III SA/Lu 522/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Inspektor Transportu Drogowego (organ) utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (organ I instancji) z [...] listopada 2019 r. nakładającą na M. K. karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że [...] września 2019 r. A. W., kierując pojazdem marki [...], odpłatnie przewiózł pasażera z ul. [...] w R. do Portu Lotniczego R.. Przewóz został wykonany w imieniu i na rzecz E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w W. (spółka E. ). Pasażer zamówił kurs przez aplikację BOLT. Po jego zakończeniu okazało się, że kierujący pojazdem A. W. nie dysponował wypisem z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej spółce E. ani orzeczeniem lekarskim i orzeczeniem psychologicznym o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. A. W. za pomocą telefonu komórkowego okazał kontrolującym licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydaną spółce E. . Według informacji uzyskanej przez organ I instancji od Urzędu Miasta [...] M. K. jest osobą zarządzającą transportem w spółce E. . W tych okolicznościach faktycznych, w ocenie organu, należało nałożyć na M. K. kary pieniężne: - [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy zgodnie z art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U.2019.58 ze zm. w brzmieniu obowiązującym we wrześniu 2019 r. - u.t.d.) i lp. 4.2 załącznika nr 4 do tej ustawy; - [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy zgodnie z art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8 u.t.d. i lp. 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy; - [...] zł za niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji stosownie do art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8 u.t.d. i lp. 1.2 załącznika nr 4 do tej ustawy. M. K. (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu. Zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U.2020.256 ze zm. - K.p.a.) z tego względu, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego, w rezultacie nie ustalił na jakiej podstawie kontrolowany kierowca współpracował ze spółką E. w sytuacji, w której kontrolowany kierowca współpracował z tą spółką na podstawie umowy zlecenia; - art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w związku z art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d. przez nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w spółce E. , w której kontrolowany kierowca nie był zatrudniony w ramach stosunku pracy; - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. bowiem organ utrzymał w mocy błędną decyzję organu I instancji; - art. 107 § 3 K.p.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących "podstawy zatrudnienia kierowcy w przedsiębiorstwie"; - art. 8 K.p.a. z racji przeprowadzenia postępowania sprzecznie z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa. W następstwie formułowanych zarzutów skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu prezentowanego stanowiska skarżący zasadniczo wykazywał, że kontrolowany kierowca nie był pracownikiem spółki E. . Współpracował z nią wyłącznie na podstawie umowy zlecenia. W konsekwencji spółka E. nie miała obowiązku wyposażenia kierowcy w wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym ani kierowania kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne. Skarżący motywował, że wymienione obowiązki ciążą na spółce E. wyłącznie w odniesieniu do kierowców zatrudnionych w ramach stosunku pracy. Zdaniem skarżącego, omówione wyżej błędy zobowiązywały organ do uchylenia decyzji organu I instancji. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu jest zgodna z prawem. Okoliczności faktyczne sprawy nie były przedmiotem sporu. W dniu [...] września 2019 r. A. W., kierując pojazdem marki [...], odpłatnie przewiózł pasażera z ul. [...] w R. do Portu Lotniczego R.. Przewóz został wykonany w imieniu i na rzecz spółki E. . Pasażer zamówił kurs przez aplikację BOLT. Po jego zakończeniu okazało się, że kierujący pojazdem A. W. nie dysponował wypisem z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej spółce E. ani orzeczeniem lekarskim i orzeczeniem psychologicznym o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. A. W. za pomocą telefonu komórkowego okazał kontrolującym licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydaną spółce E. . Jednocześnie według niepodważonej informacji uzyskanej przez organ I instancji od Urzędu Miasta [...] M. K. jest osobą zarządzającą transportem w spółce E. . Spór między stronami sprowadzał się natomiast do kwestii prawnej czy organ był uprawniony do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł, a ściślej w wymiarze: - [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy zgodnie z art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8 u.t.d. i lp. 4.2 załącznika nr 4 do tej ustawy; - [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy zgodnie z art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8 u.t.d. i lp. 