III SA/Lu 446/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. We wniosku z 8 maja 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu M. C. (dalej jako "skarżący") wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za luty, marzec i kwiecień 2021 r. Skarżący we wniosku jako kod PKD przeważającej działalności na 31 marca 2021 r. podał kod PKD 90.01.Z. Oświadczył, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w kwietniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r. Decyzją z 2 czerwca 2021 r. (znak sprawy: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. Inspektorat w P. (dalej jako: "organ") odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lutego 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał treść § 10 ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie" lub "rozporządzenie COVID-19". Organ podniósł, że we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za wskazany wyżej okres skarżący wskazał na dzień 31 marca 2021 r. jako kod przeważającej działalności kod PKD 90.01.Z. Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej organ ustalił, że we wrześniu 2020 r. skarżący nie prowadził przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD 90.01.Z, wobec czego nie ma możliwości porównania przychodu uzyskanego w kwietniu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r. Organ zwrócił uwagę, że skarżący zmiany kodu dokonał 22 grudnia 2020 r. M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 czerwca 2021 r. Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości, zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego tj. niezweryfikowanie przez organ rzeczywistej przeważającej działalności wykonywanej przez skarżącego, a w konsekwencji odmówienie skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., w sytuacji gdy w niniejszym stanie faktycznym skarżący powinien zostać zwolniony ze wskazanego wyżej obowiązku; 2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmówienie skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., w sytuacji gdy skarżący powinien zostać zwolniony ze wskazanego wyżej obowiązku; - § 10 ust. 2 i 2a rozporządzenia COVID-19, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmówienie skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., w sytuacji gdy skarżący powinien zostać zwolniony ze wskazanego wyżej obowiązku. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że obowiązkiem organu było zbadać kod PKD rzeczywiście wykonywanej przeważającej działalności skarżącego. Do skargi skarżący dołączył faktury VAT za rok 2019 i 2020, i uzasadniał, że z faktur tych jednoznacznie wynika, że w okresie styczeń 2019 r. – lipiec 2020 r. pełnił funkcję prezentera, organizatora wyjazdów, lektora, wynajmował urządzenia elektroniczne oraz organizował oprawę muzyczną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji (k. 20), a skarżący nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy COVID-19. W przepisie art. 31zo ustawy wskazane zostały okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Natomiast zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy, Rada Ministrów upoważniona została, w celu przeciwdziałania COVID-19, do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Według § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, 2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy). W rozpoznawanej sprawie we wniosku z 8 maja 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty, marzec, kwiecień 2021 r. skarżący wskazał, że w dniu 31 marca 2021 r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 90.01.Z (Działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych). W okolicznościach sprawy organ oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia w dniu 31 marca 2021 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, stwierdził, że kod 90.01.Z został dodany w CEIDG 22 grudnia 2020 r. Skarżący we wrześniu 2020 r. nie prowadził działalności oznaczonej kodem PKD 90.01.Z i nie mógł w konsekwencji porównać przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r.(miesiącu wskazanym przez skarżącego jako miesiąc porównawczy) i w kwietniu 2021 r. W ocenie sądu poprzestanie przez organ na tym stwierdzeniu i odmówienie z tej tylko przyczyny zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie było uzasadnione. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że spełniony został warunek prowadzenia działalności oznaczonej odpowiednim kodem PKD jako rodzaju działalności przeważającej, skoro w dniu 31 marca 2021 r. skarżący jako przeważającą działalność w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej miał wpisaną działalność oznaczoną kodem 90.01.Z - Działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych. Kwestią sporną w sprawie niniejszej jest to, czy organ prawidłowo uznał, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek za luty, marzec, kwiecień 2021 r., ponieważ we wrześniu 2020 r. nie prowadził rodzaju działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD i w konsekwencji nie może udokumentować spadku przychodu z tego tytułu. W ocenie sądu powołane wyżej przepisy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. nie wymagają, aby płatnik prowadził taki rodzaj działalności, jak w dniu 31 marca 2021 r., także w okresie porównawczym. Nie wynika to z literalnej ich treści. Założenia takiego nie potwierdza także wykładnia celowościowa, ani funkcjonalna. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał w jednym z wymienionych miesięcy, aby możliwe było ustalenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek COVID-19, w tym - jak wynika z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 - na skutek ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikających ze stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii oraz konsekwencji COVID-19 w obszarach życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób nimi dotkniętych. Rodzaj działalności prowadzonej w okresie porównawczym nie ma zatem znaczenia dla przyznania zwolnienia. Istotny jest tylko fakt prowadzenia – jakiejkolwiek - działalności oraz to, jaki płatnik osiągnął w tym okresie porównawczym przychód podatkowy. Aby skorzystać ze zwolnienia musiał natomiast prowadzić określony w rozporządzeniu rodzaj działalności w dniu 31 marca 2021 r. i być zarejestrowanym jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że analizowane przepisy § 10 ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. nie stawiają warunku, aby przychód uzyskany w 2020 r. był również przychodem z "tej" samej kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności. Ustawodawca nie powtórzył zwrotu "z tej działalności", zatem literalna wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że przychód z kwalifikowanej działalności jest przyrównywany do przychodu z działalności w 2020 r. Okoliczność, czy we wrześniu 2020 r. płatnik składek prowadził kwalifikującą go do zwolnienia tę samą działalność gospodarczą (oznaczona tym samym kodem) pozostaje bez znaczenia i jest nadmiernym warunkiem stawianym przez organ niedającym się wyinterpretować z analizowanego przepisu (vide wyroki WSA w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 247/21, z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 511/21 oraz z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 506/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 510/21; wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 272/21). Podsumowując stwierdzić należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał błędnej wykładni przepisów § 10 ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r., gdyż sformułował dodatkowy warunek przyznania zwolnienia nieznany tym przepisom. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika zaś tok rozumowania organu, który doprowadził organ do takich konkluzji. Nawet jednak gdyby przyjąć za organem, że w okresie porównawczym musi być to tożsama działalność jak na dzień 31 marca 2021 r., to i tak zaskarżona decyzja nie spełnia kryterium legalności. Owszem obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Jednak organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ powinien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.). Zaznaczyć też należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, organ informując stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może spowodować wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie wykonał należycie wymienionych wyżej obowiązków. Organ ograniczył postępowanie wyjaśniające jedynie do zbadania wpisów w bazie CEIDG, w sytuacji, gdy wpis do rejestru ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne prowadzenia danego rodzaju działalności. Tymczasem organ powinien wyjaśnić, jakie usługi rzeczywiście świadczył skarżący, gdyż zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było przyznanie pomocy podmiotom faktycznie prowadzącym w określonym okresie, jako przeważającą, działalność według wskazanych kodów. Skarżący w skardze podnosi, iż w 2019 i w 2020 r. jako przeważającą działalność prowadził działalność związaną z wystawianiem przedstawień artystycznych przedstawiając na to stosowne dokumenty. Organ zaś z naruszeniem wskazanych wyżej zasad uniemożliwił mu wykazanie tej okoliczności. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Zgromadzi i wyczerpująco rozpatrzy cały materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia i mając na względzie przedstawioną wykładnię przepisu § 10 ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia COVID-19 oceni spełnienie przez skarżącego przesłanek zwolnienia, o których mowa w § 10 ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia COVlD-19. W kontekście wniosku dowodowego strony co do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentów w postaci dołączonych do skargi faktur VAT to wyjaśnić skarżącemu należy, iż nie mógł on zostać uwzględniony. Sąd administracyjny nie jest organem, do którego kompetencji należy samodzielne gromadzenie dowodów na okoliczności istotne w sprawie administracyjnej, ich ocena oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżący nie był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, a sprawa sądowa zainicjowana jego skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. jest wolna od kosztów sądowych. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.