III SA/Lu 704/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Rektora Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie z dnia 22 lipca 2024 r. nr R.PR.L.4150.2.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia szkolenia lotniczego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Skarżąca M. T. została przyjęta na I rok studiów stacjonarnych na kierunku "M. " w roku akademickim 2019/2020. Decyzją Komisji Kwalifikacyjnej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie (aktualnie Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie) z dnia 21 września 2020 r. została przyjęta na szkolenie lotnicze pilotażu w roku akademickim 2020/2021. W związku ze znacznymi opóźnieniami w realizacji planu szkolenia na rok 2021, studentka decyzją Komisji Kwalifikacyjnej PWSZ w Chełmie została zawieszona w realizacji szkolenia lotniczego. Wznowiła szkolenie lotnicze w dniu 5 maja 2022 r. Następnie, wobec niezrealizowania obowiązków określonych w regulaminie szkolenia lotniczego, czyli niezaliczenia przed Lotniczą Komisją Egzaminacyjną ULC egzaminu teoretycznego do licencji ATPL(A) i w konsekwencji nieprzedłożenia w OKL PANS w Chełmie stosownego zaświadczenia, decyzją Komisji Kwalifikacyjnej skarżąca została wykluczona ze szkolenia lotniczego w zakresie pilotaż samolotowy. W piśmie z dnia 26 września 2024 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Rektora Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie z dnia 22 lipca 2024 r. (nr R.PR.L.4150.2.2024) w przedmiocie odmowy wznowienia szkolenia lotniczego. W odpowiedzi na skargę Rektor Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie wniósł o odrzucenie skargi. Uzasadniając ten wniosek Rektor wskazał, że skarga dotyczy aktu wewnątrzzakładowego, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. i na który nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Podstawowym warunkiem skutecznego wniesienia skargi skierowanej do sądu administracyjnego, aby mogła zostać ona merytorycznie rozpoznana, jest wniesienie jej w sprawie, która należy do jego właściwości rzeczowej. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Natomiast według przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wymaga zwrócenia uwagi, że z powyższych uregulowań wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Należy podkreślić, że skarga wniesiona do Sądu nie mieści się w żadnej z wymienionych kategorii podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem decyzja Rektora Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie z dnia 22 lipca 2024 r. nr R.PR.L.4150.2.2024. Dokonując oceny zaskarżonego aktu Rektora PWSZ w Chełmie stwierdzić należało, że akt ten nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mimo, iż stanowi on władczy i jednostronny przejaw woli Rektora PWSZ w Chełmie w stosunku do konkretnie oznaczonego adresata, to nie znajduje on oparcia w przepisach stanowiących źródło materialnoprawnego prawa administracyjnego powszechnie obowiązującego. Rozstrzygnięcie to nie jest decyzją administracyjną ani innym, niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Kontroli sądów administracyjnych nie podlegają bowiem rozstrzygnięcia organów szkoły znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów, dotyczące kwestii związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego). Analizując kwestię dopuszczalności skargi na rozstrzygnięcie Rektora w przedmiocie wykluczenia ze szkolenia lotniczego należy wyjaśnić, że uczelnia wyższa jest podmiotem działającym w formie zakładu administracyjnego. Stanowi więc jednostkę organizacyjną niebędącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (studentami, doktorantami), pracownikami zakładu, jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i normatywnych aktów wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego, wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w danym zakładzie (por. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2529/17, postanowienie WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 37/19 i postanowienie WSA w Łodzi z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 544/20). Zaznaczyć należy, że do władztwa wewnętrznego uczelni, związanego z jej autonomią, należą wszelkie decyzje dotyczące przebiegu studiów. W ocenie Sądu kwestia skreślenia z listy szkolenia lotniczego należy do sfery uregulowanej w Regulaminie i Regulaminie Szkolenia, a zatem również zaskarżony akt należy do materii tzw. władztwa wewnętrznego uczelni i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd podziela stanowisko wyrażone w doktrynie i literaturze, że rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów, które nie są przepisami o charakterze powszechnie obowiązującym, mogą stanowić podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej, gdyż nie mają charakteru zewnętrznego (por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 539/17 oraz postanowienie WSA w Kielcach z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 600/17). Reasumując stwierdzić należało, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstawy materialnoprawnej do wydania skarżącemu decyzji w żądnym zakresie. Mając powyższe na uwadze uzasadniony jest wniosek, że w niniejszej sprawie organ nie jest zobowiązany do wydania jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia administracyjnego dotyczącego skarżącej, które podlegałoby kontroli sądowej. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązany był odrzucić skargę, która została wniesiona w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.