II SAB/Lu 82/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński Sędziowie NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Nadleśniczy Nadleśnictwa J. dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku K. K. z dnia [...] grudnia 2016 r.; II. stwierdza, że bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa J. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Nadleśniczego Nadleśnictwa J. do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I oraz w zakresie wniosku o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; IV. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa J. na rzecz K. K. 148 (sto czterdzieści osiem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. (data wpływu do organu [...] r.) K. K., reprezentowany przez ra K., zaskarżył bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W motywach skargi skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do organu o udostępnienie, w formie elektronicznej, informacji publicznej w zakresie ilości wniosków o dostęp do informacji publicznej skierowanych do Nadleśnictwa w poszczególnych latach w okresie 2014-2016. W ocenie skarżącego oczekiwane dane miały publiczny charakter. Autor skargi napisał, że do dnia wniesienia skargi wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został rozpatrzony. Opierając się na powyższych zarzutach skarżący wniósł o: 1) nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, chociaż nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; 4) o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa J. wniósł o oddalenie skargi w zakresie ww. pkt 1, 3 i 4 skargi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] r. złożył do Nadleśnictwa wniosek o udostępnienie informacji, jednakże wniosek ten, na skutek niedających się ustalić okoliczności, nie został wdrożony do realizacji i wnioskowana informacja nie została udzielona w określonym ustawą terminie. Dopiero na skutek skargi Nadleśnictwo udostępniło wnioskowaną informację, dlatego tez brak jest jakichkolwiek podstaw do zwalczania bezczynności organu i jego dyscyplinowania. W ocenie organu brak jest również podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania zastępstwa procesowego. Skarżący bowiem nie ponieśli żadnych kosztów związanych z niniejszą sprawą, w szczególności kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia [...] r. skarżący potwierdził, że bezczynność organu ustała i cofnął skargę w zakresie wniosku o nakazanie udostępnienia żądanej informacji oraz wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Podtrzymał jednak skargę w zakresie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, chociaż nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa oraz wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) i może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Skarga w sprawie niniejszej opiewa na zarzut bezczynności organu – Nadleśniczego Nadleśnictwa J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił skarżący. Wobec tego, iż obowiązek organu do udostępnienia informacji publicznej, jak i to, że wnioskowane przez skarżącego dane stanowią taką informację, nie są sporne w sprawie, przystąpić należy do oceny, czy Nadleśniczy Nadleśnictwa J. - jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji - pozostaje w bezczynności. Załatwienie żądania objętego powyższym wnioskiem winno było wszak nastąpić na zasadach i w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (DZ. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), czyli poprzez czynność materialno - techniczną polegającą na udostępnieniu żądanej informacji (art. 10 i 13 u.d.i.p.), ewentualnie poinformowanie, że żądanie nie dotyczy informacji publicznej lub wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej (art. 16 u.d.i.p.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Innymi słowy, celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Wyjaśnić także należy, iż bezczynność organu na gruncie u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, że żądanej informacji publicznej nie posiada. Z akt sprawy wynika, iż K. K. w dniu [...] r. zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Nadleśniczy Nadleśnictwa J. udzielił stronie wnioskowanej informacji dopiero w dniu [...] r. (k. 13 akt sądowych), tj. po wniesieniu skargi (potwierdził to również skarżący w piśmie z dnia [...] r.). W tych okolicznościach organ w odpowiedzi ma skargę podniósł, iż udzielenie żądanej informacji – pomimo że z niewyjaśnionych okoliczności wniosek został wdrożony z opóźnieniem - wskazuje, że nie pozostawał w bezczynności. W związku z powyższym należało przyjąć, że organ do dnia wniesienia skargi, tj. [...] r. pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji zawnioskowanych przez skarżącego. Chociaż podmiot zobowiązany stan ten usunął przesyłając je skarżącemu w dniu [...] r., to jednak wbrew stanowisku organu, do chwili przesłania stronie odpowiedzi, był on bezczynny o czym Sąd orzekła w pkt I. wyroku. Nadto likwidacja stanu bezczynności po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przystępując zatem do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, zdefiniować pojęcie "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy, czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r., II SAB/Sz 34/13). Poddając analizie uchybienie terminowi udostępnienia informacji publicznej należało wziąć pod uwagę fakt, iż działanie organu nie było zamierzone, ani też nie miało na celu utrudnienia skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Nie bez znaczenia było również, iż po doręczeniu skargi, organ niezwłocznie uczynił zadość swojemu obowiązkowi. Poza tym dodatkowo wskazać należy, że sam skarżący nie domagał się kwalifikowania bezczynności organu jako rażącej. Wobec tego Sąd stwierdził, iż bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa J. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II. wyroku). Ponadto skarżący w piśmie z dnia [...] r. cofnął skargę w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej oraz w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Stwierdzenie takie przesądza o konieczności umorzenia postępowania we wskazanym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a. jako bezprzedmiotowe, o czym Sąd orzekł w pkt III. wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie IV. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 201 § 1 i art. 206 p.p.s.a. Orzekając o wysokości kosztów postępowania, Sąd odwołał do treści art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zdaniem Sądu, do uzasadnionych okoliczności, o jakich mowa w powołanym powyżej przepisie należy zaliczyć fakt, że wniesienie przedmiotowej skargi nie wymagało szczególnego nakładu sił i wiedzy pełnomocnika. Co więcej, skarżący reprezentowany był przez członka swojej rodziny zamieszkałego pod tym samym adresem, a nadto jego skarga jest tożsama przedmiotowo z wieloma innymi skargi wniesionymi m.in. do tutejszego Sądu (sygn. akt II SAB/Lu 82/17) i co szczególnie znamienne – bardzo do nich podobna, zarówno w formie, jak i w treści (tak też w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 4/17, publ. CBOIS). Dlatego też, biorąc pod uwagę powyższe, a w szczególności niewielki nakład pracy profesjonalnego pełnomocnika, Sąd przyznał stronie zwrot kosztów zastępstwa procesowego jedynie w kwocie odpowiadającej [...] części przewidzianej prawem stawki minimalnej jego wynagrodzenia, tj. [...] zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) oraz całości poniesionych kosztów wpisu od skargi w kwocie [...]zł.