III SA/Lu 60/25

WyrokWSA w Lublinie2025-05-08

Skład orzekający: Anna Strzelec, Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za przewóz odpadów bez wymaganego oznakowania środka transportu może zostać nałożona na przedsiębiorcę, jeśli kierowca posiadał złożoną tablicę z napisem "ODPADY", a przedsiębiorca stosował środki organizacyjne zapobiegające naruszeniom?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przewóz odpadów bez widocznego i czytelnego oznakowania środka transportu stanowi naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym i ustawy o odpadach, uzasadniające nałożenie kary pieniężnej. Stosowanie przez przedsiębiorcę środków organizacyjnych, takich jak szkolenia czy instrukcje, nie zwalnia go z odpowiedzialności, jeśli nie wykazał on, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, a sam dołożył należytej staranności. Brak widoczności oznakowania, nawet jeśli tablica była złożona, jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Kara została nałożona za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów bez wymaganego oznakowania środka transportu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących odpowiedzialności i możliwości odstąpienia od kary, a także odmowę przeprowadzenia dowodów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 2024 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 19 lipca 2024 r., nr [...], o nałożeniu na skarżącego J. W. kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia. W dniu 21 marca 2024 r. zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], którym kierował M. P., został poddany kontroli drogowej. Przejazd wykonywany był na rzecz skarżącego J. W. w ramach krajowego przewozu drogowego rzeczy. Pojazdem przewożony był towar w ilości 19 000 kg zakwalifikowany do kodu 19 12 12 – pozostałe odpady (w tym mieszaniny odpadów) z mechanicznej przeróbki odpadów niewymienione w 19 12 11. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 z późn. zm., dalej jako "u.t.d." lub "ustawa o transporcie drogowym"), polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.). Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] z dnia 21 marca 2024 r. Na okoliczność kontroli sporządzono również fotografie obrazujące stan pojazdu podczas kontroli. Kierowca podpisał protokół kontroli bez wnoszenia zastrzeżeń. Decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącego J. W. karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stosownie do lp. 4.8 załącznika nr 3 do tej ustawy. Strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zgłaszając wnioski dowodowe. Pismem z dnia 21 sierpnia 2024 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 1668) w związku z art. 183 § 1 i art. 188 k.p.a., przystąpił do postępowania prowadzonego na skutek odwołania strony. Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy pojazdu w charakterze świadka oraz przesłuchania strony. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z niekwestionowanymi w sprawie ustaleniami, podmiotem wykonującym przewóz drogowy był skarżący, a pojazdem transportowano odpady. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przewóz odpadów winien odbywać się środkiem transportu posiadającym oznakowanie, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie ustawy o odpadach. Stosownie do art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach, środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7. Natomiast przepis art. 24 ust. 7 ustanawia delegację dla ministra właściwego do spraw klimatu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz ministrem właściwym do spraw żeglugi śródlądowej do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowania środków transportu, biorąc pod uwagę właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi. Na podstawie wskazanej delegacji Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742, dalej jako "rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów"). Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle ustaleń poczynionych podczas kontroli skarżący wykonywał przewóz drogowy odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez właściwego oznakowania tablicami określonymi w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Na pojeździe brak było oznakowania środka transportu przewożącego odpady w postaci tablicy koloru białego, z umieszczonym napisem "ODPADY". Jak wynika z dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas kontroli, tabliczka z napisem "ODPADY" nie była widoczna. Strona w wyjaśnieniach z dnia 25 maja 2024 r. wskazała, że pojazd był wyposażony w trwałą tabliczkę, która w chwili kontroli była złożona. Organ podkreślił jednak, że zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o jakich mowa w art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek braku dochowania przez stronę należytej staranności. Organ podkreślił, że profesjonalny przewoźnik jest odpowiedzialny za rezultaty prowadzonej działalności transportowej, a nie wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem. Wszelkie stwierdzone nieprawidłowości obciążają zatem przedsiębiorcę. Odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia przepisów prawa, w tym ustawy o transporcie drogowym. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Natomiast skarżący, poprzez dołożenie należytej staranności przy wykonywaniu krajowego przewozu drogowego, mógł nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. W tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił naruszenie i nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł na podstawie lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Odnosząc się do sformułowanych w odwołaniu wniosków strony o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: instrukcji przewozu odpadów z dnia 1 lutego 2021 r., obowiązującej w przedsiębiorstwie strony, dowodów zapoznania kierowcy M. P. z instrukcją przewozu odpadów w latach 2021 - 2024, zawiadomienia o zastosowaniu kary porządkowej z dnia 25 marca 2024 r. wobec pracownika M. P., na okoliczność stosowania przez stronę środków organizacyjnych, które mają na celu zapobiegać naruszeniu zasad transportu odpadów przez kierowców, stosowania rozwiązań mających na celu faktyczne wdrożenie i przestrzeganie zasad transportu odpadów, dyscyplinowaniu kierowców naruszających przepisy, braku wpływu strony na powstanie naruszenia, wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że dowody z dokumentów wskazują na przyjęte rozwiązania organizacyjne u przewoźnika. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że zgodnie z przedstawionym w trakcie kontroli wydrukiem karty przekazania odpadów w systemie BDO (Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami), przekazującym odpady był J. W., tj. transport odpadów odbywał się z siedziby przedsiębiorcy. Przewoźnik miał zatem możliwość sprawdzenia czy pojazd jest właściwie oznakowany na potrzeby tego przewozu. Gdyby przewoźnik lub osoby działające w jego imieniu i na jego rzecz dokonały kontroli parametrów pojazdu (ważnego oznakowania pojazdu) przed rozpoczęciem wykonywania przewozu, ciąg zdarzeń skutkujących naruszeniem przepisów prawa zostałby przerwany. Organ podkreślił, że pojazd przez całą trasę nie był oznakowany. Kontrola odbyła się na końcowym etapie, którym było miasto C.. Organ zauważył również, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za dobór kadr zatrudnionych w przedsiębiorstwie sięga tak daleko, że w każdym, nawet najbardziej odbiegającym od normalnych zachowań przypadku ponosi winę w wyborze, która z kolei uniemożliwia zastosowanie przepisów dopuszczających zaniechanie wszczęcia postępowania i nałożenia kary. Nieprawidłowe, błędne, czy też nawet intencjonalnie samowolne działanie kierowcy nie jest równoznaczne z wystąpieniem nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c u.t.d. Organ stwierdził brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f k.p.a., gdyż ustawa o transporcie drogowym zawiera własne regulacje co do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, przewidziane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. J. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, zarzucając naruszenie: 1) art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów wskazanych w odwołaniu z dnia 12 sierpnia 2024 r. w sytuacji, gdy służyły one wykazaniu faktów mających wpływ na ewentualne zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności, przyjęcie a priori, że dodatkowy materiał dowodowy nie wniósłby niczego istotnego do sprawy, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że to przedsiębiorcę obciąża ciężar dowodu, że wystąpiły przesłanki do zwolnienia z odpowiedzialności, a tym samym pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw i dowodzenia faktów korzystnych dla niej w postępowaniu, wskazane naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcia, że strona nie stosowała środków organizacyjnych służących egzekwowaniu przepisów o transporcie odpadów, pomimo tego, iż: a) strona regularnie przeprowadza wśród kierowców szkolenia stanowiskowe, b) strona regularnie przeprowadza wśród kierowców szkolenia z zakresu obowiązków w transporcie drogowym, c) strona posiada instrukcję transportu odpadów, z którą kierowcy zobowiązani są się zapoznawać oraz regularnie treść instrukcji jest im przypominana, d) strona stosuje kary dyscyplinarne w razie naruszenia rzeczonej instrukcji, co w konsekwencji doprowadziło do braku umorzenia postępowania i nałożenia kary administracyjnej na stronę; 2) art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie niewszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie dowodów zgłoszonych przez stronę i wynikających z niej faktów, przyjęcie, że