II SO/Lu 32/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o wyłączenie sędziów, asesora i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Rz 1114/17 ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić wniosek. W sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 1114/17 ze skargi M. B. (dalej jako skarżący) na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania skargi następujących sędziów, asesora i referendarzy sądowych WSA w Rzeszowie: Piotra Godlewskiego, Krystyny Józefczyk, Magdaleny Józefczyk, Marcina Kamińskiego, Macieja Kobaka, Elżbiety Mazur–Selwy, Ewy Partyki, Jerzego Solarskiego, Stanisława Śliwy, Małgorzaty Wolskiej, Pawła Zaborniaka, Joanny Zdrzałki, Jacka Surmacza, Jarosława Szaro, Małgorzaty Niedobylskiej, Grzegorza Panka, Piotra Popka, Jacka Boratyna, Małgorzaty Futery, Agaty Kosowskiej-Dudzik. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że jego przeświadczenie o braku bezstronności ww. sędziów, asesora i referendarzy wynika z okoliczności, które ujawniły się po złożeniu przez niego poprzedniego wniosku o wyłączenie sędziów. W ocenie skarżącego oświadczenia sędziów o braku okoliczności skutkujących wyłączeniem zostały poprzednio złożone w sposób nieprawidłowy, zbiorczo, bez możliwości zapoznania się przez wszystkich sędziów z treścią wniosku i przemyślenia wszystkich okoliczności mogących skutkować wyłączeniem od orzekania każdego z sędziów indywidualnie. Zdaniem skarżącego mogło dojść do sytuacji, kiedy sporządzono jedną wersję tego oświadczenia, przy czym nie ustalono, kto tego dokonał, a następnie pozostali sędziowie, asesorzy i referendarze podpisali to oświadczenie w jednobrzmiącej wersji. Mogło dojść do sytuacji, w której oświadczenie sporządziła pierwsza ze znajdujących się na liście osób, a pozostałe zostały przymuszone do podpisania oświadczenia w takiej wersji. Skarżący poddał również w wątpliwość fakt, że wszystkie oświadczenia zostały podpisane w tym samym dniu, w sytuacji, kiedy z jego doświadczenia wynika, że nie zdarzają się sytuacje, aby wszyscy sędziowie razem byli jednego dnia w sądzie. Skarżący wskazał również, że w przypadku sędziów Tomasza Smolenia i Kazimierza Włocha w uzasadnieniu postanowienia WSA w Lublinie z 24 stycznia 2018 r. oddalającego poprzednio złożony przez skarżącego wniosek o wyłączenie sędziów, asesora i referendarzy, znalazło się stwierdzenie, że sędziowie ci orzekają w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W aktach sprawy brak jest oświadczeń tych dwóch sędziów. Ponadto ww. postanowienie Sądu zostało dołączone do akt sprawy w postaci kserokopii, a nie oryginału lub poświadczonego za zgodność odpisu. Ponadto skarżący poddał w wątpliwość złożony na oświadczeniu sędzi Ewy Partyki jej podpis, wskazując że zachodzi wątpliwość, czy został podpisany przez tę sędzię. Odnosząc się do wniosku, wszyscy ww. sędziowie, asesor i referendarze złożyli pisemne oświadczenia, z których wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Postanowieniem z 14 września 2018 r., sygn. akt I OW [...], Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów, asesora i referendarzy orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). W świetle art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Z kolei zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. powyższe reguły stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Należy zauważyć, że w świetle art. 22 § 4 p.p.s.a., ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do odrzucenia kolejnego wniosku skarżącego, gdyż skarżący wskazał podstawy wyłączenia i nowy wniosek, choć dotyczy podobnej grupy osób, jest oparty na innych okolicznościach. Przechodząc do oceny meritum wniosku, w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w powołanych wyżej przepisach, obligujące Sąd do wyłączenia sędziów, asesora i referendarzy objętych wnioskiem skarżącego z 23 maja 2018 r. Skarżący nie wykazał ani przesłanek wyłączenia z mocy ustawy, ani innych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności sędziów, asesora lub referendarzy sądowych w sprawie skarżącego. Taką okolicznością bez wątpienia nie może być fakt złożenia przez sędziów, asesora i referendarzy objętych wnioskiem, jednolitego w treści oświadczenia o braku przesłanek wyłączenia. Oświadczenie takie zostało złożone w związku z poprzednim wnioskiem skarżącego o wyłączenie sędziów, oddalonym prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II SO 2/18. Odnosząc się do tego argumentu należy zauważyć, że ustawa nie precyzuje treści oświadczenia sędziów, ani trybu jego składania, wymagając jedynie, aby postanowienie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie zostało