III SA/Lu 469/19
WyrokWSA w Lublinie2019-12-17
Skład orzekający: Robert Hałabis, Jadwiga Pastusiak, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz osób za pośrednictwem aplikacji mobilnej, nawet jeśli nie stanowi formalnie prowadzonej działalności gospodarczej, podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym i czy pojazd nieprzystosowany do przewozu powyżej 7 osób może być wykorzystywany do przewozu okazjonalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie odpłatnego przewozu osób za pośrednictwem aplikacji mobilnej, nawet jeśli nie jest to formalnie zarejestrowana działalność gospodarcza, stanowi faktyczne wykonywanie transportu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym, kierujący jest zobowiązany do posiadania odpowiedniej licencji. Ponadto, przewóz okazjonalny wykonywany pojazdem nieprzystosowanym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, który nie spełnia dodatkowych warunków określonych w ustawie, stanowi naruszenie przepisów.Stan faktyczny
W dniu 18 grudnia 2018 r. funkcjonariusze Policji skontrolowali pojazd kierowany przez M. T., który przewoził zarobkowo dwóch pasażerów zamówionych za pomocą aplikacji mobilnej. Kierowca nie posiadał wymaganych zezwoleń ani licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób. Pojazd był dopuszczony do przewozu 7 osób łącznie z kierowcą i nie był oznakowany jako taksówka. M. T. odmówił składania wyjaśnień. Po postępowaniu administracyjnym, L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. T. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia/licencji oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał tę decyzję w mocy. M. T. zaskarżył decyzję do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kuś po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. T., utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 18 grudnia 2018 r. w L. przy ul. [...] funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę drogową samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] Kontrolowanym pojazdem kierował M. T.. Podczas kontroli ustalono, że kierowca przewoził zarobkowo dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w L.. Przejazd zamówiono pomocą aplikacji T. . Opłata za przejazd wyniosła 9,00 zł i została pobrana z konta pasażera. Zatrzymany pojazd, dopuszczony do przewozu 7 osób łącznie z kierowcą, nie był oznakowany w sposób przewidziany dla taksówek. Pojazd nie był także wyposażony w taksometr ani kasę fiskalną. Kierowca nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika ani wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób. Stwierdzono, że podmiotem wykonującym przewóz był M. T.. W toku kontroli przesłuchano jednego z pasażerów, natomiast kierowca odmówił odpowiedzi na pytania. Wykonano także dokumentację fotograficzną. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...].
L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i jednocześnie wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień i wszelkich dokumentów, w szczególności zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika, wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób, umowy o świadczenie usług transportowych. Zawiadomienie zostało w dniu [...] r. doręczone stronie, która jednak nie odpowiedziała na wezwanie.
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58, dalej powoływanej także jako u.t.d.) nałożył na M. T. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenia określone w:
- lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (12.000 zł);
- lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (8.000 zł).
M. T. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając:
1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wyjaśnień złożonych przez stronę, z których wynika, że czynności wykonywane przez stronę, stwierdzone protokołem kontroli, nie miały charakteru zorganizowania i ciągłości;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, to jest art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy w zw. z 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że w dniu 18 grudnia 2018 r. M. T. wykonywał osobiście przewóz osób, przewożąc pojazdem marki [...], numer rejestracyjny [...], dwóch pasażerów na trasie z ul. [...] na ul. [...] w L.. Pasażer J. O. zamówił przejazd za pomocą aplikacji T. . Kierowca nie wskazał ceny za kurs, orientacyjna cena została wyświetlona w aplikacji T. przed rozpoczęciem kursu (od 8 do 10 zł), ostatecznie zapłacono 9,00 zł po zakończeniu kursu, z karty płatniczej pasażera. Pasażer zeznał, że opłata została przelana na konto [...] z siedzibą w T. , faktura została wystawiona przez T. B.V. w imieniu M. T., ul. [...], [...]. Pasażer J. O. nie znał kierowcy, widział go w dniu 18 grudnia 2018 r. po raz pierwszy.
Organ odwoławczy wskazał, że istotnymi dowodami w sprawie są protokół kontroli nr [...] z dnia [...]. oraz zeznania przesłuchanego w charakterze świadka pasażera - J. O.. Protokół kontroli ma charakter dokumentu urzędowego Okoliczność, że kierowca odmówił jego podpisania nie powoduje, iż protokół przestaje stanowić wiarygodny dowód. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Organ odwoławczy zauważył, że kierowca M. T., pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, skorzystał z prawa odmowy składania wyjaśnień i podpisania zarówno protokołu przesłuchania, jak i protokołu kontroli. Kierujący odmówił podpisania protokołu, stwierdzając, że nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w jego treści.
Ponadto na podstawie informacji z Urzędu Miasta L. udzielonej w dniu [...] r. organ odwoławczy ustalił, że M. T. nigdy nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udzielonej na obszarze gminy L. i nie występował o takie uprawnienie. Zgodnie zaś z informacją z Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Ś., strona nie figuruje również w tamtejszym rejestrze zezwoleń i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego.
Zdaniem organu odwoławczego w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli, jako wykonywany bez licencji i skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy.
Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d. nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Wykonywanie transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definicji transportu drogowego, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej.
Ponadto, w ocenie organu odwoławczego przewóz wykonywany przez stronę skarżącą w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Kontrolowany pojazd, którym M. T. wykonywał przewóz osób w dniu 18 grudnia 2018 r., jest przystosowany do przewozu maksymalnie 7 osób łącznie z kierowcą, co jednoznacznie wynika z protokołu kontroli drogowej oraz wykonanej dokumentacji fotograficznej pojazdu. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał. Przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Przewóz nie był wykonywany pojazdem zabytkowym, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 2.11. załącznika nr [...] do ustawy.
W konsekwencji, w świetle art. 92a ust. 3 u.t.d. organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł, jako dopuszczalnej sumy kar za naruszenia z lp. 1.1. oraz lp. 2.11. załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, a także weryfikacja, czy skarżący w dniu kontroli posiadał status przedsiębiorcy, nie było konieczne. Obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy bowiem podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d. nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie zostało udowodnione, że skarżący faktycznie wykonywał działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego.
W ocenie organu odwoławczego, wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne czynności w sprawie oraz zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, który jednoznacznie potwierdza wykonywanie przez skarżącego w dniu 18 grudnia 2018 r. usługi wymagającej posiadania licencji uprawniającej do wykonywania przewozu osób. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że zarówno kierowca, jak i pasażer mieli świadomość odpłatnego charakteru przewozu. Przewóz osób, za który kierujący otrzymuje się zapłatę, jest przewozem odpłatnym - zarobkowym, do którego wykonywania konieczne jest uzyskanie stosownego zezwolenia lub licencji. Zatem strona wykonywała przewóz osób o charakterze zarobkowym bez stosownych uprawnień. Nie został więc naruszony przez organ art. 5b ustawy o transporcie drogowym, gdyż czynności podejmowane przez skarżącego mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego. Fakt niewykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej nie ma w sprawie znaczenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że strona została pouczona o prawie złożenia wyjaśnień oraz dowodów, a także przysługującym prawie zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań, jednakże nie skorzystała z powyższych uprawnień. Natomiast zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że w jego toku strona może zachowywać się biernie, ponieważ to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona określone, korzystne dla siebie skutki prawne.
Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. (głównie ze względu na to, że czynności skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej);
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 4 pkt 11, art. 18 ust.4a i 4b u.t.d. w zw. z lp. 2.10 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji [...], świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...]
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.10 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
5) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
7) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia 18 grudnia 2018 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
8) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
9) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
10) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszego stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji T. ;
11) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności tego aktu. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle powołanych przepisów uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm.). Ustawa ta określa między innymi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).
Jak stanowi art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51).
Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).
Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:
1. pojazdami zabytkowymi,
2. samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Stosownie do lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł (lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Stosownie do art. 92a ust. 3 suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł.
Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący M. T. w dniu 18 grudnia 2018 r. przewoził pojazdem marki C. C. o numerze rejestracyjnym [...] dwóch pasażerów z ul. [...] na ul. [...] w L.. Pasażer J. O. dokonał płatności za wykonany kurs w wysokości [...] zł za pośrednictwem aplikacji T. . W wyniku kontroli przedmiotowego pojazdu stwierdzono, że kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego czy też licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. W toku postępowania administracyjnego na podstawie informacji właściwych organów ustalono, że stronie nie została udzielona licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką na terenie gminy L.. Jednocześnie w toku kontroli w dniu 18 grudnia 2018 r. stwierdzono, że pojazd, którym M. T. wykonywał przewóz w dniu kontroli, jest przystosowany do przewozu 7 osób łącznie z kierowcą.
Spór w sprawie dotyczy zaistnienia podstaw do nałożenia na skarżącego kary za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący twierdzi bowiem, że w dacie kontroli nie miał statusu przedsiębiorcy, a podjęte przez niego czynności nie miały cech prowadzenia działalności gospodarczej, a tym bardziej cech wykonywania transportu drogowego. Nie był zatem obowiązany do posiadania licencji wymaganej przepisami ustawy o transporcie drogowym na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób. Jednocześnie skarżący kwestionuje przypisanie mu wykonywania transportu okazjonalnego.
W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w okolicznościach stwierdzonych w toku kontroli w dniu 18 grudnia 2018 r. naruszył przepisy prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób, a także wykonywał przewóz okazjonalny samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
Skarżący wykonywał bowiem odpłatny przewóz pasażerów, których przewoził na terenie L. pojazdem dopuszczonym do przewozu 7 osób łącznie z kierowcą. Pasażer J. O. przedmiotowy kurs zamówił za pomocą zainstalowanej na telefonie aplikacji [...], która wskazała mu orientacyjną kwotę za ten przejazd, to jest od 8 do 10 zł. Następnie po zakończeniu przejazdu pasażer dokonał zapłaty za przejazd także za pośrednictwem wskazanej aplikacji, przy czym faktura została wystawiona przez T. B.V. w imieniu M. T.. Stwierdzić zatem należy, że działalność M. T. nie była przypadkowa, ale stanowiła zorganizowany i zaplanowany rodzaj aktywności skarżącego, podejmującego czynności właściwe dla przewoźnika. Za takim charakterem usług świadczonych przez skarżącego przemawia korzystanie przy ich wykonywaniu z aplikacji [...], co wymaga zarejestrowania na platformie internetowej. Jednocześnie jest faktem powszechnie znanym, że aplikacja internetowa tego typu służy wielokrotnemu korzystaniu z niej, co stanowi jej elementarną cechę. Skarżący w toku postępowania odmówił złożenia wyjaśnień i nie przedstawił żadnych argumentów i dowodów, które podważałyby okoliczności stanu faktycznego sprawy przyjęte przez organ za podstawę zaskarżonej decyzji. Trzeba jednocześnie podkreślić, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem wykonywanie transportu drogowego podlegającego sankcji traktowane być musi jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17).
Nie zasługuje na podzielenie zawarta w skardze argumentacja skarżącego zmierzająca do podważenia ustalenia o odpłatnym charakterze przewozu. Fakt uiszczenia zapłaty za przewóz przez pasażera jest bowiem niewątpliwy. Sposób dokonania zapłaty za przewóz – za pomocą aplikacji T. poprzez pobranie z karty płatniczej pasażera, a także okoliczność wystawienia faktury przez T. B.V. w imieniu M. T. wynikają jednoznacznie nie tylko z samego protokołu kontroli, ale zostały szczegółowo opisane w zeznaniach przesłuchanego w charakterze świadka pasażera J. O.. Jednocześnie akcentowany przez skarżącego fakt dokonania przez pasażera zapłaty za przewóz za pośrednictwem platformy internetowej [...] nie wyłącza ustalenia co do zarobkowego charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego oraz dokonania płatności za przejazd na rzecz skarżącego, skoro faktura została wystawiona w imieniu skarżącego. Skarżący wykonywał zatem usługę w sposób odpłatny i we własnym imieniu. W zaskarżonej decyzji ustalono także, w oparciu o wskazany wyżej dowód z zeznań świadka J. O., w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, co także nastąpiło za pośrednictwem aplikacji [...].