następujące czynności, tj.: a) regularne przeprowadzanie wśród kierowców szkolenia stanowiskowego, b) regularne przeprowadzanie wśród kierowców szkolenia z zakresu obowiązków w transporcie drogowym, c) stosowanie instrukcji transportu odpadów, z którą kierowcy zobowiązani są się zapoznawać oraz regularnie treść instrukcji jest im przypominana, d) stosowane są kary dyscyplinarne w razie naruszenia rzeczonej instrukcji, są niewystarczające dla przyjęcia, że skarżący jako przedsiębiorca dochował aktów należytej staranności, co w konsekwencji doprowadziło do braku umorzenia postępowania i nałożenia kary administracyjnej na stronę; 3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przywołanie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, które nie miały miejsca w niniejszej sprawie, a najpewniej zostały skopiowane z decyzji wydanej w innej sprawie administracyjnej, co świadczy o niewszechstronnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i naruszeniu wzorca wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.; 4) art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, dalej: "Konwencja"), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie opiera się na zasadzie winy, podczas gdy dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej, w tym wytyczne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1993 r. sygn. U 7/93, nakazują przyjąć, że odpowiedzialność o charakterze represyjnym, w tym odpowiedzialność z tytułu administracyjnych kar pieniężnych może mieć wyłącznie charakter odpowiedzialności opartej na zasadzie winy, co wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego oraz międzynarodowych standardów ochrony jednostki w postępowaniu karnym i quasi-karnym wyrażonej w Konwencji; 5) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że negatywna przesłanka postępowania wskazana w tym przepisie oznacza wyłącznie takie okoliczności, które wystąpiły wskutek jakichś niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń oraz zjawiska które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie jest niemożliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej - a zatem tożsame z pojęciem siły wyższej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu - uwzględniająca: a) zakaz wykładni rozszerzającej w odniesieniu do przepisów o charakterze sankcyjnym (represyjnym); b) dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej dotyczące kar administracyjnych, w tym wytyczne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1993 r. sygn. U 7/93 - nakazujące przyjąć, że dla wymierzenia kary administracyjnej musi wystąpić subiektywny element zawinienia; - nakazuje przyjąć, że są to zdarzenia niemożliwe do przewidzenia, ale niekoniecznie gwałtowne i rzadkie, w tym zwłaszcza niekoniecznie o charakterze siły wyższej, co w konsekwencji doprowadziło do braku umorzenia postępowania i nałożenia kary administracyjnej na stronę; 6) art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1 u.t.d. i art. 93 ust. 7 u.t.d., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. dotyczy odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej lub udzielenia pouczenia, podczas gdy art. 92c ust. 1 u.t.d. zawiera normę postępowania dotyczącą przesłanek umorzenia postępowania, a zatem normę precyzującą treść art. 105 k.p.a., nie stanowi natomiast regulacji odstąpienia od nakładania kar administracyjnych, co w konsekwencji doprowadziło do braku rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony o odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 5 lutego 2025 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców poinformował o wstąpieniu do postępowania oraz przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Rzecznik poparł podniesiony przez skarżącego w skardze zarzut naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1 u.t.d. i art. 93 ust. 7 u.t.d., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. dotyczy odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej lub dzielenia pouczenia, podczas, gdy art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. zwiera normę postępowania dotyczącą przesłanek umorzenia postępowania, a zatem normę precyzującą treść art. 105 k.p.a., nie stanowi natomiast regulacji odstąpienia od nakładania kar administracyjnych, co w konsekwencji doprowadziło do braku rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony o odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej na podstawie art: 189f § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za stwierdzone w toku kontroli w dniu 21 marca 2024 r. naruszenie określone w lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a także ustawy o odpadach. W myśl art. 4 pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). W świetle art. 4 pkt 22 lit. c i lit. v u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego w przedmiotowej sprawie, w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 21 marca 2024 r. stwierdzono, że pojazdem o nr rejestracyjnych [...] wykonywany był przez skarżącego, jako przewoźnika, krajowy przewóz drogowy rzeczy. Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku karty przekazania odpadów z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) wynika, że skarżący transportował odpady. Pojazdem przewożony był towar w ilości 19 000 kg zakwalifikowany do kodu 19 12 12 – pozostałe odpady (w tym mieszaniny odpadów) z mechanicznej przeróbki odpadów niewymienione w 19 12 11. Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionował. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 312, str. 3 z późn. zm.). Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7 (ust. 6). Na podstawie delegacji zawartej w ust. 7 art. 24 ustawy o odpadach Minister Środowiska w dniu 7 października 2016 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742). Przepis § 9 tego rozporządzenia stanowi, że środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. (ust. 1). Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie: 1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości; 2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.(ust. 2). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 3). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 4). Wzór oznakowania środków transportu odpadów określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (ust. 5). W myśl § 10 rozporządzenia w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą: 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości; 2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm. (ust. 1). Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). Wzór oznakowania środków transportu przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 4). Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że transport odpadów może być wykonywany tylko środkami transportu odpowiednio oznakowanymi. Zespoły pojazdów, którymi przewożone są odpady, powinny być oznakowane tablicą koloru białego o wskazanych w przepisach wymiarach, na której jest umieszczony napis "ODPADY", naniesiony wielkimi literami koloru czarnego, zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Tablica powinna być umieszczona w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Opisane oznakowanie powinno być czytelne i trwałe oraz odporne na warunki atmosferyczne. Natomiast, jak wynika z ustalonego przez organ stanu faktycznego oraz zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności dołączonych do akt fotografii, w dniu kontroli pojazd o nr rejestracyjnych [...] posiadał umieszczoną z przodu tablicę koloru białego. Na tablicy nie był jednak widoczny żaden napis. Jak podnosił skarżący, na tablicy znajdował się napis "ODPADY", jednakże tablica nie była rozłożona. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że: 1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie; 2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. W l.p. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 10000 zł. Zgodnie z treścią protokołu kontroli, który ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, pojazd został zatrzymany z powodu złego oznaczenia – "brak tabliczki odpady" z przodu pojazdu. Kierowca podpisał protokół kontroli bez wnoszenia zastrzeżeń. Jednocześnie protokół nie budzi wątpliwości co do prawidłowości jego sporządzenia. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie bezsprzecznie zatem wynika, że uzasadnione było przyjęcie przez organy, iż pojazd podczas kontroli nie był oznakowany tablicą wymaganą przy przewozie odpadów, tj. tablicą z napisem "ODPADY" w sposób określony w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Prawidłowości takiej oceny w żadnym razie nie podważa akcentowany przez skarżącego argument, że napis "ODPADY" znajdował się na tablicy, która jedynie była złożona. Z przywołanych wyżej przepisów rozporządzenia wynika bowiem jednoznacznie, że oznakowanie powinno być czytelne, w związku z czym napis powinien mieć też odpowiednie wymiary. Napis musi być zatem widoczny, a warunku tego nie spełniała tablica znajdująca się na przedmiotowym pojeździe, Na tablicy tej nie był bowiem widoczny żaden napis, Zatem transport odpadów był bezsprzecznie wykonywany z naruszeniem przepisów art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach i przepisów rozporządzenia. W konsekwencji zachodziły podstawy do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1 oraz lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Zauważyć należy, że przyjęty w sprawie stan faktyczny, ustalony na podstawie protokołu kontroli oraz zdjęć, a także dowodów złożonych w sprawie, nie jest przedmiotem sporu. Spór w sprawie nie dotyczy samego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym (które jest bezsporne), dotyczy