wydane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Wbrew argumentacji skarżącego, nie ma podstaw do wymagania, aby każdy sędzia składał oświadczenie o odmiennej treści. Jest wyłącznie kwestią techniczną, nie mającą żadnego znaczenia dla meritum wniosku o wyłączenie, sposób złożenia takiego oświadczenia – czy nastąpi to w postaci oddzielnych dokumentów, podpisanych przez każdego sędziego, czy też oświadczenia sędziów zostaną złożone na jednym dokumencie, ze względu na jego jednolitą treść determinowaną przepisem ustawy. Przyjęta przez sędziów WSA w Rzeszowie forma złożenia oświadczenia jest zgodna z przepisami i zupełnie chybione są zarzuty skarżącego, że w ten sposób sędziowie złożyli oświadczenia bez przemyślenia wszystkich okoliczności mogących stanowić podstawę do wyłączenia. Racjonalne jest rozumowanie, że każdy sędzia przed złożeniem podpisu pod oświadczeniem rozważył, czy w sprawie zachodzą okoliczności, które mogą wzbudzić wątpliwości co do jego bezstronności. Skarżący nie ma żadnych podstaw do stawiania irracjonalnej wręcz tezy o tym, że oświadczenie złożyła pierwsza osoba na liście, a pozostałe "zostały przymuszone do podpisania oświadczenia w takiej wersji". Takie argumenty godzą w niezawisłość sędziowską, bez żądnych merytorycznych, usprawiedliwionych podstaw. Zupełnie bez znaczenia dla oceny meritum wniosku pozostaje fakt, że w nagłówku oświadczenia widnieje jedna data. Jest to kwestia stricte techniczna, choć niewątpliwie poprawniejszą metodę zastosowano w odniesieniu do aktualnie rozpoznawanego wniosku, gdzie przy każdym z podpisów widnieje data złożenia oświadczenia przez sędziego lub referendarza. Trudno jednak z faktu, że w nagłówku dokumentu zawierającego oświadczenie widnieje ta sama data, wywodzić takie wnioski jak skarżący – że świadczy to o braku bezstronności sędziów. Taka argumentacja w nieuprawniony sposób podważa wiarygodność złożonych przez sędziów oświadczeń. Jeszcze raz, w ślad za postanowieniem tutejszego Sądu z 24 stycznia 2018 r., w sprawie poprzedniego wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów, trzeba przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12 marca 2012 r., I FZ 147/12; 9 października 2013 r., II OZ 851/13; 24 września 2014 r., I OZ 754/14). Jeśli skarżący chciał skutecznie podważyć wiarygodność złożonych przez sędziów oświadczeń co do braku podstaw do wyłączenia, powinien przedstawić konkretne merytoryczne argumenty, a nie próbować je w sposób sztuczny tworzyć na bazie formalnych zastrzeżeń, w żaden sposób nie odnoszących się do istoty wniosku o wyłączenie, czyli bezstronności sędziów. Nie są zasadne zarzuty skarżącego dotyczące braku oświadczeń złożonych przez sędziów Tomasza Smolenia i Kazimierza Włocha. Brak oświadczenia sędziego Tomasza Smolenia został wyjaśniony faktem, że sędzia ten przebywa na delegacji w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (k. 121-122 akt sprawy o sygn. II SA/Rz 1114/17). W pełni racjonalny jest argument, że w takim przypadku nie było ani możliwości, ani potrzeby odbierania oświadczenia od sędziego, który aktualnie pełni obowiązki służbowe w innym sądzie. Z kolei w odniesieniu do sędziego Kazimierza Włocha rzeczywiście, na dokumencie oświadczenia z 14 listopada 2017 r. nie ma podpisu tego sędziego. Jest to niewątpliwie uchybienie formalne, ale w żaden sposób nie można z tego faktu wywodzić wniosku, że jest to podstawa do stawiania w wątpliwość bezstronności sędziego. Jest to po prostu niedopatrzenie pracownika sekretariatu Sądu. Co więcej, okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla aktualnie rozpatrywanego wniosku, skoro – jak wynika z treści protokołu rozprawy z 23 maja 2018 r. – skarżący nie wymienił w swym wniosku sędziego Kazimierza Włocha. Zupełnie bez znaczenia dla oceny istoty sprawy, czyli przesłanek wyłączenia sędziów objętych wnioskiem, jest kwestia dołączenia do akt sądowych sprawy II SA/Rz 1114/17 kserokopii postanowienia tutejszego Sądu w przedmiocie oddalenia poprzednio złożonego przez skarżącego wniosku o wyłączenie sędziów. Zastrzeżenia co do oryginalności podpisu sędzi Ewy Partyki są zupełnie gołosłowne, skarżący nie precyzuje, na czym opiera swoje wątpliwości co do tego, że sędzia złożyła podpis na oświadczeniu. Z takimi bezpodstawnymi zarzutami trudno racjonalnie dyskutować. Na marginesie jedynie można zauważyć, że na oświadczeniu załączonym do akt niniejszej sprawy (k. 6) podpis sędzi Ewy Partyki jest identyczny z podpisem, jaki znajduje się na oświadczeniu w aktach sprawy o sygn. II SA/Rz 1114/17 (k. 120). Z powyższych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 oraz art. 24 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.