III SA/Lu 137/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 428/20 w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Wojewody z dnia 5 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. wznawia postępowanie sądowe zakończone prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 428/20; II. uchyla postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 428/20; III. oddala skargę E. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2020 r., nr [...]; IV. przyznaje adwokat N. N.-P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynagrodzenie w kwocie [...]zł ([...] [...] groszy), w tym [...] zł ([...] groszy) należnego podatku od towarów i usług. E. J. (dalej jako skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 428/20, o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Wojewody z dnia 5 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Wojewoda (dalej jako organ odwoławczy, Wojewoda) ww. decyzją z dnia [...] marca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta [...] W. (dalej jako organ I instancji, Wójt) z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] r. o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości P. [...], gm. P. W.. Wojewoda z odwołaniem do regulacji art. 25 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.) oraz stanowiska judykatury uzasadniał, że aby uznać pobyt za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji tam swoich spraw osobistych i życiowych, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Oznacza to, iż zamieszkiwanie należy łączyć z zaspokajaniem w lokalu podstawowych funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Nie jest natomiast wystarczająca do wykazania pobytu stałego tylko sama wola (zamiar) zamieszkiwania w lokalu w bliżej nieokreślonym terminie. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wykazało bezspornie, iż skarżąca pod adresem stałego zameldowania nie zamieszkuje – w rozumieniu wyżej przedstawionym - od marca 2019 r., tj. od czasu wyjazdu do swojego domu rodzinnego do R.. Wojewoda podkreślił, że złożone na tę okoliczność zeznania uczestników postępowania są spójne i zbieżne. O przyjęciu takiego stanowiska przesądzają również dokumenty sporzadzone przez instytucje bezstronne, niezainteresowane rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy, tj. postanowienie Sądu Okręgowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia 18 lutego 2019 r., sygn. I C 727/18 w sprawie udzielenia zabezpieczenia w przedmiocie wykonywania pieczy nad małoletnią córką stron postępowania (ustalenie miejsca jej pobytu przy ojcu, uzależnienie kontaktów skarżącej z małoletnią córką od zgody ojca), informacja Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej ds. Karnych, Rodzinnych i Nieletnich Sądu Rejonowego w J. L. oraz informacja Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] W.. Organ odwoławczy uzasadniał, że skarżąca nie wykazała i nie przedłożyła dowodów ani potwierdzających zmuszenia jej do opuszczenia lokalu przez wnioskodawcę wymeldowania (małżonka) ani potwierdzających podjęcie środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania przez sąd cywilny działań dysponenta lokalu za bezprawne. Wojewoda wskazał, że środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego posiadania (art. 344 kodeksu cywilnego), albo o eksmisje, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu, będące efektem ostrego konfliktu rodzinnego, także w świetle orzecznictwa administracyjnego, należy potraktować jako dobrowolne - wynikające z woli skarżącej. Organ odwoławczy dodał również, że ewidencja ludności ma na celu wyłącznie potwierdzenie faktu pobytu osoby w danym lokalu i nie ma żadnego związku z prawem do niego. Sama wola zamieszkiwania w określonym lokalu nie jest wystarczająca do tego, aby być w nim zameldowanym na pobyt stały. Meldunek w danym lokalu, w sytuacji gdy dana osoba nie przebywa w nim i okoliczność ta ma charakter trwały, stanowi fikcję sprzeczną z istotą i funkcją ewidencji ludności, która ma stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalenie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. W skardze o wznowienie postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej jako postawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". W jego ocenie skarżąca w toku postępowania nie była należycie reprezentowana, a ponadto wobec naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania. Wnosząc o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 września 2020 r.,. sygn. akt: III SA/Lu 428/20 pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarżąca w terminie na złożenia skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której wskazała, że zaskarża decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...], która dotyczyła wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu, tj. z lokalu położonego w miejscowości P. 7, gm. P. W.. