III SA/Lu 267/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2012 r. nr SKO[...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu wniosku J. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję z dnia 31 stycznia 2012 r., Nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., Nr [...], dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonej we wsi N. K. oznaczonej numerami działek [...],[...] i [...], stanowiących własność A. W. i A. W. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 października 1987 r., sygn. akt Ns 357/07, z nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] - stanowiącej własność J. N. oraz nr [...] - stanowiącej własność K. S. W piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. J. N. wniósł o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Wójta Gminy C. w części, która dotyczy rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...] oraz działką nr [...]. Skarżący jako przyczynę żądania wskazał naruszenie prawa polegające na nieuwzględnieniu przez geodetę prowadzącego czynności rozgraniczeniowe skutków wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt I Ns 787/04. W postanowieniu tym Sąd stwierdził, że skarżący z dniem [...] czerwca 2002 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości stanowiącej część działki oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...], położonej w K. N., Gmina C., dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2003 r. W ocenie organu, wskazane przez skarżącego jako kwalifikowane naruszenie prawa działanie polegające na nieuwzględnieniu przez geodetę skutków wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 maja 206 r., sygn. akt I Ns 787/04, nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ ani geodeta w trakcie przeprowadzania rozgraniczenia, ani organ w chwili orzekania nie mogli znać ustaleń zapadłych w orzeczeniu sądu dopiero po czterech latach. Fakt ujawnienia nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję, nie może przesądzać o rażącej wadliwości rozstrzygnięcia. W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podtrzymał wnioski i argumenty podniesione we wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2003 r. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzja Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2003 r. została wydana na podstawie właściwych przepisów obowiązujących w dacie jej wydania i na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, fakt wydania przez Sąd Rejonowy w C. postanowienia z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt I Ns 787/04, może stanowić podstawę wznowienia postępowania, nie zaś stwierdzenia nieważności decyzji. Organ drugiej instancji zwrócił dodatkowo uwagę, że stanowiący przedmiot zasiedzenia pas gruntu opisany w postanowieniu z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt I Ns 787/04, nie pokrywa się co do położenia jak i co do wymiarów z pasem gruntu oznaczonym w dokumentacji geodezyjnej rozgraniczenia punktami 1-6-5-2-1. Wspomniane wyżej postanowienie bezspornie określa zakres prawa własności stron postępowania, jednak z uwagi na niejednoznaczne określenie położenia punktów granicznych nie pozwala ustalić w jakim zakresie, a ściślej w jakich odcinkach granic, zaskarżona decyzja pozostaje w kolizji z jego treścią. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. N. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanej w pierwszej i drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez błędne uznanie, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia 22 stycznia 2003 r. nie narusza prawa w sposób rażący; - art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a., poprzez błędne uznanie, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki do stwierdzenia w części nieważności decyzji z dnia 22 stycznia 2003 r. z powodu rażącego naruszenia prawa przez geodetę. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia [...] stycznia 2003 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ geodeta nie uwzględnił, że właścicielem części nieruchomości w dacie rozgraniczenia był J. N. Prawo własności skarżącego do spornej części działki potwierdzało postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt I Ns 787/04, w którym Sąd stwierdził, J. N. z dniem [...] czerwca 2002 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości stanowiącej część działki oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...], położonej w K. N., Gmina C., dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. W ocenie skarżącego, Wójt Gminy C. nie dostrzegł błędu geodety i wydając decyzję o rozgraniczeniu powielił naruszenie art. 31 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Podkreślił, że geodeta w pierwszej kolejności powinien ustalić przebieg granicy w oparciu o stan prawny nieruchomości wynikający z tytułów prawa własności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2003 r., znak [...] o rozgraniczeniu nieruchomości. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma charakter nadzwyczajny w tym sensie, że przesłanki stwierdzenia nieważności mogą stanowić wyłącznie wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji organ wyższego stopnia (art. 157 § 1 k.p.a.) obowiązany jest zbadać czy w przypadku decyzji, której to postępowanie dotyczy, nie wystąpiła jedna z wad wymienionych we wspomnianym wyżej art. 156 § 1 k.p.a. W sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości w części, która dotyczy rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...] oraz działką nr 29, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jako przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji skarżący wskazał naruszenie prawa polegające na nieuwzględnieniu przez geodetę prowadzącego czynności rozgraniczeniowe skutków wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt I Ns 787/04. W postanowieniu tym Sąd stwierdził, że skarżący z dniem [...] czerwca 2002 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości stanowiącej część działki oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...], położonej w K. N., Gmina C., dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [...]. W tym miejscu wyjaśnić należy, że "rażące" naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a charakter tego naruszenia powoduje przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (vide wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11, wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2004 r., sygn. akr III SA 2293/03, wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 907/00, wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., sygn. akr V SA 86/92). W wyroku z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 612/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący, tzn. gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny". Ponieważ dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tego typu postępowaniu nie wystarczy powołanie się na okoliczność naruszenia prawa, jak w zwykłym postępowaniu odwoławczym, a istnieje konieczność wykazania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa (vide wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1433/07). Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (vide wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 883/05). Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, że o rażącym naruszeniu prawa decydują występujące łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (vide wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10, z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10, ). W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2003 r. o rozgraniczeniu nieruchomości uznało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzeniem odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Czynności ustalenia granic wykonuje geodeta uprawniony przez wójta, a przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Brak wskazanych danych, lub ich sprzeczność powoduje, ze przebieg granicy ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga w toku postępowania oświadcza, nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). W razie sporu, co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody, która posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Materialnoprawną podstawę decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] stycznia 2003 r. stanowił przepis art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Z treści wspomnianego wyżej przepisu wynika, że jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy następuje na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, wójt wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości. Wydanie decyzji poprzedza dokonanie przez organ oceny prawidłowości wykonania przez upoważnionego geodetę czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości, a także zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami (art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) oraz włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że Wójt Gminy C. wywiązał się z obowiązków nałożonych art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w zakresie oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. Wbrew zarzutom skarżącego materiał dowodowy zgromadzony przez Wójta Gminy C. i dokumentacja geodezyjna sporządzona przez uprawnionego geodetę były podstawą do wydania decyzji o rozgraniczeniu na podstawie art. 33 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wójt Gminy C. wydając decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, uwzględnił stan faktyczny i prawny znany w dacie wydania decyzji, tj. [...] stycznia 2003 r. W tej dacie skarżący nie dysponował żadnym dokumentem wskazującym na tytuł własności skarżącego do części działki oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...]. Jeszcze raz w tym miejscu podkreślić należy, że geodeta w postępowaniu rozgraniczeniowym w pierwszej kolejności powinien ustalić przebieg granic przede wszystkim w oparciu o dokumenty potwierdzające tytuł własności. Postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt I Ns 787/04, w którym Sąd stwierdził, że skarżący z dniem [...] czerwca 2002 r. nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości stanowiącej część działki oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...], położonej w K. N., Gmina C., nie było znane ani geodecie ani organowi w dniu wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości i tym samym nie mogło zostać uwzględnione. Jest to nowa okoliczność, która ujawniła się już po wydaniu decyzji o rozgraniczeniu. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd uznał, że żądanie skarżącego opierające się na treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest nieuzasadnione. Wydana przez Wójta Gminy C. decyzja z dnia [...] stycznia 2003 r. znajduje podstawę prawną w art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia powołanego przepisu ani tym bardziej do rażącego jego naruszenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniosło się zaś merytorycznie do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Na marginesie nadmienić należy, że rozgraniczenie ze swej istoty polega na skonfrontowaniu aktualnego stanu faktycznego władania, z zasięgiem prawa własności opartym na tytule prawnym. Żaden przepis prawa nie stoi zatem na przeszkodzie wystąpienia z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości już wcześniej rozgraniczonych, jeżeli granice są sporne. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).