III SA/Lu 415/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek,, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prorektora do Spraw Dydaktyki i Wychowania K.Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o skreśleniu z listy studentów uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia [...]marca 2012 r. M. G., wystąpił do Prorektora ds. Dydaktyki i Wychowania Uniwersytetu, o zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2006 r., znak: [...] o skreśleniu z listy studentów. W uzasadnieniu wniosku M. G. wskazał, że dla wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: musi to być decyzja ostateczna, nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem skarżącego, za słuszny interes strony należy uznać poprawę stanu zdrowia oraz chęć do dalszego studiowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydaną z upoważnienia Rektora Uniwersytetu, Prorektor prof. dr hab. J. F. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]listopada 2006 r., znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W uzasadnieniu podniesiono, że M. G. nie wskazał żadnych okoliczności prawnych i faktycznych, które dawałyby podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji, stosownie do art. 154 § 1 k.p.a. Pismem datowanym na dzień [...] maja 2012 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzeniu sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prorektor prof. dr hab. J. F., wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r., mocą której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o skreśleniu z listy studentów z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie zaszła przesłanka słusznego interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Wnioskodawca nie wskazał żadnych nowych okoliczności prawnych i faktycznych, które dawałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji. W uzasadnieniu decyzji, wskazano, że nie można uznać, iż okoliczności podane przez skarżącego stanowią o spełnieniu przesłanki słusznego interesu strony. W skardze na powyższą decyzję M. G. wniósł o jej uchylenie, jako wydanej z naruszeniem prawa, alternatywnie zaś o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie zachodzą wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie instytucji zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Skarżący wskazał także, że jego stan zdrowia w roku akademickim [...] nie pozwalał na podchodzenie do egzaminów, co w konsekwencji doprowadziło do skreślenia go z listy studentów. Natomiast aktualnie jego stan zdrowia poprawił się i pozwala na wznowienie, kontynuowanie i zakończenie edukacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazany przepis sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Przyczyną inicjującą wszczęcie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji był wniosek skarżącego o zmianę lub uchylenie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej Prorektora ds. Dydaktyki i Wychowania z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie skreślenia M. G. z listy studentów. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten przewiduje nadzwyczajny, a zarazem dopuszczalny tryb wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych objętych ogólną zasadą trwałości decyzji, określoną w art. 16 k.p.a. Organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej jest organ administracji publicznej, który wydał decyzję. W przedmiotowej sprawie organem właściwym do przeprowadzenia postępowania w zakresie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie skreślenia M. G. z listy studentów był Rektor lub osoba przez niego upoważniona. Należy mieć na uwadze treść art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 – zwanej dalej ustawą), który stanowi, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 60 ust. 6 ustawy organami monokratycznymi uczelni są: rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. K. jest kościelną szkołą wyższą (§ 1 Statutu). W myśl art. 60 ust. 7 ustawy – statut uczelni niepublicznej może przewidywać istnienie innego, oprócz rektora, organu jednoosobowego. Ze Statutu K. wynika jednoznacznie, że organami jednoosobowymi są rektor i dziekani (§ 24 ust. 2). Oprócz tych podmiotów, sui generis organem jest Wielki Kanclerz (zob. Rozdział III Statutu: § 22-23). Prorektorzy K. nie są organami tej uczelni. Wchodzą oni natomiast z mocy prawa w skład Senatu (§ 25 ust. 1 pkt 2 Statutu), który jest organem kolegialnym. Oczywiste jest natomiast, że Rektor K. może imiennie upoważnić prorektorów, m.in. do wydawania decyzji administracyjnych (w sprawach zastrzeżonych do kompetencji tego organu). Rektor K., jako organ administracji publicznej, sam załatwia sprawy należące do jego kompetencji. Może też upoważnić określonych pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie. Upoważnienie wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu przez podejmowanie czynności w prawnych formach działania administracji publicznej. Jest do tego wyznaczony któryś z pracowników urzędu przydanego do pomocy organowi, a nie sam piastun funkcji organu, czyli osoba, która powołaniem na to stanowisko jest umocowana do wykorzystywania kompetencji (B. Adamiak, J Borkowski (w:) Komentarz do K.P.A. 11 wydanie, Wyd. C.H. Beck, W - wa 2011 r., str. 745). Osoba upoważniona do wykonywania kompetencji organu, nie staje się przez to organem administracji, ponieważ wykonuje tylko kompetencje innego organu, lecz ich nie posiada. Działania podmiotu upoważnionego zaliczane są na rachunek organu upoważniającego i traktowane są jako rozstrzygnięcia organu upoważniającego. W myśl art. 207 ust. 2 ustawy decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, a także przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji (art. 140 k.p.a.). Ponadto organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne". Zatem organy zobowiązane są także przestrzegać przepisów dotyczących wyłączenia pracownika. I tak w świetle art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć przy tym należy, że takie brzmienie wskazany przepis uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011 r., w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011, Nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy wskazano, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". Nowelizacja ta, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 ustawy, do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 k.p.a., dotyczy zatem także pracowników, działających z upoważnienia rektora (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5.04.2012 r., sygn. akt II SA/Ol 129/12; wyrok WSA w Opolu z dnia 24.07.2012 r., sygn. akt II SA/Op 219/12; wyrok WSA w Opolu z dnia 5.07.2012 r., II SA/Op 192/12). Podobne stanowisko wyraził WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 24.05.2012 r., sygn. akt II SA/Bk 180/12. Podkreślić należy, że przepisy dotyczące wyłączenia pracownika mają na celu zapewnienie obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ odwoławczy. Gwarancje takie powinny również być zapewnione stronie postępowania prowadzonego przez organ, w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że niedopuszczalne było wydanie obu decyzji w przedmiotowej sprawie (decyzji z dnia [...]kwietnia 2012 r., jak i decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r.) przez tę samą osobę, tj. prof. dr hab. J. F. - Prorektora [..]. Prorektor nie jest organem uczelni. Działa on z upoważnienia Rektora K. wydanego w dniu [...] października 2005 r. i w jego imieniu wydaje decyzje. Należy go uznać za pracownika tego organu (rektora). Zatem w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega on wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Stwierdzone naruszenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Dostrzeżona wada powoduje, że sąd nie może ocenić merytorycznej zasadności zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę – Rektor K. lub osoba przez niego upoważniona (inna niż prof. dr hab. J. F.) wyda stosowną decyzję, na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.