zaś zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. W toku postępowania skarżący podnosił, że tabliczka z napisem "ODPADY" jest przytwierdzona na stałe do pojazdu. Potwierdził, że w chwili zatrzymania nie była rozłożona, lecz została rozłożona niezwłocznie po stwierdzeniu naruszenia. Podnosił, że waga naruszenia była znikoma a nałożona kara nieadekwatna do uchybienia. Wskazywał również na dochowanie należytej staranności przy organizowaniu przewozu. Zdaniem skarżącego w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a. o odstąpieniu od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przesłanki do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Stanowisko skarżącego nie zasługuje jednak na podzielenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności podnieść należy, że wbrew stanowisku skarżącego i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, w sprawie niniejszej nie znajdują zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odstąpienia od nałożeniu kary oraz miarkowania jej wysokości. Kwestia ta była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jak podkreśla w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, zakres zastosowania przepisów działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Z § 2 wskazanego przepisu wynika natomiast, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Uregulowanie w przepisach odrębnych wyżej wymienionych zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Nie jest przy tym wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w dziale IVa k.p.a. Zakres normowania w przepisach odrębnych nie musi więc pokrywać się z zakresem normowania w przepisach wskazanego działu k.p.a. Jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2024 r., sygn. II GSK 732/23 oraz A. Wróbel, art. 189a kpa, teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023). Stanowisko skarżącego, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest więc trafne. W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające m.in. z art. 189 § 2 pkt 2 k.p.a. Jak bowiem wynika z art. 92c u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Skoro więc z przepisu art. 92c u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to przepis ten pozostaje odrębny w stosunku do ogólnej regulacji działu IVa k.p.a. i w specyficzny dla ustawy o transporcie drogowym sposób normuje zagadnienie wskazane m.in. w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Bez wpływu dla takiej oceny pozostaje brak użycia w art. 92c ust. 1 u.t.d. zwrotu "odstąpienie od wymierzenia kary". Konsekwencją zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. jest to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie zostanie nałożona kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Powyższego stanowiska nie podważa również skutecznie argument, że czym innym jest odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej i udzielenie pouczenia, a czym innym umorzenie postępowania bądź jego niewszczynanie. Wbrew twierdzeniu strony, w jednym i w drugim przypadku warunkiem ich zastosowania jest uprzednie ustalenie, że do czynu penalizowanego co do zasady administracyjną karą pieniężną doszło. Podzielić zatem należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana. Jak wcześniej wskazano, dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych, niezależnie przy tym od kwestii czy zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2024 r., sygn. II GSK 732/23; z 28 września 2021 r. sygn. II GSK 717/21; z 10 marca 2025 r., sygn. II GSK 1786/24; z 20 listopada 2024 r., sygn. II GSK 1090/21). W świetle powyższego, zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1 u.t.d. i art. 93 ust. 7 u.t.d. należało uznać za pozbawiony podstaw. Niezasadne są także zarzuty skargi wskazujące na naruszenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że dołożyła należytej staranności organizując przewóz i nie miała wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przewidziane w przepisach prawa przesłanki do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., sygn. I GSK 989/08 oraz z 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09). Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie jest jego celem rezygnacja z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa. Ponownie należy podkreślić, że w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, niezwiązane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa czy doborem pracowników. W dyspozycji 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, a które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów oraz dyscyplinowania ich do przestrzegania tych przepisów. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyka osobowego) nie mieszczą się w zakresie regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Na przedsiębiorcy ciążą obowiązki właściwego doboru osób współpracujących z nim, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, tak aby nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy. W konsekwencji nie można zgodzić się z zarzutem błędnej wykładni art. 92c u.t.d. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, dalej: "Konwencja") wskazać należy na uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454 z późn. zm.). W uzasadnieniu projektu wskazano, że w art. 1 pkt 23 ustawy zmieniającej zaproponowano nowe przepisy art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Określają one okoliczności ekskulpujące od odpowiedzialności administracyjnej podmiotu wykonującego przewozy drogowe. Na konieczność ograniczania zasady "winy obiektywnej" przez wskazanie takich okoliczności wielokrotnie wskazywał Trybunał Konstytucyjny, jak chociażby w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U. 7/93), gdzie TK stwierdził, że w odniesieniu do kary administracyjnej dla jej wymierzenia musi bowiem wystąpić subiektywny element zawinienia. Podmiot, który nie dopełnia obowiązku administracyjnego, musi więc mieć możliwość obrony i wykazywania, że niedopełnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Należy także wskazać, iż międzynarodowe orzecznictwo, oceniające instytucję "winy obiektywnej" m.in. pod kątem zgodności z przepisami Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dopuszcza jej stosowanie pod warunkiem, iż: zasada winy obiektywnej jest stosowana w rozsądnych i proporcjonalnych do szkodliwości czynu granicach, zagwarantowana jest możliwość uwolnienia się od winy przez wskazanie okoliczności uniewinniających. Z przytoczonego wyżej fragmentu uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej art. 92b i art. 92c u.t.d. wynika, że już na etapie projektowania omawianych przepisów ustawodawca przewidział ograniczenia zasady "winy obiektywnej", między innymi zgodnie ze wskazaniami powołanego w skardze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U. 7/93). Wyjaśnić należy, że ustawa o transporcie drogowym przewiduje odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Istota tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się do tego, że podlega jej podmiot charakteryzujący się cechami wyrażonymi w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności, po wyczerpaniu określonych w tej normie znamion działania lub zaniechania, lub też znamiona tego zachowania muszą zostać wyczerpane przez inny podmiot -o ile norma prawna przypisuje zachowanie innego podmiotu lub skutek tego zachowania wspomnianemu podmiotowi administrowanemu (delikt administracyjny). Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany obciążony został z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego sankcją administracyjną. Zbędne staje się w takim przypadku badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, jak na przykład winy podmiotu administrowanego, nie mają one bowiem wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności, ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej. Wymienione przepisy wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną. Odpowiedzialność z art. 92a ust. 2 u.t.d. nie jest zależna od winy, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wynikająca z tego przepisu kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz stanowi logiczne następstwo zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą tej kary jest przy tym zmuszenie podmiotów w przepisie wymienionych do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa, a ściślej wymuszenie działań w kierunku dyscyplinowania kierowców bezpośrednio naruszających przepisy prawa (por. wyrok NSA z 23 marca 2023 r., sygn. II GSK 1382/19). Co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń związanych z przewozem (por. wyrok NSA z 3 marca 2023 r., sygn. II GSK 1474/19 oraz wyrok NSA z 6 lutego 2025 r., sygn. II GSK 1589/21). Przepis art. 92c u.t.d. przewiduje możliwość i warunki uwolnienia się od powyższej, obiektywnej odpowiedzialności. Do uwolnienia się od odpowiedzialności na mocy tego przepisu nie wystarczy jednak samo wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ma zatem zastosowanie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przedsiębiorca wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć. W rozpoznawanej sprawie nie zostały przez skarżącego wykazane tego rodzaju okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Powoływanie się na stosowanie środków organizacyjnych służących egzekwowaniu przepisów o transporcie odpadów, tj. regularne szkolenia kierowców: stanowiskowe i z zakresu obowiązków w transporcie drogowym, posiadanie instrukcji transportu odpadów, z którą kierowcy zobowiązani są się zapoznawać, stosownie kar dyscyplinarnych w razie naruszenia instrukcji, nie są wystarczające do uwolnienia się od odpowiedzialności w okolicznościach sprawy. Samowolne działanie kierowcy, który nie rozłożył na pojeździe tablicy z napisem "ODPADY", a także okoliczność rozłożenia tablicy po stwierdzeniu naruszenia nie mieści się bowiem dyspozycji przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wykonujący przewóz musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. II GSK 2143/21, przepis ten ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Okolicznościami, o których mowa art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący czynności związane przewozem drogowym przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W rozpoznawanej sprawie skarżący podkreślał prawidłowe przeszkolenie kierowcy. W ocenie Sądu słuszne jest jednak stanowisko organu, że zaistniały w sprawie błąd kierowcy nie jest okolicznością wyjątkową, której przedsiębiorca zajmujący się profesjonalnie przewozem odpadów, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. W orzecznictwie wskazuje się, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy nie może zwalniać przedsiębiorcy z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a u.t.d. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że przedsiębiorca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę przepisów prawa, co w konsekwencji oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku, jaki został określony w przepisach prawa. Fakt, że kierowca sam prowadzi pojazd, jest w tym przypadku bez znaczenia, taka jest bowiem typowa sytuacja w stosunkach tego rodzaju. Brak stosowania przez przedsiębiorcę w tym zakresie właściwych rozwiązań obciąża go jako pracodawcę. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Rzeczą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest więc zatrudnianie odpowiedzialnych kierowców, jak również stosowanie takich rozwiązań organizacyjnych, w tym ich przeszkolenia oraz posługiwania się odpowiednim taborem drogowym, które będą zapobiegać nawet przypadkowemu naruszaniu przez kierowców przepisów transportowych (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2025 r., sygn. II GSK 1438/21 i powołane tam wyroki NSA z 21 listopada 2024 r., sygn. II GSK 1033/21 i z 14 września 2023 r., sygn. Akt II GSK 659/20). Stan faktyczny niniejszej sprawy jest jasny. Nie zostało w sprawie wykazane, aby brak wymaganego przepisami oznakowania środka transportu przewożącego odpady został spowodowany nadzwyczajną, niemożliwą do przewidzenia przyczyną, a skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Trafne jest też stanowisko organu odwoławczego, że skoro transport odpadów odbywał się z siedziby przedsiębiorcy, to skarżący miał możliwość sprawdzenia właściwego oznakowania pojazdu. Skarżący, jako profesjonalista na rynku transportowym powinien przed rozpoczęciem przewozu upewnić się w tej kwestii, zwłaszcza że stosował oznakowanie w postaci składanej tablicy. Mógł więc przewidzieć wystąpienie sytuacji nierozłożenia tablicy, choćby wskutek zapomnienia kierowcy, za którego działania skarżący ponosi wszak odpowiedzialność. Powoływanie się na sam fakt wyposażenia pojazdu w wymaganą przepisami tablicę z napisem "ODPADY", która jednak przez całą trasę przejazdu była złożona, w związku z czym napis "ODPADY" nie był w ogóle widoczny, nie może spowodować wyłączenia odpowiedzialności skarżącego. Jak wskazano bowiem już wyżej, zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, oznakowanie środków transportu odpadów powinno być zawsze czytelne (por. wyroki NSA z 16 stycznia 2025 r., sygn. II GSK 1438/21, z 21 listopada 2024 r., sygn. II GSK 1033/21). Ponownie należy podkreślić, że w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, niezwiązane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa czy doborem pracowników. Także samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2025 r., sygn. II GSK 2158/22). Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów wskazanych w odwołaniu. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że organ odwoławczy nie odmówił przeprowadzenia dowodów z załączonych do odwołania dokumentów: instrukcji przewozu odpadów z dnia 1 lutego 2021 r., obowiązującej w przedsiębiorstwie strony, dowodów zapoznania kierowcy M. P. z instrukcją przewozu odpadów w latach 2021 - 2024, zawiadomienia o zastosowaniu kary porządkowej z dnia 25 marca 2024 r. wobec pracownika M. P., zgłoszonych na okoliczność stosowania przez stronę środków organizacyjnych, które mają na celu zapobiegać naruszeniu zasad transportu odpadów przez kierowców. Odnosząc się do tych dokumentów organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie wyjaśnił, że dowody te wskazują na przyjęte rozwiązania organizacyjne u przewoźnika. W sytuacji jednak, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu uprawniony jest wniosek, że rozwiązania te są niewystarczające. Jednocześnie trafnie organ wskazał, że