III SA/Lu 741/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. B. na czynność Starosty z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w zakresie zażalenia na orzeczenie o kosztach postępowania zawarte w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III 741/12; postanawia: uchylić punkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III 741/12 i zasądzić od Starosty na rzecz D. B. 254,20 zł (dwieście pięćdziesiąt cztery złote 20 groszy) z tytułu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. po rozpoznaniu skargi D. B. uchylił zaskarżony akt Starosty L. z dnia 12 września 2012 r. odmawiający skarżącemu zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu (pkt I wyroku). Ponadto Sąd uznał obowiązek Starosty L. dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu (pkt II wyroku) oraz zasądził od Starosty L. na rzecz D. B. kwotę 74,20 zł z tytułu kosztów postępowania (postanowienie w pkt III wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., wymienianej dalej jako P.p.s.a.) w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a w zw. z § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). W złożonym zażaleniu skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżył postanowienie zawarte w punkcie III wyroku dotyczące zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 200 P.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na jego rzecz od Starosty L. kosztów postępowania w wysokości 470,20 zł, na którą to kwotę miały składać się 200 zł z tytułu wpisu od skargi, 240 zł z tytułu wynagrodzenia adwokata, 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa oraz 14,20 zł z tytułu wydatków adwokata wykazanych w spisie dołączonym do skargi. Zdaniem żalącego się przedmiotem rozpoznanej skargi był inny akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrolowany przez Sąd pod kątem określonych uprawnień lub obowiązków jednostki, które wynikają z przepisów prawa. Nie była natomiast przedmiotem zaskarżenia należność pieniężna, która była jedynie pośrednio związana ze sprawą. W związku z tym zastosowanie powinien mieć przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a nie zastosowane przez Sąd przepisy § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a w zw. z § 6 pkt 1 wymienionego rozporządzenia. Jako argument dodatkowy żalący się podniósł, że w sprawie pobrany został od skargi wpis stały w kwocie 200 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), to jest wpis pobierany w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zdaniem żalącego się, gdyby Sąd uznał, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, pobrałby wpis stosunkowy zależny od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Wprawdzie według przytoczonego przepisu w trybie autokontroli postanowienie jest co do zasady uchylane i sprawa rozpoznawana na nowo przez sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, jednak stosownie do art. 90 § 2 P.p.s.a. Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Wtedy sprawa jest rozpoznawana w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 16 § 1 P.p.s.a. Dotyczy to także rozpoznania zażalenia w trybie autokontroli na podstawie art. 195 § 2 zdanie 1 P.p.s.a. (vide: postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2010 r. w sprawie I OZ 1173/09, SIP Lex nr 534116). Co więcej można uznać za uzasadniony pogląd, że w sytuacji kiedy zaskarżone postanowienie wydane zostało na rozprawie w składzie trzech sędziów celowe jest, chociaż nie jest konieczne, poddanie go autokontroli w takim samym składzie sądu, a nawet w tym samym składzie. Rozpoznanie zażalenia w składzie trzech sędziów przez sąd pierwszej instancji w trybie autokontroli zapewnia tylko wyznaczenie rozprawy, bowiem przepisy P.p.s.a. nie przewidują dla takiej sytuacji odstępstwa od reguły (art. 16 § 2 P.p.s.a.), że sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (chyba, że ustawa stanowi inaczej). Natomiast poddanie zaskarżonego postanowienia autokontroli w tym samym składzie jest możliwe, ponieważ nie stosuje się w takiej sytuacji podstawy wyłączenia sędziego z mocy ustawy przewidzianej w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., według którego sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy między innymi w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Należy bowiem zgodzić się z poglądem wyrażonym w orzecznictwie, że ratio legis przepisu art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odnosi się do gwarancji bezstronności sędziego przy kontrolowaniu zaskarżonego orzeczenia w sądzie wyższej instancji (wyrok NSA z dnia 19 września 2008 r. w sprawie II FSK 849/07, SIP Lex nr 493467). Natomiast istota przewidzianej w art. 195 § 2 zdanie 1 P.p.s.a. instytucji autokontroli zaskarżonego postanowienia wymaga, aby możliwe było uchylenie zaskarżonego postanowienia i w miarę potrzeby rozpoznanie sprawy na nowo przez tego samego lub tych samych sędziów, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, wydanego w postępowaniu dotkniętym nieważnością (z wyjątkiem sytuacji kiedy nieważność wynika z udziału w rozpoznaniu sprawy sędziego wyłączonego z mocy ustawy), albo jeżeli zażalenie z innych przyczyn jest oczywiście uzasadnione. Dopuszczenie orzekania przez tych samych sędziów nie narusza zasady bezstronności, ponieważ w trybie autokontroli możliwe jest tylko uznanie za uzasadnione zarzutów zażalenia i w rezultacie uchylenie własnego postanowienia. Dodać należy, że w dotychczasowej praktyce sądów administracyjnych w rozpoznaniu zażaleń w trybie autokontroli biorą udział sędziowie, którzy wydali zaskarżone postanowienia (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2013 r. uchylające postanowienie zawarte w sentencji wyroku z dnia 14 listopada 2012 r. w sprawie II SA/Po 561/12, postanowienia WSA w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2013 r. uchylające postanowienia zawarte w sentencjach wyroków z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawach II SAB/Kr 5/13 i II SAB/Kr 6/13, nazwane wyrokiem postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 30 listopada 2009 r. uchylające postanowienie zawarte w sentencji wyroku z dnia 13 