Stanowisko organów i Sądu w opisanych kwestiach znajduje potwierdzenie w dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. C-434/15 analizie charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja T.. Mianowicie Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...).
Zatem usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na telefon, między właścicielami pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć określoną trasę, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu. Skarżący korzystając z aplikacji T. przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z aplikacji T. skarżący uzyskał także wynagrodzenie za wykonany przewóz osób. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego.
Trzeba także zaznaczyć, że wbrew stanowisku skarżącego nieprowadzenie zarejestrowanej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności za popełnione naruszenia podmiotu faktycznie wykonującego przewóz. Podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków do legalnego wykonywania działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, LEX nr 478526 i z dnia 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09, LEX nr 589006).
Skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób, a dowody zebrane w sprawie świadczą o wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i nie mający charakteru jednorazowego. Świadczy o tym w szczególności korzystanie z aplikacji internetowej. Zatem faktyczne działanie skarżącego odpowiadało pojęciu krajowego transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji aktualizował się zaś obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, w zakresie przewozu osób, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, a zatem nawet w przypadku, gdyby taka działalność nie została przez ten podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 146/19).
W konsekwencji bezsporny w sprawie fakt nieposiadania przez skarżącego stosownej licencji skutkować musiał nałożeniem kary przewidzianej w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób bez posiadania ważnych uprawnień, a zarazem wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b ustawy.
W ocenie Sądu organy zasadnie wywiodły w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy, że skarżący w dniu 18 grudnia 2018 r. wykonywał przewóz okazjonalny osób we własnym imieniu. Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny, to przewóz osób który nie stanowi przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.88.). Zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej (Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, t. II W-wa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., I OSK 1361/06 LEX nr 384423).
Zestawienie definicji "przewozu okazjonalnego" wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że skarżący w dniu 18 grudnia 2018 r. wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
Jak wynika z treści skargi, skarżący także odwołuje się do przytoczonych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie. Jednakże w ocenie skarżącego nie wykonywał on przewozu okazjonalnego w powyższym rozumieniu. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Podniesiona w skardze okoliczność, że w stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów nie wyłącza uznania, że świadczenie usługi przewozu osób nastąpiło w okazji zainicjowanej przez zleceniodawcę – pasażera, który zamówił kurs za pomocą aplikacji [...]. Aby zamówić kurs, musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej oraz zaakceptować regulamin aplikacji.
Bezsprzecznie przedmiotowy przewóz okazjonalny był wykonywany pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 18 ust. 4a u.t.d.
Nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku argument odwołujący się do spełnienia wymogu przewidzianego w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. c u.t.d., to jest ustalenia opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem przewozu (w okolicznościach sprawy podano orientacyjnie przedział ceny za przewóz – od 8 do 10 zł), a także faktu uregulowania zapłaty za przewóz w formie bezgotówkowej. Przepis art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., dopuszczający wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, wymaga bowiem spełnienia wszystkich trzech warunków określonych pod. lit a, b, c. W sprawie nie budzi zaś wątpliwości już choćby ta okoliczność, że podstawy przewozu nie stanowiła umowa zawarta w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa.
W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Ponieważ suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. (12.000 zł) oraz lp. 2.11 (8.000 zł) załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3, ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12.000 zł.
Trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie zachodzi. Nie ma podstaw aby przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam – osobiście prowadził skontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażerów, nie posiadając przy tym licencji wymaganej przez przepisy ustawy o transporcie drogowym i nie spełniając także niezbędnych wymogów przy realizowaniu przewozu okazjonalnego.
W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 12.000 zł za naruszenia ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie dopuścił się też naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.
Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło