III SA/Lu 604/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T.-A. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości oraz pobranie opłaty za przechowywanie towaru w depozycie I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego T.-A. Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 1300 zł (tysiąc trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. ustalił i pobrał opłatę za przechowywanie w depozycie prowadzonym przez organ celny towaru w postaci 2691 sztuk wyrobów jubilerskich. Tym samym postanowieniem organ wezwał T.. Sp. z o.o., aby w terminie 10 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia uiściła opłatę w wysokości 9359 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 12 kwietnia 2011 r. w Oddziale Celnym Towarowym I Urzędu Celnego III Port Lotniczy w W. zostały objęte procedurą tranzytu wyroby jubilerskie w liczbie 2691 sztuk. Odbiorcą towaru zgodnie ze zgłoszeniem celnym była T.. Sp. z o.o. z siedzibą w T. L.. W dniu 15 kwietnia 2011 r. towar został przedstawiony w Oddziale Celnym w T. L. W wyniku przeprowadzonej rewizji towaru w związku ze złożonym zgłoszeniem o objęcie towaru (wyrobów jubilerskich ze złota) procedurą składu celnego stwierdzono wyroby jubilerskie koloru srebrnego, nie stwierdzono wyrobów jubilerskich ze złota. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości organ celny zajął towar w celu uregulowania jego sytuacji prawnej i złożył go w magazynie depozytowym urzędu celnego. W trakcie prowadzonego postępowania organ celny - Naczelnik Urzędu Celnego w Z. stwierdził, że nie doszło do nielegalnego wprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty i postanowieniem z dnia 4 października 2011 r. uchylił swoje postanowienie z dnia 15 kwietnia 2011 r. w sprawie zajęcia towaru. Organ celny postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r. obciążył T.. Sp. z o.o. kosztami w kwocie 14038,20 zł za przechowanie towaru w magazynie depozytowym organu celnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 15 maja 2012 r. ustalił i pobrał opłatę w wysokości 9359 zł za przechowanie w depozycie prowadzonym przez organ celny towaru w postaci 2691 sztuk wyrobów jubilerskich koloru srebrnego. Do wyliczenia opłaty organ przyjął okres od chwili zajęcia towaru, tj. 15 kwietnia 2011 r. do 8 sierpnia 2011 r., tj. do chwili wpływu do urzędu Celnego w Z. pisma Naczelnika Urzędu Celnego III Port Lotniczy w W. z dnia 3 sierpnia 2011 r. Postanowieniem z dnia [..] lipca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo celne jednym z przypadków przechowania towaru w depozycie urzędu celnego jest zajęcie towaru w celu uregulowania jego sytuacji. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ II instancji nie podzielił stanowiska spółki co do stosowania przepisów art. 93 ust. 2 ustawy - Prawo celne i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne, uznanych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt P 29/10 za niezgodne z Konstytucją. Organ celny II instancji stanął na stanowisku, iż w związku z odroczeniem utraty mocy obowiązującej wskazanych powyżej przepisów obowiązują one nadal i upoważniają organ celny do nałożenia opłaty za przechowywanie towarów w depozycie organu celnego. Na powyższe postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji, poprzez wydanie postanowienia na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. art. 191 w zw. z art. 139 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że wina strony zadecydowała o konieczności przejęcia towarów do depozytu. Zarzucono również naruszenie art. 125 oraz art. 121 w zw. z art. 139 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez przewlekłe prowadzenie sprawy i obarczenie strony konsekwencjami finansowymi tej przewlekłości. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 32 § 4 ustawy – Prawo celne poprzez zobowiązanie skarżącej do samodzielnego poniesienia opłaty za przechowanie towaru, podczas gdy głównym zobowiązanym była inna spółka. Mając na uwadze powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie ze wszystkimi jej zarzutami można się zgodzić. W pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego zarzutu niekonstytucyjności podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Podstawą prawną pobrania przez organ celny opłaty za przechowanie towarów w depozycie był przepis art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 69, poz. 622 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem organ celny pobiera opłaty, stanowiące dochody budżetu państwa, za przechowanie towarów w depozycie lub w magazynie czasowego składowania prowadzonym przez organ celny. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia wysokość tych opłat określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne (Dz. U. Nr 87, poz. 832), wydane na podstawie art. 93 ust. 2 prawa celnego. Organ określił wysokość opłaty w sprawie niniejszej w oparciu o § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Nie jest trafny zarzut skarżącego, że uznanie powołanych wyżej przepisów art. 93 ust. 2 prawa celnego oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. za niekonstytucyjne wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt P 29/10) powoduje, że nie mogły one być stosowane przez organ w sprawie niniejszej, a w konsekwencji, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej. Trybunał orzekł, że art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne w zakresie, w jakim dotyczy stawki opłaty za przechowanie w depozycie organu celnego towarów zajętych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo celne, jest niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1części I) oraz że § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne w zakresie, w jakim określa minimalną stawkę opłaty za przechowanie towarów w depozycie organu celnego, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji (pkt 2 części I). Jednocześnie Trybunał orzekł, że przepis wymieniony w części I w punkcie 1, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskie (część II wyroku). W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny określił skutki wyroku. Trybunał wyjaśnił, że eliminacja art. 93 ust. 2 prawa celnego w określonym w sentencji wyroku zakresie już z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw spowodowałaby powstanie luki w prawie, uniemożliwiającej pobieranie opłat za przechowanie w depozycie towarów zajętych w trybie art. 30 ust. 1 prawa celnego. Z tego względu Trybunał zdecydował na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, że art. 93 ust. 2 prawa celnego, w zakresie uznanym za niezgodny z Konstytucją, utraci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Trybunał podkreślił, że po wyroku Trybunału nadal obowiązuje art. 93 ust. 2 prawa celnego, tak w zakresie odnoszącym się do opłat za przechowanie towarów "na wniosek", jak i opłat za przechowanie towarów zajętych na podstawie art. 30 ust. 1 prawa celnego. W zakresie odnoszącym się do opłat za przechowanie towarów zajętych na podstawie art. 30 ust. 1 prawa celnego upoważnienie zachowa moc obowiązującą do czasu jego zmiany przez ustawodawcę, nie dłużej jednak niż do czasu upływu 12 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku. Trybunał wyjaśnił, że w konsekwencji odroczenia utraty mocy obowiązującej upoważnienia moc obowiązującą zachowuje również rozporządzenie z 2004 r. W dalszej części uzasadnienia Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że stwierdzenie niekonstytucyjności art. 93 ust. 2 oznacza tym samym niekonstytucyjność zaskarżonego § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. w zakresie, w jakim dotyczy stawki takiej opłaty. Jednakże z uwagi na odroczenie utraty mocy obowiązującej upoważnienia, § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. nadal może być stosowany, ale w ograniczonym zakresie. Dotyczy to opłaty minimalnej. Trybunał stwierdził bowiem niekonstytucyjność § 2 ust. 1 rozporządzenia w zakresie, w jakim określa minimalną stawkę opłaty za przechowanie towarów w depozycie organu celnego. W końcowej części uzasadnienia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zmiana normatywna będąca skutkiem omawianego wyroku polega na tym, że po jego wejściu w życie organy celne mogą - na podstawie art. 93 ust. 2 prawa celnego i § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. - wymierzać opłatę za przechowanie towarów w depozycie w wysokości 5% wartości celnej towaru; nie mogą natomiast wymierzać opłaty minimalnej, o której mowa w tym przepisie, gdyż w tym zakresie § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. traci moc obowiązującą wraz z ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia wymierzona skarżącej spółce opłata nie była opłatą minimalną, o której mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, lecz opłatą w wysokości 5 % wartości celnej towaru. W świetle wyroku Trybunału istniały zatem podstawy do wymierzenia tej opłaty mimo stwierdzenia niekonstytucyjności § 2 ust. 1 rozporządzenia. Odnosząc się do powoływanych przez skarżącą wyroków sądów administracyjnych, dotyczących odmowy stosowania przepisów uznanych za niekonstytucyjne, podnieść należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażane są też poglądy odmienne (por. wyroki NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 678/12; z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2174/11; z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 823/12; z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 872/12; z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 843/12; z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 978/12., z dnia 18 października 2012 r., II GSK 1664/12; z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 209/12). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do odmowy stosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 93 ust. 2 prawa celnego i § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r. Sąd podziela stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, iż przepisy te obowiązują i powinny być nadal stosowane do czasu utraty mocy obowiązującej art. 93 ust. 2, co nastąpi z dniem 25 listopada 2012 r. Należy podkreślić, że dopuszczalność pobierania przez organy celne opłat za przechowywanie towarów w depozycie nie została przez Trybunał zakwestionowana. Wymierzona skarżącemu opłata nie jest także opłatą minimalną, której dotyczy pkt 2 wyroku Trybunału. Słusznie jednak zarzuca skarżąca, że nie było podstaw do pobrania opłaty za cały wskazany w postanowieniu okres, tj. do dnia 8 sierpnia 2012 r. Zgodzić się należy ze skarżącą, że wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i ustalenie, jaki towar został faktycznie objęty procedurą tranzytu nie wymagało prowadzenia aż tak długiego postępowania. Przypomnieć należy, że w postanowieniu z dnia 7 lutego 2012 r., uchylającym pierwsze postanowienie organu o wymierzeniu opłaty za cały okres przechowywania towaru w depozycie (do dnia 12 października 2011 r.) organ drugiej instancji wyraził pogląd, że po wyjaśnieniu i ustaleniu przez organ celny statusu prawnego towaru, pobieranie przez organ celny na podstawie art. 93 ust. 1 prawa celnego opłat za przechowywanie towaru w depozycie nie ma normatywnego uzasadnienia. Zajęcie towaru dokonane zostało w dniu 15 kwietnia 2011 r. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji pismem z dnia 16 maja 2011 r. przekazał akta sprawy Urzędowi Celnemu III "Port Lotniczy" w W. jako urzędowi wyjścia właściwemu w sprawie stwierdzonych niezgodności w procedurze tranzytu towaru zgłoszonego przez skarżącą spółkę. Pismem z dnia 24 czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego III "Port Lotniczy" w W. poinformował organ pierwszej instancji, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalono, że nie powstał dług celny i operacja tranzytowa została przez ten oddział zakończona (zamknięta) w dniu 17 czerwca 2011 r. Do pisma dołączone zostały kopie dokumentów związanych ze zgłoszeniem przez skarżącą spółkę towaru, w tym wyjaśnienie dotyczące oznaczenia towaru we wniosku przekazowym. Organ drugiej instancji stwierdził, że ostatnim dowodem mającym znaczenie dla oceny sytuacji prawnej zajętego towaru było pismo Naczelnika Urzędu Celnego III "Port Lotniczy" w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nadesłane w odpowiedzi na pismo organu pierwszej instancji. Organ nie wyjaśnił jednak, na czym konkretnie znaczenie tego pisma dla oceny sytuacji prawnej towaru polegało i jakie istotne informacje zostały w nim zawarte. Nie wyjaśnił również, czy były to informacje niezbędne i czy mogłyby one wpłynąć na decyzję organu co do losów towaru, a w konsekwencji na długość okresu przechowywania towaru w depozycie. Niewyjaśnienie wskazanych okoliczności stanowi naruszenie przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej, zobowiązującego organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie jest zatem uzasadnione stanowisko organu, że istniały podstawy do pobrania opłaty za czas do wpływu tego pisma do organ, tj. do dnia 8 sierpnia 2011 r. Z treści pisma z dnia 3 sierpnia 2011 r. nie wynika ponadto, by zawierało ono informacje, które były niezbędne dla podjęcia dalszych czynności w sprawie, zmierzających do uregulowania sytuacji towaru. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż wyjaśnienie głównego zobowiązanego, złożone w imieniu importera złożone zostało Naczelnikowi Urzędu Celnego III "Port Lotniczy" w W. już w dniu 5 maja 2011 r., a więc do tej daty mogły być pobrane opłaty, zauważyć należy, że wyjaśnienie to nie zostało przedstawione organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie niniejszej. Natomiast co do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 4 prawa celnego to jest on nieuzasadniony, ponieważ przepis art. 32 ust. 4 dotyczy kosztów związanych z przechowywaniem towaru, co do którego organ celny wystąpił o orzeczenie jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Przepis ten nie miał zatem zastosowania w sprawie niniejszej. Prawidłowe jest natomiast stanowisko organu, że nie było podstaw do obciążenia opłatą innego podmiotu, skoro towar został zajęty u skarżącej spółki, spółka ta otrzymała pokwitowanie i zgodnie z § 8 rozporządzenia ministra finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. Nr 169, poz. 1771) jest osobą uprawnioną do odbioru depozytu po uiszczeniu opłaty za przechowanie. Kwestia osób zobowiązanych z tytułu długu celnego nie ma znaczenia dla pobrania opłaty od osoby, u której towar został zajęty. Wskazane wyżej uchybienie przepisom postępowania powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej w skrócie: p.p.s.a. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mogło bowiem mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawione wyżej uwagi i stanowisko Sądu. Organ uwzględni również fakt zmiany stanu prawnego – wejście w życie ustawy z dnia 31 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo celne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1116) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 października 2012 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne oraz sposobu ich obliczania (Dz. U. z 2012 r. poz. 1145). Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia wydane zostało na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 litera a) w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). Na koszty te składa się wpis w kwocie 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) oraz kwota 1200 zł wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z powołanym wyżej § 14 ust. 2 pkt 1 litera a) w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.