października 2009 r. w sprawie II SA/Ol 658/09 – orzeczenia zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dalej wymienianej jako CBOSA) pod adresem internetowym - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Praktyka ta nie została zakwestionowana w orzecznictwie NSA (vide: powołane wcześniej postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2010 r. w sprawie I OZ 1173/09). Przechodząc do kwestii oczywistości zażalenia w niniejszej sprawie należy wskazać, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione, jeżeli ta zasadność nie wzbudza wątpliwości i zauważalna jest bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia, a sąd pierwszej instancji w rezultacie podziela zarzuty zawarte w zażaleniu, uznając swoją pomyłkę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie FZ 374/04, SIP Lex nr 707782, a także powołane wcześniej postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2010 r. w sprawie I OZ 1173/09). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. uwzględnił skargę. Powoduje to, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a. skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie skarżący był reprezentowany przez adwokata. W związku z tym zastosowanie ma przepis art. 205 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się między innymi wynagrodzenie adwokata, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego adwokata oraz koszty sądowe. Wynagrodzenie adwokata oraz jego wydatki zostały co do zasady uwzględnione w zaskarżonym postanowieniu. Nie był natomiast zasądzony zwrot kosztów sądowych, ponieważ z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie skarżący przez przeoczenie nie został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi i w rezultacie wpis nie był uiszczony. Jednakże oczywiście uzasadniony jest zarzut żalącego się, że zaniżone zostało wynagrodzenie adwokata. Ustalając wysokość wynagrodzenia Sąd zastosował przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według którego stawkę minimalną wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, oblicza się na podstawie § 6 rozporządzenia. Tak obliczoną stawkę, przyjmując, że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, Sąd ustalił na 60 zł, biorąc pod uwagę, wysokość stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata przy wartości przedmiotu sprawy 425 zł (§ 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu). Przyjęcie, że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna było oczywiście nieprawidłowe. Słusznie bowiem żalący się wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia był akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Po rozpoznaniu skargi Sąd wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. uchylił zaskarżony akt i uznał obowiązek organu zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu. Kwestia wysokości opłaty podlegającej zwrotowi była rzeczą wtórną. W związku z tym należy stwierdzić, że przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Ściślej rzecz ujmując przedmiotem zaskarżenia nie był akt kreujący określoną należność pieniężną, bądź stwierdzający jej istnienie albo nie istnienie, lecz akt stwierdzający z jednej strony brak uprawnienia skarżącego do żądania zwrotu opłaty i równocześnie brak obowiązku organu dokonania zwrotu. Słusznie też skarżący wskazuje na potrzebę spójności w stosowaniu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ukształtowany jest w orzecznictwie pogląd, że w sprawach, w których przedmiotem skargi są akty lub czynności organów dotyczące uprawnienia strony do zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie pobiera się od skargi wpisu stosunkowego zależnego od wysokości należności pieniężnej, lecz wpis stały w wysokości 200 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odnoszącego się do skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (postanowienia NSA z dnia 10 października 2012 r. w sprawie I OZ 767/12 oraz z dnia 15 maja 2013 r. w sprawie I OZ 361/13 - zamieszczone w CBOSA). Wprawdzie w niniejszej sprawie wpis ten nie był uiszczony, ale powinien był być pobrany w wysokości 200 zł określonej zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 wymienionego ostatnio rozporządzenia. Podsumowując należy stwierdzić, że składnikiem kosztów postępowania, których zwrot przysługuje żalącemu się jest wynagrodzenie adwokata w kwocie 240 zł ustalone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a nie w wysokości 60 zł zasądzonej zaskarżonym postanowieniem. W związku z tym należne żalącemu się koszty postępowania wynoszą 254,20 zł, na którą to kwotę składa się 240 zł z tytułu wynagrodzenia adwokata oraz 14,28 zł z tytułu wydatków adwokata wykazanych w spisie dołączonym do skargi. Wymieniona w zażaleniu kwota 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od złożonego odpisu dokumentu pełnomocnictwa nie została zasądzona, ponieważ jak wynika z akt sprawy nie został złożony dowód uiszczenia opłaty skarbowej od złożenia odpisu dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1282 z późn. zm) opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że opłata skarbowa została uiszczona od złożenia odpisu dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawie z zakresu administracji publicznej. Ta opłata skarbowa nie może być jednak zaliczona do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowego, chociaż dokument obejmuje także umocowanie do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym. Złożenie odpisu dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym powinno był opłacone zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej kolejną opłatą skarbową i dopiero ta opłata mogłaby być zaliczona do kosztów postępowania podlegających zwrotowi na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Nie został też zasądzony zwrot kwoty 200 zł z tytułu wpisu od skargi, bowiem jak wcześniej wyjaśniono, wpis ten nie był uiszczony. Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i po rozpoznaniu sprawy na nowo zasądził koszty postępowania w zmienionej wysokości na podstawie art. 195 § 2 zdanie 1 P.p.s.a. oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.