III SA/Lu 153/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz D. S. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...], wydaną z upoważniania Rektora Uniwersytetu [...] w L. przez Prorektora ds. Kształcenia, dr hab. B. H.-W., nie przyznano D. S. stypendium doktoranckiego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przyczyną decyzji odmownej było wyczerpanie limitu miejsc stypendialnych określonych przez Dziekana Wydziału [...]. Stypendium przyznano dwóm osobom, które w toku postępowania uzyskały największą liczbę punktów i zajęły pierwsze miejsca na liście rankingowej. D. S. zajęła piąte miejsce na tej liście. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. S. podniosła zarzuty naruszenia zasad przyznawania stypendiów poprzez błędne punktowanie wniosków o przyznanie stypendiów, przez co osoby, które nieprawidłowo wykazały dorobek otrzymały więcej punktów niż te, które stosowały się do zapisów Regulaminu i pouczeń zawartych we wniosku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Rektora [Uniwersytetu], przez Prorektora ds. Kształcenia, dr hab. B. H.-W., utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję i nie przyznano stypendium. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie oceny wniosków komisja brała pod uwagę tylko osiągnięcia kandydatów z poprzedniego roku studiów. Prawidłowo wypełniony formularz wniosku jest wystarczającym sposobem dokumentowania osiągnięć. Prawidłowość podanych danych doktorant gwarantuje oświadczeniem złożonym we wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jeżeli Komisja ma wątpliwości co do wykazanych osiągnięć naukowych doktoranta, w szczególności gdy nie może ich zweryfikować za pomocą ogólnie dostępnych baz danych i katalogów naukowych, zwraca się do doktoranta o uzupełnienie dokumentacji. Podania wszystkich osób, które złożyły wnioski zostały ponownie przebadane, w wyniku czego nie stwierdzono istotnych uchybień w procesie oceniania wniosków, które mogły by przyczynić się do zmiany miejsc w rankingu punktów a w konsekwencji doprowadzić do przyznania stypendium innym osobom niż te które je obecnie pobierają. Nie stwierdzono żadnego przypadku przyznania punktów za osiągnięcia przypadające na okres przed rokiem akademickim 2011/2012. Rzeczywiście "Zasady punktacji", ustalone przed rozpoczęciem roku akademickiego, zostały opublikowane na stronie internetowej z opóźnieniem. Poza drobnymi korektami redakcyjnymi i wyszczególnieniem rodzajów punktowanych publikacji, zasady nie uległy jednak zmianie w porównaniu z poprzednimi latami, więc sposób przyznawania punktów był znany dla osób składających wnioski. Dokument był dostępny u Kierownika Studiów Doktoranckich, o czym doktoranci zostali poinformowani. Przyjęte przez Komisję "Zasady punktacji" za osiągnięcie naukowe odrębnie uznają złożenie pracy naukowej do druku (maks. 7 pkt), a odrębnie jej publikację (maks. 10 pkt) w kolejnym roku akademickim. Oznacza to, że ocena publikacji jest rozłożona w czasie i można, na przestrzeni dwu lat, uzyskać za nią maks. 17 pkt. Rozwiązanie takie podyktowane jest faktem, że cykl publikacyjny jest długotrwałym procesem i za osiągnięcie naukowe uznać należy zarówno przygotowanie tekstu do druku, jak i doprowadzenie do publikacji. Ta zasada była stosowana również w poprzednich latach przez poprzednie komisje, jednolicie wobec wszystkich uczestników postępowania. W skardze do sądu administracyjnego D. S. powołała się na przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351, ze zm.) oraz Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych (zał. do zarządzenia Nr 11/2012 Rektora [Uniwersytetu] z dnia 8 marca 2012 r.). Z przepisów tych wynika, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego: uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich oraz wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Skarżąca wskazała, że w jej sprawie oznacza to uwzględnianie i punktowanie osiągnięć naukowych w okresie od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie § 15 ust. 3 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, skutkujące nieuzasadnionym przyznaniem większej ilości punktów osobom, które we wniosku