III SA/Lu 582/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. M. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 26 maja 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, z których tylko ojciec pracuje zawodowo. Skarżący określił koszt miesięcznych wydatków w rodzinie na kwotę ok. [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, a w skład majątku rodziny wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha, budynek gospodarczy o pow. [...] m2 oraz dwa samochody: [...] (r. prod. [...]) i [...] (r. prod. [...]). Skarżący oświadczył, że na dochód rodziny w kwocie [...] zł składa się wynagrodzenie za pracę ojca w kwocie [...] zł oraz jego wynagrodzenie uzyskiwane w związku z pełnieniem funkcji [...] w kwocie [...] zł. Na wezwania referendarza skarżący nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe i oświadczenie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł - § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Ewentualne pozostałe koszty sądowe (opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata sądowa od ewentualnego zażalenia nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192); § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast stawki wynagrodzenia adwokackiego co do zasady ustalane są w umowie pomiędzy mocodawcą a adwokatem, jednakże pewnym odniesieniem mogą być stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. : Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c. powołanego rozporządzenia, stawka minimalna adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji wynosi 240 zł netto i 295,20 zł brutto - art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Badając możliwości skarżącego opłacenia w przedmiotowej sprawie kosztów postępowania, należy mieć na uwadze nie tylko dochody osiągane przez niego, ale także dochody i majątek rodziców. W sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy kontynuuje naukę i pozostaje na wyłącznym, bądź częściowym utrzymaniu rodziców, to o przyznaniu jej prawa pomocy decydują także możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji. Rodzice i dzieci są bowiem zobowiązani, na podstawie art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) do wzajemnego wspierania się. W uzasadnionych przypadkach prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło jeszcze możliwości utrzymania się samodzielnie, rodzice powinni wyłożyć potrzebne na ten cel środki do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego rodziny (por. postanowienie SN z 15 maja 1989 r., II CZ 80/89 Legalis). Porównując wielkość kosztów postępowania do sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziców pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów objętych prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też, stanowiąca pomoc państwa instytucja przyznania prawa pomocy powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (np. osób bezrobotnych, bez majątku, bez stałych źródeł dochodów). Mając na uwadze oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane dokumenty stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący i jego rodzice mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, budynek gospodarczy o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha). Ojciec skarżącego uzyskuje stały dochód z pracy w wysokości [...] zł brutto (zaświadczenie zakładu pracy z dnia 5 czerwca 2015 r., zaś skarżący osiąga dochód z tytułu pełnienia funkcji [...], który określił na kwotę [...] zł miesięcznie. Matka skarżącego jest osobą poszukującą pracy, jednakże posiada konto bankowe na którym zgromadzone są środki finansowe pochodzące z wynajmu lokalu położonego w miejscu zamieszkania skarżącego (umowa najmu z dnia [...] r., Nr [...]). Na rachunku bankowym matki skarżącego na dzień 30 kwietnia 2015 r. widniały środki finansowe w kwocie [...] zł. Z kolei stan rachunku bankowego skarżącego na dzień 30 kwietnia 2015 r. wyniósł [...] zł, przy czym zaznaczyć należy, że na jego konto dokonywane były wpłaty gotówkowe w kwotach przekraczających dochód uzyskiwany z tytułu pełnienia funkcji [...] (np. w dniu 10 marca 2015 r. wpłata [...] zł, w dniu 21 kwietnia 2015 r. wpłata w kwocie [...] zł). Zatem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oraz jego matka, na utrzymaniu której częściowo pozostaje dysponowali wolnymi środkami pieniężnymi kilkukrotnie przekraczającymi koszty sądowe w sprawie niniejszej, jak również koszty ustanowienia adwokata. Podkreślić należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W ocenie referendarza skarżący nie wyjaśnił dokładnie wszystkich okoliczności związanych ze stanem majątkowym rodziny. Skarżący podaje, że zamieszkuje w domu o pow. [...] m2 pod adresem ul. [...] w [...] i tam prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Jednakże wiele dokumentów (wydruk z konta bankowego ojca skarżącego, umowa najmu z dnia [...] r., wypis z rejestru gruntów, potwierdzenie wpłaty za media z dnia 10 kwietnia 2015 r.) wskazuje na to, że rodzice skarżącego podają odrębne od skarżącego miejsce zamieszkania, tj. ul. [...] w [...]. Skarżący nie wykazał natomiast jakie nieruchomości (mieszkalne, gospodarcze, inne), rodzice skarżącego posiadają pod tym adresem i jaka jest ich powierzchnia. Skarżący nie wykazał zatem spełnienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.