III SA/Lu 462/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prorektora Uniwersytetu z dnia [...] listopada znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej w przedmiocie wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] , Prorektor ds. Dydaktyki i Wychowania [Uniwersytetu] w L., po rozpatrzeniu wniosku M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2008 r., znak: [...], o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku M. G. o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2006 r. znak: [...] w przedmiocie wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego z prawa prywatnego międzynarodowego. Jak wynika z przedstawionych przez organ akt administracyjnych, stan faktyczny sprawy był następujący: Pismem z dnia 27 sierpnia 2008 r. M. G. wystąpił do Prorektora ds. Dydaktyki i Wychowania [Uniwersytetu] z wnioskiem o uchylenie lub zmianę w trybie art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego, decyzji ostatecznej tegoż organu z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie odmowy wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego z Prawa prywatnego międzynarodowego. Uzasadniając swój wniosek skarżący podniósł, iż decyzja o wyznaczeniu terminu ustnego egzaminu komisyjnego jest decyzją uznaniową, którą żadna ze stron nie nabyła prawa. Istnieje zatem możliwość jej zmiany lub uchylenia mając na uwadze słuszny interes strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prorektor ds. Dydaktyki i Wychowania [Uniwersytetu] umorzył postępowanie uzasadniając to faktem, iż postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż M. G. nie posiada już statusu studenta. Organ powołał się na fakt, iż decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...] mocą której skarżącego skreślono z listy studentów, została utrzymana w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2007 r. (sygn. akt III SA/Lu 597/06). Po rozpoznaniu wniosku M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prorektor [Uniwersytetu] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku ze skreśleniem skarżącego z listy studentów, jego podanie o wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia komisyjnego nie mogło być uwzględnione, gdyż nie posiada statusu studenta. Ponadto, sprawa była już przedmiotem postępowania w trybie art. 154 kpa oraz postępowania sądowo-administracyjnego, co powoduje jej bezprzedmiotowość i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. G. wniósł o jej uchylenie, podnosząc głównie, iż postępowanie w trybie art. 154 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym i organ powinien mieć na uwadze fakt, iż za uchyleniem lub zmianą ostatecznej decyzji o odmowie wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego przemawia słuszny interes strony. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty z zaskarżonej decyzji oraz domagając się dopuszczenia w charakterze dowodu akta tutejszego Sądu III SA/Lu 59/06 oraz III SA/Lu 357/06 . Sąd mając na uwadze treść art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. dopuścił dowód z wnioskowanych akt oraz z urzędu dopuścił dowód z akt III SA/Lu 121/07 i III SA/Lu 427/06 na okoliczność sprawy niniejszej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z art. 3 p.p.s.a. wynika, iż kognicji sądów administracyjnych podlega kontrola działalności administracji publicznej w sprawach, które mają charakter spraw administracyjnych. Dla określenia właściwości sądu administracyjnego istotne jest również określenie czy sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia Prorektora [Uniwersytetu] ma charakter administracyjnoprawny, a w związku z tym, czy organ administracji powinien wydać w tej mierze stosowne orzeczenie, które następnie mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Według art. 1 pkt 1 k.p.a., kodeks ten normuje postępowanie w sprawach, które mają charakter administracyjny, tj. regulują taki stosunek prawny, w którym jednym z uczestników jest organ administracji publicznej właściwy do rozstrzygania sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Sprawę administracyjną definiuje się w doktrynie "jako kwestię istnienia stanu faktycznego opisanego w hipotezie normy prawnej, wymagającej dla uwolnienia swojej mocy wiążącej autorytatywnej konkretyzacji dokonanej w formie aktu wydanego przez właściwy organ administracyjny (patrz: T. Kiełkowski , Sprawa administracyjna Zakamycze 2004, str. 35). Działalność administracji publicznej (w znaczeniu ustrojowym lub funkcjonalnym) nie ogranicza się tylko do wydawania indywidualnych aktów administracyjnych o charakterze władczym, jednostronnym nakierowanym na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych ale obejmuje również inne zdarzenia niepodlegające reżimom kodeksu postępowania administracyjnego, zaliczanymi w doktrynie i orzecznictwie do aktów wewnątrzzakładowych. Aktem administracyjnym wewnątrzzakładowym jest jednostronne działanie prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, nie stanowiących o nawiązaniu, przekształceniu lub rozwiązaniu tego stosunku (E. Ochendowski: Zakład Administracyjny jako podmiot administracji państwowej. Poznań 1969, str. 214; patrz również glosa L. Żukowskiego OSP 2000, nr 12, str. 612 – 615). Zważywszy na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Rozważając tę kwestię należy mieć na uwadze, że Uniwersytet, tak jak każda uczelnia wyższa, jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Władztwo zakładowe nie jest jakimś samoistnym władztwem państwowym, lecz częścią tego władztwa, wynikającą z upoważnienia organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych regulacji na podstawie i w ramach ustaw. Istotę władztwa zakładowego stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty. Nadto należy mieć na uwadze, że z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365), wynika zasada, zgodnie z którą do wszelkich "decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich" stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. Powyższa ustawa (...) co do niektórych sytuacji wprost określa, że przysługuje prawo wniesienia odwołania na decyzję, a co za tym idzie również zaskarżenia do sądu np. w przypadku decyzji w sprawie rekrutacji na studia (art. 169 ust. 8 cytowanej ustawy). Do decyzji, o których mowa w art. 207 tej ustawy, należą w szczególności: rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1992 r. sygn. akt SAB/Po 41/91, OSP 1994, nr 4, poz. 69; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 661/98, niepubl.; uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 18 listopada 1982 r. sygn. akt III CZP 26/82, OSP 1983, nr 11, poz. 248); decyzja wydana po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nadaniu tytułu zawodowego magistra (wyrok NSA z dnia 10 listopada 1999 r. sygn. akt I SA 625/99, PiP 2002, nr 2, s. 115); decyzja o nadaniu stopnia naukowego (postanowienie NSA z dnia 13 lipca 1983 r. sygn. akt II SA 983/83, OSP 1984, nr 3, poz. 47); decyzja odmawiająca przyjęcia na studia wyższe (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1982 r. sygn. akt II SA 532/82, OSP 1983, nr 1, poz. 20); decyzja o skreśleniu z listy studentów (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1985 r. sygn. akt SA/Gd 577/85, "Gazeta Prawnicza" 1986, nr 15). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 18/99 (OTK 2000, nr 7, poz. 258) stwierdził, że przez art. 161 wówczas obowiązującej ustawy o szkolnictwie wyższym ustawodawca wprowadził zasadę, że do wszelkich decyzji wydanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że zasada ta nie może odnosić się do aktów administracyjnych wewnętrznych. Do takich aktów zaliczono w szczególności zgodę dziekana wydziału na podjęcie dodatkowych studiów na innym kierunku tej samej bądź innej uczelni (wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1987 r. sygn. akt SA/Wr 227/87); odmowę udzielenia przez organ szkoły wyższej urlopu dziekańskiego studentowi (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1990 r. sygn. akt SA/Kr 368/90, OSP/992, nr 2, poz. 26. Do zdarzeń niepodlegających reżimowi kodeksu postępowania administracyjnego zaliczono także ocenę egzaminatora, będącą jego wyłącznym atrybutem (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1636/94, ONSA z. 4 poz. 176) W sprawie I OSK 877/07 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając kasację M. G. od wyroku WSA w Lublinie sygn. akt III SA/Lu 597/06 w przedmiocie skreślenia z listy studentów wyraził pogląd, iż "sprawy wyrażenia zgody na egzamin komisyjny, choć załatwione w toku instancji (od decyzji służy odwołanie do Rektora) nie mają charakteru spraw indywidualnych załatwianych w drodze decyzji administracyjnych, są to decyzje zakładowe, związane z tokiem studiów (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) W sprawie niniejszej trafnie Prorektor [Uniwersytetu] uznał, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe , gdyż M. G. nie posiada statusu studenta. Nadto, należy wskazać, iż do żądania strony uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. znak [...] w przedmiocie wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego, nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawiona powyżej decyzja z dnia [...] lipca 2006 r. nie wpływała bezpośrednio na status studenta jako użytkownika szkoły wyższej (zakładu administracyjnego) i nie przesądzała o nawiązaniu bądź przekształceniu stosunku zakładowego. Odmowa wyznaczenia terminu egzaminu komisyjnego jest zdarzeniem związanym z tokiem studiów i procesem dydaktycznym i jedynie pośrednio miała wpływ na funkcjonowanie M. G., jako studenta w uczelni wyższej w ramach stosunku zakładowego. Odmowa wyrażenia zgody na wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia komisyjnego Prawa prywatnego międzynarodowego oznaczała, że skarżący nie zaliczył co najmniej jednych zajęć i tym samym spełnił przesłankę niezaliczenia okresu rozliczeniowego i była podstawą skreślenia go z listy studentów (§ 18 ust. 2 pkt Regulaminu studiów uchwalony w dniu 21 kwietnia 2006 r., z mocą obowiązującą od 1 października 2006 r.),. Dopiero decyzja o skreśleniu z listy studentów stanowiło decyzję administracyjną wydaną w indywidualnej sprawie studenta. Z chwilą skreślenia M. G. z listy studentów, nie jest on już podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają studentów (użytkowników) - uczelni wyższej (zakładu). Prorektor [Uniwersytetu] nawet w trybie nadzwyczajnym nie ma uprawnień do weryfikacji zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego aktów wewnątrzzakładowych. Nie jest też uprawniony do nakładania praw i obowiązków na osoby pozostające poza strukturami i zasięgiem władz uczelni. Wobec powyższego Prorektor [Uniwersytetu] prawidłowo umorzył postępowanie, wywołane wnioskiem M. G. z dnia 27 sierpnia 2008 r., jako bezprzedmiotowe. Wprawdzie uzasadnienie tej decyzji nie obejmuje wszystkich aspektów tej sprawy, to jednak rozstrzygnięcie powyższe jest prawidłowe. Podkreślić jeszcze raz należy, iż postępowanie administracyjne może się toczyć jedynie wtedy, gdy ma swój przedmiot. Jak już powyżej sąd podnosił, żądanie skarżącego nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty z zastosowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z tym postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p. p.s.a. , orzekł jak w sentencji wyroku.