III SA/Lu 355/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o. o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca spółka w piśmie z dnia 4 kwietnia 2016 r. wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. Do pisma skarżąca spółka załączyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zakreślono, że strona domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca sprecyzowała, że wnosi o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ze względu na trudną sytuację materialną spółki i brak środków pieniężnych na uiszczenie tej opłaty. W dalszej części wniosku spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł. Stan rachunku bankowego spółki na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy wynosił [...] zł. Na wezwanie referendarza strona nadesłała dokumenty obrazujące sytuację finansową spółki w latach 2013 - 2015 (bilanse, rachunki zysków i strat, deklaracje CIT-8, deklaracje VAT-7, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie z banku o zajęciach egzekucyjnych, upomnienia organów celnych, zawiadomienia o zajęciu komorniczym). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od wpisu sądowego od wniesionej skargi, który w sprawie niniejszej wynosi [...] zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Analiza wykazanej w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającej z nadesłanych dokumentów, sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej spółki prowadzi do wniosku, że spółka nie wykazała przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis ). W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Kapitał zakładowy skarżącej spółki jest niewielki ([...] zł) i niewielkie są aktywa trwałe ([...] zł wg. bilansu za 2014 r.), jednakże przychody spółki z prowadzonej działalności są znaczne i stale wzrastają - w 2013 r. wyniosły [...] zł, w 2014 r. [...] zł, a w 2015 r. [...] zł (zeznania podatkowe CIT-8 za 2013 i 2014 r., rachunek zysków i strat na koniec grudnia 2015 r.) Znaczne rozmiary działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę potwierdzają przedłożone deklaracje dla podatku od towarów i usług za 2015 r. W ocenie referendarza fakt, że spółka ponosiła w ostatnich latach straty (w 2013 r. w wysokości [...] zł, w 2014 r. [...] zł, a w 2015 r. [...] zł) nie daje podstaw do stwierdzenia, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć również należy, że chociaż spółka ponosi straty, to jednak nie zawiesiła prowadzonej działalności gospodarczej, nie jest też objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym (informacje z odpisu z Rejestru Przedsiębiorców z Krajowego Rejestru Sądowego złożonego w sprawie wg. stanu na dzień 3 lutego 2016 r.). Oceniając możliwości płatnicze strony należy zaznaczyć, że pojęcie "dostatecznych środków" nie może być ograniczone wyłącznie do posiadania środków pieniężnych na rachunku bankowym spółki. W świetle wielkości przychodów spółki, decydującego znaczenia nie może mieć fakt, że spółka nie posiada obecnie środków pieniężnych na wskazanym koncie bankowym, bowiem analiza przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego prowadzi do wniosku, że większość operacji finansowych spółki jest dokonywana z pominięciem tego rachunku (na wskazanym koncie dokonywane są niewielkie wpłaty dokonywane poprzez urząd pocztowy w kwotach ok. [...]-[...] miesięcznie). Zdaniem referendarza skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi z bieżących przychodów lub poprzez zażądanie dopłat od wspólników. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym aktualny jest pogląd, że udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot gospodarczy poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie dopłat (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn.. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Dopłaty takie mogą być wnoszone nie tylko w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych, ale mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11; postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., II FZ 1470/13). Okoliczność, że umowa spółki nie przewiduje wniesienia przez wspólników dopłat (oświadczenie wspólnika spółki, będącego jednocześnie prokurentem z dnia 31 marca 2016 r.), nie uzasadnia udzielenia spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie wszczętych przez nią postępowań sądowych. Skarżąca spółka jako podmiot powołany w celu prowadzenia działalności gospodarczej powinna w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę faktu prowadzonych wobec spółki postępowań egzekucyjnych wskazać należy, że okoliczność ta w kontekście przedstawionej argumentacji nie może odnieść pozytywnego dla strony skutku. Sam fakt zabezpieczenia, nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Jak się przyjęło w orzecznictwie, ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255). Dla oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja strony we wcześniejszym okresie, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności strony w istocie występują i jaki mają charakter. Skarżąca spółka nie wykazała zatem spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.