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że została niesłusznie wymeldowana z miejsca stałego pobytu, albowiem nie opuściła dobrowolnie mieszkania, a przyczyną opuszczenia przez nią lokalu był fakt pozostawania małżonków w konflikcie i zmuszenie skarżącej przez jej męża do opuszczenia mieszkania. Uzasadniała, że mąż podczas jej nieobecności w domu wymienił zamki w drzwiach i zakazał jej wstępu do domu. W piśmie z dnia 3 lipca 2020 r. (data wpływu do Sądu 7 lipca 2020 r.), skarżąca wyjaśniła, że zaskarża "decyzję organu I instancji wydaną przez Wojewodę. W ocenie pełnomocnika analiza powyższego pisma prowadzi do wniosku, że wolą skarżącej było zaskarżenie decyzji organu odwoławczego. Pismem z dnia 27 lipca 2020 r. (data wpływu do Sądu 28 lipca 2020 r.) Wojewoda wniósł o oddalenie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. jako bezzasadnej. Na wezwanie Sądu do jednoznacznego sprecyzowania, czy przedmiotem skargi jest decyzja organu I instancji, czy też decyzja wydana przez Wojewodę (zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lipca 2020 r.) skarżąca pismem z dnia 20 sierpnia 2020 r., wyjaśniła, że przedmiotem skargi jest decyzja I instancji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] wydana przez Wójta [...] W.. Skarżąca wskazała również, że nie stać jej na dodatkowe wysyłanie dokumentów, że utrzymuje się z pieniędzy pożyczonych od osób trzecich. W tych okolicznościach pismo skarżącej (zarządzeniem z dnia 9 września 2020 r.) zostało potraktowane też jako zawierające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie postanowieniem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 428/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie w sprawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wskazał, że skoro skarżąca nie zaskarża decyzji ostatecznej. tj. decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2020 r., a decyzję organu I instancji, to postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Sąd wyjaśnił, że nie może zmienić przedmiotu zaskarżenia wbrew wyraźnej woli strony skarżącej nawet jeśli ma to dla niej negatywne konsekwencje. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wyjaśniła, że nie zrozumiała, czego dotyczyło wezwanie do doprecyzowania skargi. Wyjaśniła, że poprzedni Wojewoda "uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r. Wójtowi Gminy w P. W. (...) i nie rozumiem dlaczego obecny Wojewoda z dnia [...] marca 2020 r. mnie wymeldował nawet nie było sprawy sądowej." Skarżąca ponownie opisała swoją trudną sytuację osobistą i konflikt z mężem. Z uwagi na złożenie zażalenia z uchybieniem terminu postanowieniem z dnia 25 listopada 2020 r. odrzucono powyższe zażalenie na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Skarżąca pismem z dnia 9 listopada 2020 r.(data wpływu do Sądu 12 listopada 2020 r.) wniosła o sprostowanie i o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2020 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. poinformowała, że zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącej zostało doręczone wyznaczonemu pełnomocnikowi adwokat N. N. – P. w dniu 16 grudnia 2020 r. W tym stanie faktycznym, w ocenie pełnomocnika skarżącej za nieprawidłowe należy uznać działanie Sądu, polegające na wydawaniu i kierowaniu bezpośrednio do skarżącej rozstrzygnięć w sprawie, a w szczególności postanowienia o umorzeniu postępowania z dnia 23 września 2020 r., skoro już zarządzeniem z dnia z dnia 9 września 2020 r. Sąd uznał, że-w piśmie z dnia 20 sierpnia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem pełnomocnika od tego momentu Sąd powinien wstrzymać się w wydawaniem rozstrzygnięć, a przede wszystkim doręczeń w sprawie, do czasu wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik podkreślił, że analiza treści pism skarżącej, prowadzi do wniosku, że skarżąca nie rozumiała, jaka jest różnica między decyzją organu I i II instancji w kontekście wniesienia skargi do sądu administracyjnego, i kierowanych do niej wezwań do doprecyzowania skargi. Oczywiste zdaniem pełnomocnika jest, że skarżąca chciała podważyć decyzję organu odwoławczego, przy czym wobec faktu, że treść tej decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji, dla skarżącej "ostateczną" decyzją była decyzja organu I instancji, albowiem to ta decyzja wprost wskazuje, że skarżąca zostaje wymeldowana z miejsca stałego pobytu. Podsumowując pełnomocnik wskazał, że skarżąca nie była należycie reprezentowana w sprawie (a w zasadzie nie była reprezentowana, skoro pełnomocnika z urzędu wyznaczono już po wydaniu wszystkich rozstrzygnięć w sprawie), i pozbawiono ją możliwości skutecznego podejmowania działań w sprawie. W szczególności, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy Sąd, zdaniem pełnomocnika naruszył art. 6 p.p.s.a. Wskazał również, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu do jej złożenia, wyjaśniając, że najwcześniejszy moment od jakiego należy liczyć termin do złożenia skargi o wznowienie to termin odbioru zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, co miało miejsce w dniu 16 grudnia 2020 r., a skarga została złożona w dniu 16 marca 2021 r. Odpis skargi o wznowienie postepowania został doręczy zarówno organowi jak i uczestnikowi postępowania. Zarządzeniem z dnia 31 marca 2021 r. sprawa została skierowana na rozprawę, a w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 maja 2021 r., i na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) dokonano zamiany trybu rozpoznana niniejszej rozprawy poprzez skierowanie do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana jest w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisów art. 280-282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym (na posiedzeniu niejawnym) dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy skarżąca wskazała ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez stronę skarżącą podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę, sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie. Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W okolicznościach niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w ustawowym terminie i została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, dlatego też stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. sprawa została skierowana na rozprawę. Pojęcie niemożności działania nie posiada bliższego określenia zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Istnieje spory margines dla swobody interpretacyjnej dla tego pojęcia. Orzecznictwo i doktryna nie wypracowały tezy generalnej, wyznaczającej podstawowe cechy niemożności działania. Przyjmuje się, że niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Przy czym, pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zatem co do zasady zostać spełnione trzy przesłanki naruszenie przepisów prawa, pozbawienie strony możliwości działania oraz związek przyczynowy między tymi elementami (por. orzeczenia w sprawach sygn. akt: II FSK 1144/10, II OSK 2557/11, VII SA/WA 2926/14 i powołane tam stanowisko doktryny i judykatury – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Pełnomocnik skarżącej wskazała na naruszenia art. 6 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. W ocenie Sądu pozbawienie strony możliwości działania (obrony swoich praw) należy przy tym oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy go wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w sprawie. Zarówno pojęcia "pozbawiona możności działania" jak i pojęcie "należytej reprezentacji" pozwalają na objęcie nimi różnych stanów faktycznych. Ustawa nie zawęża nadto nieważności postępowania do wypadku całkowitego pozbawienia strony możliwości działania – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 49/12, CBOSA. Jak przy tym zauważył NSA w powołanym wyroku skarżący nie musi wykazywać związku przyczynowego między uchybieniem procesowym powodującym nieważność postępowania a wynikiem sprawy. Tak więc o nieważności postępowania decyduje waga uchybień procesowych, a nie skutki, które wynikają lub mogą z nich wyniknąć. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pozbawienie strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa stanowi przesłankę nieważności postępowania sądowego, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Podkreślił też, że naruszenie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wypełnia znamiona pozbawienia strony możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.) - znamiona pozbawienia strony możności obrony swych praw ( art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), wówczas, gdy zaistniałe naruszenie przez sąd określonych przepisów postępowania godzi bezpośrednio w istotę procesu, tj. gdy z powodu uchybień procesowych sądu strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możności usunięcia skutków tych uchybień przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności rozpatrywanej sprawy i przedstawioną powyżej chronologię zdarzeń oraz podejmowanych przez sąd czynności, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko pełnomocnika strony skarżącej, że w okolicznościach tej sprawy skarżąca pomimo przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym została w istocie pozbawiona należytej reprezentacji albowiem postanowienie kończące postępowanie w sprawie objętej skargą o wznowienie zapadło przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Postępowanie w sprawie sygn. akt III SA/Lu 428/20 zostało umorzone postanowieniem z dnia 23 września 2020 r., a prawo pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika zostało wydane w dniu 20 października 2020 r. Zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącej zostało z kolei doręczone pełnomocnikowi adw. N. N. – [...] dopiero w dniu 16 grudnia 2020 r. W okolicznościach niniejszej sprawy pomimo, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, to jemu należy doręczać pisma, pełnomocnik skarżącej nie otrzymał żadnego pisma w sprawie w tym postanowienia z dnia 23 września 2020 r. Trafna pozostaje uwaga pełnomocnika, że mając na uwadze treść pisma skarżącej z dnia 20 sierpnia 2020 r., które zostało zgodnie z zarządzeniem z dnia 9 września 2020 r. potraktowane jako wniosek o prawo pomocy zasadnym było podejmowanie dalszych czynności procesowych już po wyznaczeniu skarżącej pełnomocnika z urzędu. Sąd nie powinien podejmować czynności mających wpływ na sytuację skarżącej w czasie rozpatrywania jej wniosku o prawo pomocy. Tymczasem pełnomocnikowi nie doręczono ani wezwania do doprecyzowania żądania skargi ani postanowienia kończącego postępowania w sprawie III SA/Lu 428/20 Nie sposób również nie zgodzić się z pełnomocnikiem, że analiza pism skarżącej po pierwsze wskazuję na jej nieumiejętność w wyrażaniu swojego stanowiska i precyzji udzielanych odpowiedzi, a po drugie, iż faktyczną jej wolą było zaskarżanie decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. Co do tego nie miał wątpliwości sam organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi na decyzję tego organu z dnia 5 marca 2020 r. jako bezzasadnej. Dodatkowo to stanowisko wzmacnia okoliczność, o czym wiadomo Sądowi z urzędu, iż postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 957/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę E. J. na decyzję Wójta [...] W. z dnia 16 stycznia 2020 r. nr [...] a więc na decyzję organu I instancji poprzedzającą decyzje Wojewody z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] Okoliczności tej nie można pominąć w całościowym spojrzeniu na sprawę niniejsza, możliwości obrony przez skarżącą swoich praw i zagwarantowania jej prawa do sądu. Postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone jest przed organami wymiaru sprawiedliwości i z tej przyczyny znajdują w nim zastosowanie naczelne zasady wymiaru sprawiedliwości, wspólne dla całej władzy sądowniczej. Zasady te zostały przyjęte w Konstytucji RP i w ratyfikowanych przez Polskę umowach międzynarodowych. Przepisy ustrojowe dotyczące sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. konkretyzują te zasady na potrzeby tego postępowania, przy uwzględnieniu jego przedmiotu i charakteru. Przepisy te nadają im zatem sens i treść właściwą dla postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązującymi także w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadami wymiaru sprawiedliwości są: m.in. zasada prawa do sądu i sądowego wymiaru sprawiedliwości oraz zasada rzetelnego postępowania. Z tych zasad wynikają dla stron różnego rodzaju uprawnienia, a mianowicie: a) prawo dostępu do sądu; b) prawo do odpowiedniego ukształtowania postępowania przed sądem; c) prawo do wyroku (por. komentarz do art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, M. Romańska (w:) T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI WK 2016. Prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) jest jednym z podstawowych praw jednostki i gwarancji praworządności, a zatem, gdy to możliwie dochodzenie przez obywatela swoich praw powinno być umożliwione, nawet jeżeli miałoby okazać się nieuzasadnione. Sąd co do zasady podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd wyrażany na tle art. 6 p.p.s.a., że sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań, a obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony i nie jest zobligowany do zastępowania strony w dokonywaniu określonych czynności procesowych, czy sugerowaniu kierunku pożądanych działań (np. orzeczenia w sprawach sygn. akt I OSK 1358/14, I OZ 272/13, II OSK 547/12 CBOSA). Niemniej jednak zawsze ocena zachowania sądu w tym zakresie determinowana jest oceną, czy strona, dokonując w toku postępowania konkretnych czynności, rozpoznaje ich znaczenie i konsekwencje oraz znacznym stopniem skomplikowania sprawy. W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy objętej wznowieniem takiego szerszego spojrzenia zabrakło, co uzasadnia stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki i wymogi ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające skuteczne wniesienie skargi o wznowienie postępowania i w dalszej kolejności rozpoznanie sprawy ze skargi E. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. merytorycznie (taki przedmiot sprawy, co również zauważył pełnomocnik, wynika też z postanowienia Sądu z dnia 23 września 2020 r.). Przechodząc do meritum uznać należy, że skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści powyższego przepisu wynika, że organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest, jak trafnie zauważyły organy, m.in. zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Natomiast opuszczenie lokalu przejawia się zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu. Jakkolwiek w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, to jednak – w niektórych sytuacjach – wola osoby zameldowanej pozostaje bez wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Przeszkodą do wymeldowania nie zawsze będzie zatem brak dobrowolności po stronie osoby, której dotyczy wymeldowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że na równi z dobrowolnością należy traktować sytuację, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem działania stosownych organów, bądź właściwych sądów. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). W takiej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych (por. wyrok w sprawie II SA/Gl 1529/19, CBOSA i powołane tam orzecznictwo). W okolicznościach niniejszej sprawy argumenty skarżącej się opierają się na wykazaniu, że opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu nie było dobrowolne i trwałe, a zatem nie zachodziły przesłanki do jej wymeldowania. Bezspornym jednak jest, że skarżąca co najmniej od maja 2019 r. opuściła nieruchomość nr 7 w [...], a stan ten utrzymywał się nie tylko do dnia złożenia wniosku o wymeldowanie przez małżonka skarżącej ale i do dnia wniesienia skargi. Skarżąca przyznała, że wyjechała do rodziny na komunię siostrzeńca (zeznania k. [...] akt admin.). To oświadczenie skarżącej bez wątpienia oznacza, że opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego w danym momencie było świadome i dobrowolne. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza jednak stanowisko wnioskodawcy wymeldowania, że skarżąca od miesiąca marca 2019 r. nie zamieszkuje w ww. lokalu. Oceniając następnie całokształt okoliczności dotyczących opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania i skoncentrowania w innym lokalu swych interesów życiowych, uznać należy, że działanie to – wbrew stanowisku skarżącej - miało charakter dobrowolny i stały. Wynika to z oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z dokumentów i informacji udzielonych i wydanych przez instytucje publiczne, a zatem przez podmioty niezainteresowane negatywnym dla skarżącej rozstrzygnięciem. Organ I instancji realizując zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735)) oraz realizując wytyczne organu odwoławczego, co do ustalenia okoliczności istotnych dla wyniku sprawy w związku z uchyleniem pierwotnej decyzji Wójta z dnia [...] września 2019 r. przez Wojewodę decyzją z dnia [...] października 2019 r. przeprowadził szerokie postępowanie wyjaśniające, a zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie Sądu, był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 21 października 2019 r. Wójt zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] W. o udzielenie stosownych informacji m.in. dotyczących tego, czy skarżąca korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, a jeśli tak, to czy w czasie przeprowadzania wywiadów środowiskowych przez pracownika socjalnego przebywała i mieszkała w [...] nr 7, gmina [...] W.. Z treści pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] W. z dnia 22 października 2019 r. wynika, że skarżąca od roku 2011 objęta jest pomocą społeczną, korzystała z różnych form wsparcia, lecz od miesiąca marca 2019 r. nie zamieszkuje na terenie działania Ośrodka. W piśmie wskazano, że skarżąca osobiście zgłosiła się do biura Ośrodka w dniu 1 lipca 2019 r. z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego, a w trakcie prowadzonej rozmowy z pracownikiem socjalnym poinformowała również, że ze względu na trudną sytuację rodzinną zamieszkuje u swojej matki. Nie wyraziła jednak zgody na wskazanie aktualnego miejsca pobytu. Pod wskazanym przez skarżącą adresem miejsca zamieszkania tj. [...] nr [...] pracownik socjalny nie zastał E. J., wobec czego nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co z kolei skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej (pismo k. [...] akt. admin.). Fakt niezamieszkiwania skarżącej pod adresem stałego zameldowania potwierdza również pismo Kuratora specjalisty ds. Rodzinnych i Nieletnich z dnia 11 grudnia 2019 r. w Sądzie Rejonowym w J. L., złożone w odpowiedzi na zapytanie organu, gdzie wskazano, iż podczas wizyt kuratora w miejscu zamieszkania tj. [...] 7, skarżąca często była nieobecna. Ostatni raz kurator zastał skarżąca w miejscu stałego pobytu podczas wizyty domowej w dniu 16 lutego 2019 r. Następnie w miesiącu marcu 2019 r. E. J. dobrowolnie wyjechała do domu rodzinnego w R.. Okres świąt wielkanocnych także spędziła w R.. Kurator podkreśliła również, że od miesiąca marca 2019 r. nie są utrzymywane bezpośrednie kontakty matki E. J. z dzieckiem. W ocenie kuratora E. J. zajmowała się zbieractwem, gromadziła w zajmowanych przez siebie pomieszczeniach śmieci, wykazywała zaburzenia zachowania, wchodziła w konflikty z osobami ze służb pomocowych, w tym z kuratorami sądowymi, którzy domagali się usunięcia nagromadzonych przedmiotów, nie wyrażała zgody na leczenie, nie radziła sobie z rozładowaniem napięcia. Prezentowała zachowania agresywne, nie zajmowała się prawidłowo domem ani też małoletnią córką. Z niechęcią podchodziła do współpracy z kuratorem w stosunku do orzeczenia Sądu i nałożonych na nią obowiązków. Podczas wizyty kuratora niejednokrotnie podnosiła głos, rościła pretensje. W rodzinie często dochodziło do interwencji domowych (pismo k. [...] akt admin.). W aktach sprawy znajduje się również kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w Z. I Wydziału Cywilnego z dnia 18 lutego 2019 r., sygn. akt: I C 727/18, wydanego w sprawie rozwodowej, w którym Sąd orzekł o powierzeniu K. J. wykonywania pieczy nad małoletnią córką ustalając miejsce pobytu dziecka przy ojcu i uzależnił kontakty matki E. J. z małoletnią córką E. J. od zgody ojca, jednocześnie poddając wykonywanie władzy rodzicielskiej obojga rodziców stałemu nadzorowi kuratora sądowego. Kolejnym dowodem, jak trafnie wykazują organy, potwierdzającym fakt niezamieszkiwania E. J. pod adresem [...] 7, gm. [...] W. jest jej wniosek złożony do akt sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w J. L. II Wydziałem Karnym o sygn. akt II K 278/18 z dnia 28 czerwca 2019 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 3 lipca 2019 r. z uwagi na fakt przebywania u swojej rodziny około 200 kilometrów od Sądu (k. [...] akt admin.). Także z przedłożonego do akt postępowania przez wnioskodawcę postanowienia Sądu Rejonowego w J. L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt III Nsm 125/19 wynika, że Sąd udzielił zabezpieczenia na wniosek K. J. w przedmiocie zezwolenia wnioskodawcy na przeniesienie małoletniej córki do innej szkoły, bez zgody E. J. z uwagi na niemożność uzyskania zgodny matki małoletniej (k.[...] akt admin.). Te dowody nie zostały przez skarżącą podważone. Także w skardze skarżąca podnosiła, że jest osobą bezdomną, bez zameldowania wskazując jako adres do korespondencji adres jej matki w R.. Organ przeprowadził również dowody z zeznań świadków. Przesłuchał m.in. siostrę skarżącej B. R. (k. [...] akt admin.), braci K. J. – A. J. i M. J. (k. [...] akt. admin, jak również osoby niespokrewnione np. pracownika Poczty Polskiej S.A. M. (k. [...] akt admin.), czy funkcjonariuszy Policji K. O. i A. P. (k. [...] akt admin.), którzy wiosną 2019 r. podejmowali czynności w związku z interwencją domową w miejscowości P. 7 gm. [...] W.. Przesłuchani w dniu w dniu 17 grudnia 2019 r. funkcjonariusze wyjaśnili, że wiosną 2019 r., zostali skierowani na interwencje domową w miejscowości P., gmina [...] W. dotyczącą sytuacji rodzinnej polegającej na tym, że mąż nie pozwolił na wejście do domu żony. Po przyjeździe na miejsce okazało się, że właścicielem lokalu jest mąż kobiety, który oświadczył, że są z żoną w separacji i ona od kilku miesięcy nie mieszka w domu. Dodał, że nie wpuści żony do domu, bo obawia się jej zachowania, i że prowadzona jest sprawa karna przeciwko żonie o znęcanie się nad rodziną. Zapytana w obecności funkcjonariuszy małoletnia córka skarżącej oświadczyła, że boi się matki. Zdaniem funkcjonariusza A. P. skarżąca nie była zainteresowana spotkaniem z rodziną a jedynie chciała aby wpuszczono ją do domu. Także przesłuchany w dniu 12 sierpnia 2019 r. pracownik poczty zeznał, że obsługuje teren miejscowości P. od nr [...] do nr [...] od około pół roku i na początku jego pracy spotykał skarżącą w domu, jednakże od dwóch może trzech miesięcy nie spotka jej w domu w [...] nr [...] i jeśli była korespondencja do niej to zostawiał listy zwykłe albo awizo listo poleconych. Skarżąca podkreślała, że opuszczenie przez nią miejsca pobytu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Stanowisko skarżącej podtrzymywała również jej siostra B. R.. W kontekście powyższego wskazać jednak należy, co zasadnie podkreślały również organy z odwołaniem do ugruntowanego stanowiska judykatury w tym przedmiocie, że nawet jeżeli sama przyczyna opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie w sprawie wymeldowania, nie była dobrowolna (co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca), to następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej zmierzającej do odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (por. np. wyroki NSA w sprawach sygn. akt: II OSK 352/07, II OSK 3702/18, CBOSA). Trafnie podnoszą organy, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. W orzecznictwie utrwalił się bowiem pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, które mogą wynikać z prawa do lokalu, o ile przysługuje ono danej osobie, albo też z przewidzianej przepisami kodeksu cywilnego ochrony posesoryjnej, to jest ochrony posiadania. Nieskorzystanie z tych środków we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu. Przeszkodę do wymeldowania stanowi uwzględnienie przez sąd powszechny stosownego roszczenia cywilnoprawnego przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie (por. wyroki w sprawach II OSK 392/20 i III SA/Lu 660/20, CBOSA). Co istotne, organ I instancji zwrócił się do skarżącej m.in. o udzielenie informacji czy i jakie działania prawne podjęła wobec podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego twierdzeń, że do opuszczenia lokalu została zmuszona bezprawnym działaniem męża, który odmawia wpuszczenia jej do lokalu a w szczególności, czy wystąpiła do właściwego sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania w trybie art. 344 § 1 kodeksu cywilnego, które jest środkiem prawnym umożliwiającym ponowne zamieszkanie pod adresem zameldowania na pobyt stały. Skarżąca zaistnienia takich okoliczności nie wskazała i nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o podjęciu przezeń stosownych kroków prawnych celem przywrócenia naruszonego posiadania. Skoro zatem ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby skarżąca podejmowała skuteczne środki prawne umożliwiające jej powrót do mieszkania to, brak jest podstaw do podważenia przesłanki wymeldowania z uwagi na brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego świadczyć może przy okolicznościach konkretnej sprawy o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę. W ocenie Sądu okoliczności sprawy niniejszej na takie stwierdzenie pozwalają. W szczególności nie mógł mieć w sprawie istotnego znaczenia wskazywany prze skarżącą konflikt z małżonkiem, czy podnoszona w skardze (jeśli zaistniała) okoliczność wymiany przez małżonka zamków w drzwiach wejściowych. Za kwestionowaniem trwałości opuszczenia lokalu nie może przemawiać też pozostawienie przez skarżącą w spornym lokalu części swoich rzeczy osobistych. W świetle art. 35 ustawy, nie świadczy to bowiem o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Zwrócić należy uwagę przy tym na to, że ustalając trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach (oświadczeniach) osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy. Trzeba zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych. Z kolei sam zamiar powrotu skarżącej do spornego lokalu nie odgrywa decydującego znaczenia. Należy bowiem podkreślić, że zamiar stałego pobytu, o jakim mowa w ustawie o ewidencji ludności, nie może być oceniany jedynie w kategoriach subiektywnych pragnień osoby zainteresowanej, ale powinien być weryfikowany poprzez odniesienie do zobiektywizowanych czynników. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi o zamieszkiwaniu. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać, stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Sam zamiar powrotu do miejsca stałego pobytu w danej miejscowości, w nieokreślonej przyszłości, nie przesądza o zmaterializowaniu się tego zamiaru. (por też wyroki w sprawach sygn. akt III SA/Lu 1193/16, II SA/Ke 613/17, II OSK 1973/10, CBOSA). Trafnie zatem zauważają organy, że przez zamiar należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Podsumowując, zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Literalne brzmienie art. 35 i art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności sprowadza się bowiem do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Skoro zatem z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca nie mieszka w miejscowości P. nr [...], nie ma faktycznego dostępu do budynku na tej nieruchomości, jak również nie zostało uwzględnione przez sąd powszechny stosowne roszczenie cywilnoprawne umożliwiające powrót skarżącej na przedmiotową nieruchomość, gdyż skarżąca takiego roszczenia przed sądem powszechnym nie dochodziła, to brak podstaw do uznania niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji uzasadnia oddalanie skargi. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 282 § 2 p.p.s.a., po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Jednakże, mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy a w szczególności fakt, że dopiero na skutek wznowienia postępowania doszło do rozpoznania przez sąd istoty sprawy, należało uchylić a nie zmienić, wcześniej wydane, prawomocne postanowienie z dnia 23 września 2020 r. umarzające postępowanie w sprawie i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, o czym orzeczono w pkt I – III sentencji wyroku, na podstawie na podstawie art. 282 § 1 i 2 oraz art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).