III SA/Lu 1284/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie WSA Robert Hałabis, WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Michał Fiut, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek i kosztów upomnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na rzecz P. W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postepowania. Z akt sprawy wynikało, że K. W. reprezentująca małoletnią córkę P. W. i działając w jej imieniu, wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek w kwocie [...]zł na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Swoje żądanie wnioskodawczyni zawarła w piśmie z dnia [...] r. w którym wyjaśniła, że domaga się umorzenia odsetek od należności nieopłaconych przez W. K., spadkodawcę P. W., ponoszącej odpowiedzialność na podstawie decyzji ZUS z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku K. W. podała, że jest osobą bezrobotną i nie jest w stanie zapewnić małoletniej wnioskodawczyni środków utrzymania, która nie osiąga żadnych dochodów, utrzymuje się z alimentów od ojca M. W. w wysokości [...] zł miesięcznie, przyznanych wyrokiem Sądu Rejonowego L. z dnia [...] r., sygn. akt VI RC 457/08. Decyzją Inne z dnia [...] r., Nr [...] odmówiono umorzenia odsetek w łącznej kwocie [...]zł od nieopłaconych składek za pracowników (finansowanych przez ubezpieczonych i płatnika) oraz kosztów upomnienia w kwocie [...]zł. W wyniku wniesionego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, że umorzenie przedmiotowych należności może nastąpić jedynie w przypadku braku możliwości ich dochodzenia. Wyjaśnił również, że w świetle analizy zgromadzonych w sprawie akt wynika, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone przepisem art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec wnioskodawczyni będącej współwłaścicielem nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste [...] i [...], nie jest prowadzona egzekucja. Należności ZUS nie są nieściągalne. Mogą zostać zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej. Brak jest zatem podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Do zadłużenia nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a cyt. ustawy bowiem zaległości dotyczą ubezpieczonych, którzy nie są jednocześnie płatnikami składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności; - art. art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną z uchybieniem zasad prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zaniechania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, brak oceny przedłożonych przez skarżącą dokumentów i zaniechanie wskazania powodów z jakich wydana została decyzja negatywna. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. odmawiającej P. W. umorzenia należności z tytułu odsetek naliczonych od nieopłaconych przez W. K. składek za pracowników, stanowił art. 28 ust. 1 - 3a ustawy z dnia [...] r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jej art. 28 ust. 2, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (stosownie do art. 24 ust. 2.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności ustawa wymienia w ust. 3 art. 28. Wystąpienie jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanki umożliwia stwierdzenie, że zachodzi całkowita nieściągalność należności warunkująca podjęcie przez ZUS rozstrzygnięcie w przedmiocie ulgi w spłacie zadłużenia. Konstrukcja art. 28 ust. 2 ustawy oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego, a to oznacza, że w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności organ może, ale nie musi umorzyć zaległości. Do organu należy prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny i musi znajdować uzasadnienie w świetle wszechstronnie oraz dogłębnie przeanalizowanego stanu faktycznego sprawy. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że przekazane Sądowi akta administracyjne - poza wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r. sygn.. akt III C 2994/08 rozwiązującym małżeństwo K. W. i M. W. - nie zawierają żadnych innych dowodów. Brak jest materiału dowodowego odzwierciedlającego rzeczywistą sytuację wnioskodawczyni, P. W.. Uniemożliwia to sądową weryfikację i kontrolę ustaleń organu w zakresie prawidłowości jego stanowiska w przedmiocie odmowy umorzenia należności. Obowiązkiem organu w toku przeprowadzonego postępowania, było ustalić i wyjaśnić stan faktyczny sprawy, podejmując w tym zakresie, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawczyni, kierując się zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której mowa w art. 77 § 1 k.p.a. Ocena zebranego materiału dowodowego należała do organu prowadzącego postępowanie (stosownie do art. 80 k.p.a.). W świetle powyższych rozważań, akta sprawy powinny być uzupełnione przez organ, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy o materiał dokumentacyjny, obejmujący przynajmniej - postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. stwierdzające nabycie spadku przez P. W., decyzję ZUS z dnia [...] r. dotyczącą odpowiedzialności małoletniej P. W. z tytułu składek nieopłaconych przez W. K. oraz wyrok Sądu Rejonowego L. z dnia [...] r. sygn. akt VI RC 457/08 zasądzający alimenty na rzecz P. W.. Ponadto wyjaśniając stan sprawy organ musi wskazać bliższe dane dotyczące zaległości W. K., w sytuacji kiedy jego wnuczka, P. W. ponosić ma odpowiedzialność z tytułu nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W realiach niniejszej sprawy ustalenie sytuacji materialnej P. W. ograniczyło się do przyjęcia oświadczenia K. W. podającej, że jest osobą bezrobotną i nie jest w stanie zapewnić małoletniej wnioskodawczyni środków utrzymania, która nie osiąga żadnych dochodów i która utrzymuje się z alimentów od ojca M. W. w wysokości [...] zł miesięcznie. Takie działanie organu świadczy, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro rozstrzygnięcie zapadło bez należytego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, z naruszeniem przepisów procesowych art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania dowodowego. W rezultacie skontrolowana decyzja organu narusza art. 11 k.p.a. i wyrażoną w tym przepisie zasadę przekonywania oraz art. 107 § 3 k.p.a. określający sposób sporządzania uzasadnienia decyzji przez organ administracji publicznej. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że organ opisując sytuację majątkową wnioskodawczyni stwierdza, że P. W. jest właścicielką nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym i w tym przypadku istnieje możliwość zabezpieczenia należności z tytułu odsetek i kosztów upomnienia, poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej. Jeśli już organ dokonuje ustaleń w tym zakresie, to niezbędnym było wskazanie chociażby przybliżonej wartości nieruchomości P. W.. Ponadto przy ponownym rozstrzyganiu sprawy rzeczą organu będzie rozważenie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, który w sprawach o umorzenie składek ubezpieczonych musi być akcentowany szczególnie wyraźnie, co znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Takie rozważania są konieczne w świetle poglądów wyrażanych w orzecznictwie (zob. wyrok NSA - z dnia [...] r., sygn. akt II GSK 345/06; z dnia [...] r., sygn. akt II GSK 745/09, z dnia [...] r., sygn. akt II GSK 203/11). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 205 § 2 p.p.s.a.