 r. (k. 52 - 53 akt), postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r., IV SAB/Lu 130/12 (k. 66 – 69 akt) oraz postanowieniu NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 251/13 (k. 87 – 90 akt). Skarżący zatem już co najmniej od dnia 24 grudnia 2012 r., kiedy to doręczono mu postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/WA 130/12 (k. 46 akt IV SAB/Lu 130/12), czy też najpóźniej od dnia 15 marca 2013 r., kiedy to doręczono mu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt IV SAB/Lu 130/12 (k. 74 akt IV SAB/Wa 130/12) powinien mieć świadomość potrzeby gromadzenia dokumentów źródłowych dotyczących wysokości kosztów utrzymania koniecznego i obowiązku ich przedkładania na wezwanie sądu (referendarza sądowego) w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. Zatem podnoszone przez skarżącego w piśmie z dnia 10 czerwca 2017 r. argumenty dotyczące braku obowiązku gromadzenia dokumentów dotyczących kosztów utrzymania koniecznego nie mają znaczenia przy ocenie wniosku o zmianę postanowienia z dnia 4 stycznia 2017 r. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 165 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.