przedstawiły publikacje oraz inne osiągnięcia naukowe z wcześniejszych lat studiów (a więc już zapunktowane przez komisję oceniającą wnioski w poprzednich latach), w stosunku do doktorantów, m.in. skarżącej, która przedstawiła w ramach oceny wniosku jedynie osiągnięcia naukowe pochodzące z ostatniego roku akademickiego. Powyższe twierdzenie skarżąca oparła na fakcie, że komisja weryfikująca wnioski na Wydziale [...] (sekcja [...]) dokonywała ich oceny wyłącznie w oparciu o wypełniony formularz wniosku i nie wymagała dołączenia dokumentów tj. zaświadczeń i innych dokumentów potwierdzających dorobek naukowy. Obowiązek badania składanych przez doktorantów wniosków w oparciu o przedłożone dokumenty wynika wprost z Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich (§ 5 ust. 3). Potwierdzenie wymogu dokumentowania dorobku naukowego znajduje się również w pouczeniu (cz. III) wniosku, gdzie mowa jest o wymogu przedłożenia zaświadczeń, kserokopii dokumentów potwierdzających osiągnięcia naukowe oraz o odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji. Załączona dokumentacja potwierdzająca osiągnięcia naukowe doktoranta winna stanowić integralną część wniosku przesądzającą o jego merytorycznej zasadności. Jedynie przedłożenie przedmiotowych dokumentów umożliwia w sposób jednoznaczny potwierdzenie dorobku naukowego w okresie poprzedniego roku akademickiego wszystkich doktorantów. Ocenianie wniosków stypendialnych przez komisję bez załączonej dokumentacji stanowi zatem naruszenie Regulaminu przyznawania stypendiów oraz przepisów k.p.a. poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i błędną ocenę merytoryczną wniosku. Komisje stypendialne na innych Wydziałach oceniały tylko wnioski z dokumentacją potwierdzająca dorobek. Druga sekcja komisji stypendialnej ([...] i [...]) na Wydziale [...] nie punktowała dwukrotnie tej samej publikacji - raz jako zgłoszonej do druku i ponownie jako opublikowanej. We wzorze wniosku o stypendium znajduje się pouczenie, zgodnie z którym "jedna publikacja może zostać zgłoszona tylko jeden raz, nie można np. w jednym roku zgłosić publikacji jako oddanej do druku, a w następnym - jako opublikowanej". Potwierdzają to ustne informacje udzielane na spotkaniu organizacyjnym dla uczestników studiów doktoranckich. Wnioskujący o przyznanie stypendium doktoranckiego byli inaczej traktowani przez organ administracji publicznej, co godzi w konstytucyjną zasadę równego traktowania przez władze publiczne. Skarżąca podniosła także, że złożony przez nią wniosek stypendialny został błędnie oceniony przez komisję. Nie przyznano jej punktów za jedną z publikacji pokonferencyjnych złożonych do druku. Ponadto błędnie oceniono udział w konferencjach naukowych, przyznając im niższą rangę niż w rzeczywistości posiadały i zmniejszając liczbę punktów. Szczegółowa punktacja osiągnięć doktoranta stosowana przy ocenie wniosków o stypendium nie była podana do wiadomości doktorantów ani na stronie internetowej ani tablicy ogłoszeń wydziału przed rozpoczęciem roku akademickiego, w którym punktacja będzie stosowana, czego wymaga Regulamin. Nie była też dostępna do wglądu u Kierownika Studiów Doktoranckich. Szczegółowa punktacja osiągnięć doktoranta zamieszczona na stronie internetowej dnia 7 listopada 2012r. różni się znacznie od stosowanego wcześniej systemu punktowego wniosków stypendialnych składanych przez doktorantów z Wydziału [...]. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w oparciu o dokumentację potwierdzającą dorobek naukowy. W odpowiedzi na skargę Rektor [Uniwersytetu] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazany przepis sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą. Spór prawny w badanej sprawie dotyczy odmowy przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego. Podstawy prawne przyznawania stypendium doktoranckich stanowią art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.; dalej jako: P.s.w.) oraz wydane na podstawie art. 201 ust. 1 P.s.w., rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2011 r., Nr 225, poz.1351), w szczególności § 14-22 rozporządzenia. W badanej sprawie szczególnie istotne znaczenie ma art. 207 ust. 1 P.s.w., który stanowi, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 60 ust. 6 P.s.w. organami monokratycznymi uczelni są: rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. W myśl art. 66 ust. 1 Rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Ze Statutu [Uniwersytetu] (§ 55) wynika, że w Uniwersytecie jest czterech prorektorów. Rektor ustala zakres obowiązków prorektorów oraz zakres ich kompetencji do podejmowania decyzji. Ogólne określenie obowiązków następuje w chwili zgłaszania kandydatów na te stanowiska. Rektor może też ustanawiać swoich pełnomocników. Zatem Rektor [Uniwersytetu], jako organ administracji publicznej, sam załatwia sprawy należące do jego kompetencji. Może też upoważnić określonych pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie. Upoważnienie wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu przez podejmowanie czynności w prawnych formach działania administracji publicznej. Jest do tego wyznaczony któryś z pracowników urzędu przydanego do pomocy organowi, a nie sam piastun funkcji organu, czyli osoba, która powołaniem na to stanowisko jest umocowana do wykorzystywania kompetencji (B. Adamiak, J Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wyd., Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r., str. 745). Osoba upoważniona do wykonywania kompetencji organu, nie staje się przez to organem administracji, ponieważ wykonuje tylko kompetencje innego organu, lecz ich nie posiada. Działania podmiotu upoważnionego zaliczane są na rachunek organu upoważniającego i traktowane są jako rozstrzygnięcia organu upoważniającego. Zgodnie z art. 207 ust. 2 P.s.w. decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, a także przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji (art. 140 k.p.a.). Z regulacji tych wynika, że organy odwoławcze są zobowiązane do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne". Zatem zobowiązane są także przestrzegać przepisów dotyczących wyłączenia pracownika. W świetle art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Cytowane brzmienie wskazany przepis uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r., w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011, Nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy wskazano, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". Art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z odesłaniami zawartymi w art. 207 ust. 2 P.s.w., art. 127 § 3 i 140 k.p.a. dotyczy zatem także pracowników, działających z upoważnienia rektora (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 129/12; wyrok WSA w Opolu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 219/12; wyrok WSA w Opolu z dnia 5 lipca 2012 r., II SA/Op 192/12). Podobne stanowisko wyraził WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 180/12 oraz WSA w Lublinie w wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 415/12). Przepisy dotyczące wyłączenia pracownika mają na celu zapewnienie obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ odwoławczy. Gwarancje takie powinny również być zapewnione stronie postępowania prowadzonego przez organ, w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że niedopuszczalne było wydanie obu decyzji w przedmiotowej sprawie (decyzji z dnia [...] października 2012 r., jak i decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r.) przez tę samą osobę, tj. Prorektor ds. Kształcenia [Uniwersytetu] dr hab. B. H.-W., prof. nadzw. Prorektor nie jest organem uczelni. Działa z upoważnienia Rektora [Uniwersytetu] wydanego w dniu 3 grudnia 2012 r. i w jego imieniu wydaje decyzje. Należy go uznać za pracownika tego organu. Zatem w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega ona wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Stwierdzone naruszenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Dostrzeżona wada proceduralna nie pozwala na ocenę w tym stanie sprawy merytorycznej zasadności zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę – Rektor [Uniwersytetu] lub osoba przez niego upoważniona (inna niż dr hab. B. H.-W., prof. nadzw.) wyda stosowną decyzję, na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.