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy; - [...] zł za niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji stosownie do art. 92a ust. 2, ust. 4, ust. 8 u.t.d. i lp. 1.2 załącznika nr 4 do tej ustawy. W art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy został zdefiniowany jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do definicji zawartej w art. 4 pkt 11 u.t.d. przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 5b ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: samochodem osobowym (pkt 1); pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (pkt 2); taksówką (pkt 3) - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Następnie art. 11 ust. 4 u.t.d. przewiduje, że organ udzielający licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2, wydaje wypis lub wypisy z tej licencji w liczbie nie większej niż liczba pojazdów samochodowych określonych we wniosku o udzielenie licencji, dla których zostało udokumentowane spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 5c ust. 1 pkt 3. Z kolei według art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega odpowiednio badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie z art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne. Natomiast art. 87 ust. 1 u.t.d. stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4 (zastrzeżenie to dotyczy kierowcy taksówki), jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (pkt 1). Zdaniem sądu, w niepodważonych okolicznościach faktycznych i przytoczonym stanie prawnym organ prawidłowo stwierdził, że skarżący jako zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność za niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji (lp. 1.2. załącznika nr 4 do u.t.d.) oraz za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (odpowiednio lp. 4.2. i 4.3.załącznika nr 4 do u.t.d.). Trzeba przy tym zaznaczyć, że dokumentu w postaci wypisu z licencji, o którym stanowi ustawa o transporcie drogowym (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 1.2. załącznika nr 4 do tej ustawy) nie zastępuje zawartość telefonu komórkowego kierowcy. W tym stanie sprawy należy przypomnieć art. 92a u.t.d. Przepis ten stanowi, że zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie (ust. 2). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych (ust. 4). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy (ust. 8). Odnosząc się do argumentów skarżącego, sąd ocenia, że na gruncie rozwiązań prawnych przewidzianych w rozdziale 7a u.t.d. - Kierowcy wykonujący przewóz drogowy pojęcie zatrudnienia kierowcy nie zostało ograniczone wyłącznie do umowy o pracę. W sprawach sygn.: II GSK 670/08, II GSK 701/17, II GSK 166/09 (strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy w sposób zdefiniowany w ustawie o transporcie drogowym. Jednocześnie tego rodzaju czynności nie muszą stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej. Konsekwentnie zatrudnienie kierowcy w kontekście analizowanych przepisów ustawy o transporcie drogowym należy w każdej indywidualnej sprawie oceniać z perspektywy faktów, rzeczywistego przebiegu zdarzeń i zgodnego zamiaru stron w relacji między przedsiębiorcą a kierowcą, nie zaś wyłącznie według treści sporządzanych umów. Innymi słowy, nazwanie umowy z kierowcą zleceniem nie wyklucza faktycznego stanu zatrudnienia kierowcy przez przedsiębiorcę na potrzeby stosowania ustawy o transporcie drogowym, a ściślej art. 92a ust. 2 u.t.d. w powiązaniu z załącznikiem nr 4 lp. 1.2., 4.2., 4.3. Zatem dla wyniku niniejszej sprawy podstawowe i jednocześnie rozstrzygające znaczenie ma okoliczność, że kierowca wykonał przewóz pasażera w ramach działalności spółki E., w jej imieniu i na jej rzecz. Skarżący w istocie tej okoliczności faktycznej nie podważał. Natomiast tytuł prawny wykonywania tego rodzaju przewozów (zlecenie czy umowa o pracę) przyjęty przez kierowcę i przedsiębiorcę schodzi na dalszy plan w tym znaczeniu, że nie wyłącza odpowiedzialności zarządzającego transportem według art. 92a ust. 2 u.t.d. W następstwie skarżący błędnie przyjął, że umowa z kierowcą nazwana zleceniem nie stanowi jednej z postaci zatrudnienia w rozumieniu rozdziału 7a u.t.d. W podsumowaniu powyższych rozważań należy stwierdzić, że organ trafnie ustalił wszystkie istotne okoliczności faktyczne i następnie adekwatnie zastosował art. 92a ust. 2 u.t.d. w związku z pozycjami 1.2, 4.2, 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy. Dla wyczerpania oceny prawnej wymaga jeszcze odnotowania, że ustalony przez organ przewóz pasażera był wpisany w sferę zorganizowanego rynku odpłatnych usług przewozu osób przy wykorzystaniu aplikacji BOLT, a tym samym w krajowy transport drogowy. Stanowisko organu w tej mierze znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), który w wyroku C-34/15 analizował charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja BOLT. TSUE wyjaśnił, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do umożliwiania nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartfon) między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę, ale polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców (por. też wyrok TSUE w sprawie C-434/15 - strona internetowa curia.europa.eu). Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.).