skarżący miał możliwość sprawdzenia przed rozpoczęciem przewozu czy pojazd jest właściwie oznakowany. W odniesieniu do zgłoszonych przez stronę dowodów podkreślenia wymaga, że postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia jedynie dowodów z przesłuchania świadka i strony. Brak podstaw do kwestionowania prawidłowości tego postanowienia. Wskazane w nim dowody były wnioskowane na te same okoliczności, na które strona zgłosiła także dowody z dokumentów. W związku z tym zasadnie organ odwołał się do art. 78 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodów, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Trafnie organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności, na które powołuje się skarżący we wniosku dowodowym, zostały przedstawione przez stronę w pisemnych wyjaśnieniach i w dołączonych do odwołania załącznikach w postaci oświadczeń kierowcy oraz instrukcji przewozu odpadów. Słusznie też organ wskazał na art. 86 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Natomiast w niniejszej sprawie wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w oparciu o zgromadzone dowody, w tym dowody z dokumentów przedstawionych przez stronę. W ocenie Sądu zasadnie więc organ odmówił przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadka i strony. Okoliczności, na jakie miałoby zostać przeprowadzone przesłuchanie zostały już dostatecznie wyjaśnione w toku postępowania. Podkreślić należy, że organ odwoławczy, wbrew zarzutom strony, nie kwestionował, że skarżący stosował rozwiązania organizacyjne mające zapobiegać naruszeniom przepisów ustawy o transporcie drogowym. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy okazały się one niewystarczające. Skarżący zaś nie wykazał i nie zmierzał do wykazania, że do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło na wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. Raz jeszcze należy podkreślić, że błąd kierowcy nie jest tego rodzaju okolicznością, o jakiej mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Jednocześnie skarżący miał możliwość zweryfikowania prawidłowości oznaczenia przed rozpoczęciem przewozu. Organ odwoławczy nie naruszył również art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez zarzucane dokonanie niewszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięcie dowodów zgłoszonych przez stronę i wynikających z niej faktów. W ocenie Sądu, organy zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdzone w zaskarżonej decyzji naruszenie znajduje potwierdzenie w zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodach, w szczególności w protokole kontroli i fotografiach sporządzonych w jej toku. Jak wskazano już wyżej, protokół kontroli wraz z załącznikiem ma walor dokumentu urzędowego, a zatem korzysta z mocy dowodowej określonej w art. 76 § 1 k.p.a. Powołany przepis nie wyłącza wprawdzie możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 k.p.a.), jednakże tego rodzaju dowód nie został w sprawie skutecznie przeprowadzony. Jak wyjaśniono wcześniej, w świetle lp. 4.8. załącznika nr 3 do u.t.d. do ustalenia odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie nie było niezbędne przeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów z przesłuchania strony i świadka. Podkreślić też jeszcze raz należy, że skarżący ponosi obiektywną odpowiedzialność za prawidłowe oznakowanie pojazdu w trakcie przewozu odpadów. Skarżący niezasadnie zarzuca zatem braki w zakresie postępowania dowodowego. W konsekwencji nie ma podstaw do skutecznego zarzucenia organowi naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wszechstronnie rozpatrzył materiał dowodowy, który był w pełni wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Organ odniósł się do twierdzeń strony zawartych w odwołaniu. Nie można natomiast odmówić zasadności skargi w zakresie wskazania, że organ odwoławczy powołał się na okoliczności, na które skarżąca w odwołaniu się nie powoływała (str. 12 zaskarżonej decyzji). Jednakże jest to wyraźnie wynikiem omyłki i nie świadczy w ocenie Sądu o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. i z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. Z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, a mylne wskazanie, iż "w tym zakresie nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że jednorazowy brak wymaganych dokumentów przez kierowcę przy dotychczasowym niewadliwym jego zachowaniu stanowił okoliczność, której strona nie mogła przewidzieć" nie zmienia oceny Sądu w tej materii. Co istotne, nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem prawa materialnego ani z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, w związku z czym nie zachodzą podstawy do jej uchylenia. W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ w doręczonej stronie skarżącej odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło