III SA/Lu 49/19

WyrokWSA w Lublinie2019-05-14

Skład orzekający: Jerzy Drwal, Robert Hałabis, Ewa Ibrom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie rozgraniczeniowe jako bezprzedmiotowe, jeśli w trakcie postępowania zmieniły się dane ewidencyjne dotyczące nieruchomości sąsiedniej, w tym jej numer ewidencyjny i właściciel, a strona nie skorygowała swojego wniosku?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może umorzyć postępowania rozgraniczeniowego jako bezprzedmiotowego wyłącznie z powodu zmiany danych ewidencyjnych dotyczących nieruchomości sąsiedniej, jeśli pierwotny wniosek strony był jasny i precyzyjny, a sama nieruchomość sąsiednia nadal istnieje, mimo zmiany jej oznaczenia i właściciela. W takiej sytuacji organ powinien z urzędu podjąć czynności rozgraniczeniowe w zmienionych okolicznościach, a nie uchylać się od prowadzenia postępowania, ani nie wymagać od strony korygowania wniosku, jeśli nie było ku temu podstaw prawnych.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego jego nieruchomości z działką drogi gminnej oznaczoną nr [...]. W trakcie postępowania dane ewidencyjne dotyczące tej drogi uległy zmianie – działka o nr [...] została wyeliminowana, a pojawiła się działka nr [...], której właścicielem jest A. M. Organy obu instancji umorzyły postępowanie rozgraniczeniowe, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ przedmiot wniosku (działka nr [...]) przestał istnieć w ewidencji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. S. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy B. z dnia 3 września 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. S. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] września 2018 r. (nr [...]) o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] stanowiące własność P. S., z działką nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym B. [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: We wniosku z dnia 9 lipca 2014 r. P. S. zwrócił się do Wójta Gminy B. o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego stanowiących jego własność działek oznaczonych nr: [...], z działką nr [...] stanowiącą drogę gminną. Realizując obowiązek określony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2015 r. (sygn. akt III SAB/Lu 13/15), Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące wyżej wymienionych nieruchomości, które postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. zawiesił. Organ pierwszej instancji powołując się na okoliczności podniesione przez S. J. wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków "wystąpił błąd" i stan prawny działki nr [...] jest w rzeczywistości nieuregulowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując zażalenie na to postanowienie wyjaśniło, że zasadnym było zawieszenie postępowania rozgraniczeniowego do czasu zakończenia prowadzonej od lipca 2017 r. sprawy dotyczącej aktualizacji danych ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w J. L.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 lipca 2018 r. (sygn. akt III SA/Lu 212/18) oddalił skargę na postanowienie SKO w Z. z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Po zakończeniu postępowania stanowiącego podstawę zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego S. J. decyzją z dnia [...] maja 2018 r. (nr [...]) orzekł o aktualizacji informacji zawartych w prowadzonej przez siebie ewidencji gruntów i budynków. Zmiana polegała na wyeliminowaniu błędnego numeru ewidencyjnego działki nr [...] w obrębie B. D., której otoczenie stanowią sąsiadujące działki ewidencyjne oznaczone nr: [...], [...] oraz błędnej informacji o właścicielu tej działki, którym wykazany w ewidencji przed zmianą był Skarb Państwa – S. J.. Po wyeliminowaniu błędnych danych Starosta oznaczył numer ewidencyjny tej działki jako nr [...], której otoczenie stanowią sąsiadujące z nią działki ewidencyjne nr [...] i 698, zaś jako jej właściciela wykazał A. M. (ustalonego na podstawie księgi wieczystej KW Nr [...]). Decyzja w tym zakresie stała się ostateczna w dniu 11 czerwca 2018 r. W takiej sytuacji Wójt Gminy B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. podjął zawieszone postępowanie rozgraniczeniowe i decyzją z dnia [...] września 2018 r. – wydaną na podstawie art. 105 k.p.a. – umorzył to postępowanie związku z jego bezprzedmiotowością. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że z ewidencji gruntów usunięto w sposób trwały działkę oznaczoną nr [...], która zgodnie z wnioskiem P. S. miała graniczyć z jego działkami o numerach: [...]. Skoro zaś przedmiotowe nieruchomości nie sąsiadują ze sobą, to brak podstaw prawnych do dalszego kontynuowania postępowania i jego merytorycznego zakończenia. W odwołaniu od powyższej decyzji P. S. wniósł o jej uchylenie. Podkreślił, że na dzień złożenia przez niego wniosku o rozgraniczenie jego nieruchomości sąsiadowały z drogą należącą do Skarbu Państwa, która w ewidencji gruntów oznaczona była nr ewidencyjnym [...]. Wójt nie dokonał tym samym wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w tej sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że stanowisko organów obu instancji wynikało wprost z ostatecznej decyzji S. J. z dnia [...] maja 2018 r. potwierdzającej, iż działka Skarbu Państwa nr [...] nie figuruje już w zasobie ewidencji gruntów, gdyż jest to obecnie działka nr [...], której właścicielem jest A. M.. Według organu odwoławczego, organ pierwszej instancji był zobligowany prawidłowo ustalić stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości, co zrobił w niniejszej sprawie występując do organu prowadzącego ewidencję gruntów (Starosty Janowskiego). Wydana przez S. J. decyzja była zaś wystarczającym dowodem do podjęcia przez Wójta decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, a tym samym wystarczającym dowodem dla organu odwoławczego do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r., skarżący P. S. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału i pominięcie istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] września 2018 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Kontrola ta polega na ocenie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy dopuściły się naruszenia przepisów prawa, czy też nie. Jeżeli do naruszenia prawa nie doszło skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.), jeżeli zaś do naruszenia prawa doszło konieczna jest ocena, czy skala tego naruszenia uzasadniała zastosowanie rozstrzygnięć przewidzianych w art. 145-150 p.p.s.a. Dokonując oceny legalności wydanych w tej sprawie przez właściwe organy rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnych, stwierdzić na wstępie należy, że skarga jest w pełni usprawiedliwiona, bowiem organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.). Wymaga zwrócenia uwagi, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] września 2018 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego z przyczyn proceduralnych. Organy obu instancji stanęły mianowicie na stanowisku, że nie było możliwe merytoryczne przeprowadzenie na wniosek skarżącego z dnia 9 lipca 2014 r. postępowania rozgraniczeniowego, gdyż wniosek ten odnosił się do rozgraniczenia jego nieruchomości z nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa, natomiast w zaktualizowanych (zmienionych) w toku tego postępowania danych ewidencji gruntów wymieniona działka już nie występuje. Stało się tak dlatego, że według zmienionych danych ewidencyjnych sąsiadującą z działkami skarżącego oznaczonymi nr [...] i [...] jest obecnie działka nr [...], której właścicielem jest A. M., nie zaś działka Skarbu Państwa oznaczona nr [...]. W sytuacji zaś, kiedy wnioskodawca na skutek zmiany danych ewidencyjnych nie skorygował swojego wniosku o rozgraniczenie w zakresie jego przedmiotu, to wszczęte postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia stało się bezprzedmiotowe. Z tego rodzaju stanowiskiem organów obu instancji nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim wymaga zaakcentowania, że złożony przez skarżącego w dniu 9 lipca 2014 r. wniosek dotyczył żądania rozgraniczenia jasno określonej przez stronę jego nieruchomości (trzech działek), z działką stanowiącą drogę gruntową należącą do Skarbu Państwa i oznaczoną w danych ewidencyjnych na dzień złożenia wniosku o rozgraniczenie jako działka nr [...]. Poza sporem było to, że w chwili zgłoszenia powyższego wniosku tak opisana droga w danych ewidencyjnych istniała. Organ I instancji zamiast podjąć przewidziane prawem czynności dotyczące rozgraniczenia nieruchomości określone w rozdziale 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 725, z późn zm. – dalej jako "ustawa" lub "p.g.k."), dopuścił się bezczynności stwierdzonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2015 r., w sprawie sygn. akt III SAB/Lu 13/15. Wskazanym wyrokiem zobowiązano Wójta Gminy B. do załatwienia w terminie dwóch miesięcy wniosku P. S. z dnia 9 lipca 2014 r. o rozgraniczenie nieruchomości oraz stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Co więcej, w uzasadnieniu tego wyroku zwrócono uwagę, że przepis art. 30 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje, że wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Pierwsza faza postępowania o rozgraniczenie nieruchomości toczy się przed właściwym organem administracji na podstawie przepisów wskazanej ustawy (jako lex specialis), a w zakresie w niej nieuregulowanym, na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (jako lex generalis). Dlatego w sprawach tych mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewiduje regulacji szczególnej. Wyjaśniono również, że z obowiązującego w postępowaniu administracyjnym przepisu art. 61 § 3 k.p.a. wynika zasada, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia tego żądania organowi administracji. Przy tym, nie każde żądanie wywołuje skutek procesowy w postaci wszczęcia postępowania, albowiem organ ma obowiązek przeprowadzenia oceny żądania celem ustalenia, czy dotyczy ono sprawy o charakterze indywidualnym i czy dopuszczalne jest jej rozstrzygnięcie w formie decyzji. Jednakże w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości obowiązuje regulacja szczególna, która wyłącza w tym zakresie stosowanie art. 61 § 3 k.p.a. Jedną z takich odrębności jest obowiązek wydania przez organ postanowienia o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, na które nie służy zażalenie (art. 30 ust. 4 p.g.k.). Ponadto Sąd zwrócił też uwagę, że wniosek skarżącego P. S. nie zawierał braków formalnych, które wymagałyby usunięcia, a bez których nie byłoby możliwe wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Na skutek tego wyroku organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. najpierw odmówił wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, a na skutek uchylenia przez organ odwoławczy tego rozstrzygnięcia dopiero postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, które ostatecznie doprowadziło do umorzeniu przez Wójta Gminy B. jako bezprzedmiotowego tego postępowania i utrzymania w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy. Rozstrzygnięcia te stały się podstawą wniesienia przez skarżącego opisanej wyżej skargi. Według art. 29 ust. 1 p.g.k., rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (art. 29 ust. 2 p.g.k.). Zgodnie zaś art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z uregulowań tych wynika zatem, że rozgraniczenie polega na ustaleniu przebiegu granic sąsiadujących ze sobą nieruchomości i dotyczy ustalenia przebiegu granicy, wzdłuż której nieruchomości ze sobą sąsiadują (do siebie przylegają). Natomiast stronami postępowania rozgraniczeniowego mogą być w zasadzie jedynie właściciele nieruchomości (lub osoby posiadające inny wymieniony w art. 28 k.p.a. tytuł prawny do nieruchomości), których nieruchomości do siebie przylegają, ponieważ do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów obowiązani są właściciele gruntów sąsiadujących (art. 152 k.c.), a rozgraniczenia dokonuje się przede wszystkim według stanu prawnego (art. 153 k.c.). Z tej przyczyny, aby mogło być prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe muszą istnieć wydzielone prawnie nieruchomości o spornych lub zatartych granicach. Jedynie wówczas postępowanie administracyjne w sprawie o rozgraniczenie ma swój przedmiot. Przy czym, zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 393), działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Z powyższego przepisu wynika, iż połączyć w jedną działkę ewidencyjną można wyłącznie działki jednorodne fizycznie i prawnie. Obszar gruntu jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiących przedmiot prawa własności tej samej osoby (lub współwłasności tych samych osób). Rozgraniczenie jest zaś urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie do jakich granic sięga prawo właściciela, a inaczej rzecz ujmując, przedmiotem rozgraniczenia jest ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do gruntów sąsiednich. Tym samym, przedmiotem rozgraniczenia są nieruchomości, nie zaś działki ewidencyjne (por.: wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 484/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2015 I OSK 2404/14). Stąd też dla potrzeb postępowania rozgraniczeniowego istotna jest ustawowa definicja nieruchomości sformułowana w art. 46 § 1 k.c., wedle którego, nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Znaczenie dla postępowania rozgraniczeniowego ma ta część regulacji, która dotyczy nieruchomości gruntowych, bowiem rozgraniczaniu na podstawie art. 29 i nast. ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne – podlegają nieruchomości gruntowe. Według błędnego stanowiska organów obu instancji w sprawie niniejszej zaistniała bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., skutkująca umorzeniem postępowania. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Tymczasem bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy brak jest jednego z elementów stosunku materialnoprawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Może mieć ona charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Pierwszy z takich przypadków zachodzi wtedy, gdy z żądaniem występuje podmiot, któremu nie służy przymiot strony w postępowaniu, drugi zaś, gdy sprawa nie ma charakteru administracyjnego, albo gdy nastąpiło przedawnienie żądania lub gdy brak jest przedmiotu żądania. Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości jest oczywiście obligatoryjne, a decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron oraz jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. W orzecznictwie wyjaśniono również, że przez inne uzasadnione przyczyny, o jakich mowa w art. 105 § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. przykł.: wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 408/17). Mając powyższe uwagi na względzie stwierdzić należy, iż podstawowym obowiązkiem organu do którego złożony został wniosek o rozgraniczenie nieruchomości było ustalenie, czy nieruchomości w podanym wyżej rozumieniu w ogóle istnieją. Nie było przy tym przesądzające o powyższym ustaleniu istnienie wyodrębnionych działek ewidencyjnych, ponieważ pojęcie nieruchomości nie jest tożsame z pojęciem działki ewidencyjnej. Sąd zwrócił już uwagę, że wniosek skarżącego z dnia 9 lipca 2014 r. nie budził wątpliwości co do jego treści i zakresu żądania (przedmiotu rozgraniczenia). Skarżący P. S. zwrócił się mianowicie do Wójta Gminy B. o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego działek oznaczonych nr [...] i [...] – stanowiących jego własność, z działką nr [...], która stanowiła wówczas drogę gminną. Nie było żadnych wątpliwości, że nieruchomości należące do skarżącego oznaczone jako działki nr [...] i [...] – istniały w chwili zgłoszenia wniosku oraz istnieją w dalszym ciągu w danych ewidencyjnych bez żadnych zmian. Nie było również sporne, że w chwili złożenia wniosku o rozgraniczenie działka nr [...] również figurowała w rejestrze ewidencji gruntów. Odnośnie tej działki dane ewidencyjne uległy jednak zmianie w okresie późniejszym, choć przed dokonaniem przez organ jakichkolwiek czynności w postępowaniu w przedmiocie rozgraniczenia. Uwzględniając zmiany dokonane w danych ewidencji gruntów organy obu instancji zgodnie przyjęły, że postępowanie rozgraniczeniowe zainicjonowane wnioskiem z dnia 9 lipca 2014 r. stało się bezprzedmiotowe, gdyż S. J. ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2018 r. o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków wyeliminował błędny numer ewidencyjny działki [...], której otoczenie stanowią sąsiadujące z nią działki ewidencyjne oznaczone numerami [...], [...], [...], [...] oraz błędną informację o właścicielu działki ewidencyjnej oznaczonej błędnie numerem [...], według której był nim Skarb Państwa – S. J.. Po wyeliminowaniu zaś błędnych danych organy ustaliły, że działka (droga gmina), z którą rozgraniczenia żądał skarżący przestałą istnieć, gdyż została ona oznaczona innym numerem ewidencyjnym (nr [...]), a jako właściciel tej nieruchomości oznaczony został w danych ewidencyjnych A. M. (ustalony na podstawie księgi wieczystej KW Nr [...]). Na tej podstawie organy przyjęły, że przedmiot rozgraniczenia przestał istnieć, pomimo tego, że otoczenie działki oznaczonej nowym nr [...] nie uległo zmianie i stanowią je działki ewidencyjne nr [...]. W takich okolicznościach stanowisko organów o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego z powodu jego bezprzedmiotowości oparte zostało na wadliwych wnioskach wynikających z naruszenia reguł proceduralnych określonych w art. 105 § 1 k.p.a. i art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. Skoro bowiem złożony przez skarżącego wniosek jednoznacznie i jasno określił przedmiot postępowania rozgraniczeniowego, do respektowania którego organ był zobligowany, to w sytuacji, kiedy w toku tego postępowania zmianie uległy (w innym postępowaniu administracyjnym) dane ewidencyjne, które miały wpływ na treść pierwotnego żądania, organ obowiązany był uwzględnić wskazaną okoliczność z urzędu. Wprawdzie – co do zasady – wniosek strony o dokonanie rozgraniczenia w zakresie przedmiotu rozgraniczenia wiąże organ, to w okolicznościach tej sprawy nie było podstaw, by – ze względu na zmianę danych zawartych w ewidencji gruntów, które nastąpiły po złożeniu wniosku oraz miały wpływ na przedmiot rozgraniczenia (zmiana danych dotyczących nieruchomości, z którą rozgraniczenie winno nastąpić) – żądać od skarżącego zmiany jego wniosku o rozgraniczenie, poprzez dostosowanie treści żądania do zmienionych danych ewidencyjnych. Tym samym, warunkiem prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie była konieczność zmiany przez skarżącego jego żądania dotyczącego rozgraniczenia dostosowanego do zmienionych danych, jakie znalazły się w ewidencji gruntów już po złożeniu pierwotnego wniosku o rozgraniczenie. Nieuwzględnienie tej okoliczności świadczy o tym, że Wójt Gminy B. nie ustalił w sposób prawidłowy we wszczętym postępowaniu rozgraniczeniowym, jaki był rzeczywisty przedmiot wniosku skarżącego i czy istotnie przestał istnieć wskazywany przez niego przedmiot rozgraniczenia. Zmiana danych dotyczących nieruchomości, z którą wnioskodawca domagał się rozgraniczenia, dokonana następczo po złożeniu wniosku, polegająca na zmianie danych dotyczących numeracji działki oraz jej właściciela – nie powodowała zatem konieczności zmiany przez stronę wniosku o rozgraniczenie, skoro sam przedmiot rozgraniczenia nie przestał istnieć, rozumiany jako nieruchomość sąsiednia, z którą skarżący domagał się rozgraniczenia. Zmieniło się tylko oznaczenie tej nieruchomości oraz jej właściciel, na skutek korekty danych ewidencyjnych, nie zaistniały zaś inne zdarzenia, które prowadziłyby do wniosku, że spór graniczny przestał istnieć, skoro nieruchomość stanowiąca własność skarżącego w dalszym ciągu sąsiaduje z nieruchomością, z którą granice stały się sporne. Tymczasem Wójt Gminy B. wydając decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego ograniczył się jedynie do wskazania, po pierwsze, że nie może przeprowadzić postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki nr [...], której właścicielem miał być Skarb Państwa, bowiem taka działka już w danych ewidencyjnych nie występuje, po [...] zaś organ stwierdził, że sąsiadującą działką z działkami skarżącego nr [...] i [...] jest obecnie działka nr [...], której właścicielem jest A. M.. Skoro tak, to organ winien z urzędu podjąć czynności rozgraniczeniowe w zmienionych okolicznościach faktycznych, nie zaś uchylić się od prowadzenia rozgraniczenia z tego względu, że zmieniły się dane nieruchomości sąsiadującej z gruntami skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, czym naruszyło wskazane wyżej reguły proceduralne oraz przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy niezasadnie zarzucił skarżącemu, że nie skorygował on wniosku o rozgraniczenie. Zarzut taki można byłoby postawić w przypadku, gdyby strona miała tego rodzaju prawny obowiązek, albo na żądanie organu takiego obowiązku by nie spełniła. Tymczasem treść wniosku z dnia 9 lipca 2014 r. nie budziła wątpliwości odnośnie tego z jaką nieruchomością skarżący domagał się rozgraniczenia jego własnych gruntów, a na żadnym etapie postępowania, w tym w szczególności po uzyskaniu informacji od S. J. o zaktualizowaniu danych ewidencyjnych, organy w ogóle nie wzywały wnioskodawcy do sprecyzowania jego żądania w przedmiocie rozgraniczenia. Z treści wniosku z dnia 9 lipca 2014 r. jasno wynikało, że przedmiotem żądania było ustalenie przebiegu granicy działek nr [...] (stanowiących własność skarżącego) z działką stanowiącą drogę gminną oznaczoną pierwotnie numerem [...]. Żądanie było więc precyzyjne i nawet ustalenie w późniejszym czasie, że wskazana nieruchomość nie była prawidłowo opisana w danych ewidencji gruntów, gdyż ma obecnie nr [...], nie zmienia faktu, że istnieją dwie nieruchomości, które stanowią przedmiot własności dwóch różnych podmiotów, pomiędzy którymi zaistniał spór co do przebiegu granic. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia przez właściciela jednej z nieruchomości z wnioskiem o rozgraniczenie nie można stwierdzić, że brak jest przedmiotu w sprawie o rozgraniczenie z tego względu, że zmianie uległa numeracja [...] nieruchomości oraz inny jest jej właściciel. Z przytoczonych względów organy administracji publicznej obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły należycie stanu sprawy i nie ustaliły istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, czyli mających zasadniczy wpływ na uznanie, czy zaistniała podstawa do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy B. zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem powyższych rozważań oraz przy prawidłowym zastosowaniu art. 7, art. 12, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W szczególności organ ustali prawidłowo strony postępowania rozgraniczeniowego oraz rzeczywisty przedmiot tej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji (pkt I sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku uzasadnione jest przepisami art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Obejmują one uiszczony przez stronę wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez skarżącego radcy prawnemu (17 zł) oraz jego wynagrodzenie (480 zł), ustalone na podstawie stawki minimalnej przewidzianej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło