III SA/Lu 1814/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi P. WD Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w W. wniosła o zawieszenie postępowania dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry do czasu: a) rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego w sprawie sygn. I KZP 6/15 przekazanego przez Sąd Okręgowy w Częstochowie; b) udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Sądu Okręgowego w Łodzi zadane w sprawie sygn. V Kz 142/15. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił skarżącej zawieszenia postępowania. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w sprawie sankcji karnej za urządzanie gier bez zezwolenia oraz rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie konieczności niestosowania norm polskiej ustawy o grach hazardowych uznawanych przez Trybunał za techniczne, nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i zawieszenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dyrektor Izby Celnej uznał, że pytania prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu i TSUE nie są zagadnieniem wstępnym, bez którego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w postępowaniu. Takim zagadnieniem wstępnym nie jest zawisłość przed Sądem Najwyższym sprawy sygn. I KZP 6/15, w związku z zagadnieniem prawnym zgłoszonym przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, o treści: "Czy konsekwencją uznania, że art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, wobec faktu jego nienotyfikowania Komisji Europejskiej, brak jest możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnoskarbowej za występek z art. 107 § 1 k.k.s. osób, które prowadzą grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny wbrew zakazom zawartym w tymże przepisie". Organ wskazał, że Sąd Najwyższy w dniu 30 września 2015 r. odmówił podjęcia uchwały w sprawie I KZP 6/15. Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że "innym organem lub sądem" nie jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który stosownie do art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatów oraz o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Ani strona postępowania podatkowego ani organ podatkowy nie mogą wystąpić z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. "Inny organ" należy rozumieć jako każdy organ państwowy uprawniony na podstawie przepisów prawa do podejmowania rozstrzygnięć w prawem przewidzianej formie. Podsumowując swojej rozważania Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z prowadzonym postępowaniem, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy. Sytuacja taka nie miała miejsca w toczącym się przed Dyrektorem Izby Celnej postępowaniu. Zasadnie więc Dyrektor Izby Celnej odmówił zawieszenia toczącego się postępowania. W skardze sądowej skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia wydanego w I instancji oraz o zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, jakoby rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem, rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w sprawie sankcji karnej za urządzanie gier bez zezwolenia oraz rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie konieczności niestosowania norm polskiej ustawy o grach hazardowych uznawanych przez Trybunał za techniczne, nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w sprawie P 45/13 Trybunał Konstytucyjny będzie rozstrzygał pytanie Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe z 19 lipca 2013 r., a w sprawie o sygn. K 40/13 rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 11 września 2011 r. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie wskazane sprawy dotyczą konstytucyjności przepisów ustawy o grach hazardowych, w tym art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., mającego zastosowanie w sprawach prowadzonych przeciwko spółce, w tym tej, której dotyczy niniejsze postanowienie. Ponadto przedstawione Trybunałowi Sprawiedliwości UE przez Sąd Okręgowy w Łodzi pytanie dotyczy jednoznacznego potwierdzenia zasady, że przepisy nienotyfikowane w trybie dyrektywy nr 98/34/WE nie mogą być stosowane przez organy i sądy państw członkowskich i to bez potrzeby wydawania orzeczenia przez sąd konstytucyjny. Wynik tego postępowania będzie miał wpływ na wynik sprawy. Dlatego i w tym przypadku zawieszenie postępowania było wskazane. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 16 grudnia 2015 r. skarżąca uzupełniła skargę podnosząc, że Sąd Najwyższy ma podjąć uchwałę w sprawie I KZP 10/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej o odmowie zawieszania postępowania wszczętego w sprawie określenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Istota sporu sprowadzała się do oceny zasadności rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, to jest postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W myśl art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu występuje wtedy, gdy: 1) wyłania się ono w toku postępowania, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od jego rozstrzygnięcia, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, a związek ten musi mieć charakter bezpośredni (por.: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LEX 2009; wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 627/10, z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07, z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/07, z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1891/11). Zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Jak wynika z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji". Użycie w tym wypadku koniunkcji wskazuje, że chodzi o wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia sprawy, tzn. decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Stąd też, w sytuacji ustalenia wszystkich faktów i okoliczności prawnych organ administracji jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia i to nawet wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości. Zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy "rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji" jest zatem zagadnieniem warunkującym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Od jej rozstrzygnięcia zależy tak możliwość kontynuowania postępowania, jak i treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego. Regulacja art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą organ administracji obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, gdy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy nie tylko rozpatrzenie sprawy, ale i wydanie decyzji, potwierdza tezę, że przeszkoda jaką stanowi zagadnienie wstępne ma bezpośredni wpływ na sprawę administracyjną. Tak silne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego koresponduje również z twierdzeniem, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi konieczną przesłankę dla wiążącego wyznaczenia konsekwencji normy prawnej w postępowaniu jurysdykcyjnym. Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania. Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przez zagadnienie wstępne należy rozumieć zagadnienie, którego rozstrzygnięcie, przez inny organ lub sąd, jest niezbędne dla rozpatrzenia i wydania decyzji w konkretnej, toczącej się sprawie. Jeżeli zagadnienie wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (por.: wyrok NSA z dnia 8 listopada 2011r., sygn. akt II FSK 1916/11 oraz wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 970/03). W niniejszej sprawie skarżąca upatrywała istnienia zagadnienia wstępnego w rozstrzygnięciu przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. I KZP 6/15, przekazanego przez Sąd Okręgowy w Częstochowie oraz odpowiedzi TSUE na pytanie prejudycjalne Sądu Okręgowego w Łodzi, zadane w sprawie sygn. V Kz 142/15. Postępowanie przed Sądem Najwyższym prowadzone pod sygn. akt I KZP 6/15, dotyczyło wpływu braku notyfikacji art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych na możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności karnoskarbowej za występek z art.107 § 1 § 1 k.k.s. Postępowania tego nie można uznać za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż podjęcia decyzji administracyjnej nie można uzależniać od wyniku postępowania karnego skarbowego. Cele obu tych postępowań są różne, tak jak różne są przesłanki odpowiedzialności na gruncie obu tych ustaw tj. Kodeksu karnego skarbowego i ustawy o grach hazardowych. Na marginesie podnieść należy, że Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. odmówił podjęcia uchwały w w/w sprawie. Odnosząc się do kwestii postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskie toczącego się z inicjatywy Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie o sygn. akt V Kz 142/15 dotyczącego ewentualnego zróżnicowania skutków braku notyfikacji przepisów w kontekście art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do swobód podlegających i niepodlegających ograniczeniom, stwierdzić należy, że nie jest to zagadnienie uniemożliwiające rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Przepisy objęte zakresem pytania Sądu Okręgowego w Łodzi nie stanowią podstawy orzekania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W skardze skarżąca wskazuje również na postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie K 40/13, zainicjowane wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, którego przedmiotem jest ocena zgodności z Konstytucją przepisu art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., a więc normy dotyczącej grających, a nie urządzających gry na automatach poza kasynem gry. Przepis ten nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, zatem jego ocena nie może być prejudykatem w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).