III SA/Lu 773/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia terminu przyznania stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...]; II. przyznaje radcy prawnej K. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...] w sprawie odmowy przedłużenia P. D. terminu wypłaty stypendium socjalnego w roku akademickim 2020/2021 w lipcu 2021 r. na kierunku: Historia (stacjonarne I stopnia). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: We wniosku z [...] września 2020 r. P. D. (dalej jako "skarżący") zwrócił się do Komisji Stypendialnej [...] o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021. Decyzją z [...] października 2020 r. stypendium to zostało skarżącemu przyznane na okres od 1 października 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Następnie, w związku z zarządzeniem NR ROP-0101-61/21 Rektora [...] z 21 kwietnia 2021 r. w sprawie przedłużenia terminu wypłat stypendiów o jeden miesiąc w semestrze letnim w roku akademickim 2020/21 (Monitor KUL, poz.218/21), decyzją z [...] lipca 2021 r. Komisja Stypendialna [...] (dalej jako "organ I instancji") odmówiła skarżącemu przedłużenia w roku akademickim 2020/2021 terminu przyznania stypendium socjalnego w lipcu 2021 r. na kierunku: Historia (stacjonarne I stopnia). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie danych z uczelnianej bazy S4A, oświadczenia skarżącego i zaświadczenia Dziekanatu Wydziału Nauk Humanistycznych U. z [...] września 2019 r. ustalono, że od 1 października 2014 do 25 grudnia 2018 r. (51 miesięcy) skarżący studiował na U. na kierunku: Historia (stacjonarne I stopnia). Od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2021 r. (21 miesięcy) skarżący studiował na [...] (dalej jako "[...]") na kierunku: Historia (stacjonarne 1 stopnia). Organ podniósł, że łączna liczba miesięcy, w których skarżący posiadał status studenta, do 30 czerwca 2021 r., wynosił 72 miesiące, czyli 6 lat. Organ I instancji stwierdził, że z przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r., poz. 478 z późn. zm.), dalej jako "ustawa" lub "Prawo o szkolnictwie wyższym" wynika, że studentowi przysługuje prawo do świadczeń, w tym do stypendium socjalnego, niezależnie od rodzaju i długości trwania studiów, jak też uczelni, na których są odbywane, nie dłużej niż przez okres 6 lat. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ I instancji uznał, że prawo do świadczeń w lipcu 2021 r. nie przysługuje skarżącemu, ponieważ studiował przez okres dłuższy niż 6 lat, podczas których miał możliwość ubiegania się o stypendia. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] (dalej jako "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "OKS") decyzją z [...] września 2021 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie. Organ odwoławczy uznał, że w świetle na art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz § 9 ust. 2 pkt. 1 Regulaminu świadczeń [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z [...] czerwca 2020 r., nr ROP-0101-205/20 (dalej jako "Regulamin świadczeń [...]"), prawo do świadczeń nie przysługuje skarżącemu w roku akademickim 2020/2021 od miesiąca lipca 2021 r., ponieważ jest to 73 miesiąc studiów skarżącego. Organ wskazał, że skarżący od 1 października 2014 r. do 25 grudnia 2018 r. (51 miesięcy) studiował na U. na kierunku: Historia (stacjonarne I stopnia), a od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2021 r. (21 miesięcy) na [...] na kierunku: Historia (stacjonarne 1 stopnia). Łączna liczba miesięcy, w których skarżący posiadał status studenta do 30 czerwca 2021 r. wynosiła 72 miesiące, czyli 6 lat. Organ odwoławczy podkreślił, że w związku z wątpliwościami interpretacyjnymi przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, odwołał się do interpretacji przedstawionej przez Departament Szkolnictwa Wyższego, MNISW z 14 lutego 2020 r., znak: DSW.WWS.6340.202.2019.AŚL i tożsamej z nią opinii Ministerstwa Edukacji i Nauki. Z powołanej opinii wynika, że okres 6 lat wskazany w art. 93 ust. 2 pkt. 1 ustawy oznacza łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. W ocenie organu 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. W przypadku skarżącego były to studia rozpoczęte 1 października 2014 r. na UMCS na kierunku Historia. Termin ten biegnie również wówczas, gdy student korzysta z urlopu od zajęć. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, kontynuuje się obliczanie wskazanego okresu, a nie rozpoczyna od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.). Organ II instancji wskazał na konieczność wykładni celowościowej przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, podnosząc, że prawo do ubiegania się o świadczenia, nie może być utożsamiane z pobieraniem świadczenia. Organ odwoławczy nie podzielił prezentowanego w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych poglądu, że wobec braku definicji ustawowej, pojęcie "przysługuje" należy odczytywać zgodnie z jego brzmieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. D. zaskarżył decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej KUL w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez błędną ich wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że minął 6-letni okres, w którym stypendium socjalne może być przyznane skarżącemu. Skarżący zwrócił uwagę, że przepisy mówią o okresie pobierania stypendium, nie zaś posiadania statusu studenta. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania – art. 7a oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego mającego na celu ocenę okoliczności faktycznych sprawy i ocenę spełnienia przez skarżącego przesłanek do otrzymania stypendium socjalnego. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zmianę decyzji I instancji i przyznanie stypendium socjalnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że okres, w którym skarżącemu przysługiwało prawo do pobierania świadczenia jest krótszy niż 6 lat. Wynosi on nie jak wskazuje organ II instancji 72 miesiące, lecz 33 miesięcy (12 miesięcy na U. oraz 21 miesięcy na [...]). To właśnie okres 33 miesięcy, kiedy skarżący pobierał stypendium socjalne bądź też mu ono przysługiwało, jest okresem, który należy przyjąć jako podstawę przy obliczaniu i przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia socjalnego na [...] w roku akademickim 2021/ 2022. Skarżący zwrócił uwagę, że przebywał na urlopie dziekańskim z przyczyn zdrowotnych, a więc niezależnych od niego samego i z tych samych przyczyn zmuszony był przerwać studia na kierunku Historia na U. Skarżący zarzucił również naruszenie art 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez nieprzedstawienie pełnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, mających istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ zaniechał zebrania dowodów umożliwiających ocenę możliwości spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania wnioskowanego stypendium. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z [...] lutego 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę P. D. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Dodatkowo wniósł o zasądzenie kosztów postępowania i wynagrodzenia za pomoc świadczoną z urzędu skarżącemu, powiększonego o podatek od towarów i usług, według norm prawem przepisanych. Pełnomocnik oświadczył, że wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie nie zostało uiszczone w całości, ani w części. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a także w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń KUL, należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a". W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w piśmie z 16 lutego 2022 r. i pełnomocnika skarżącego w piśmie 21 lutego 2022 r. Żadna ze stron nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej KUL w sprawie odmowy przyznania skarżącemu w roku akademickim 2020/2021 stypendium socjalnego w lipcu 2021 r. (przedłużenia wypłaty stypendium o jeden miesiąc w semestrze letnim). Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z powołanym przepisem, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Z akt sprawy wynika, że skarżący był studentem na U. na studiach stacjonarnych I stopnia od 1 października 2014 r. do 25 grudnia 2018 r. (51 miesięcy), a od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2021 r. (21 miesięcy) na [...] również na studiach stacjonarnych I stopnia. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że upłynął wskazany w powołanym wyżej przepisie okres 6 lat. Zdaniem organów skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczeń od lipca 2021 r., ponieważ jest to 73 miesiąc studiów skarżącego. W ocenie organów prawo do stypendium socjalnego przysługuje studentowi, który spełnia ustawowe przesłanki do jego uzyskania i studiuje na studiach wymienionych w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie dłużej niż sześć lat. Błędne jest przyjęte przez organy stanowisko, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wbrew argumentom organów, prawidłowe odczytanie normy zawartej w powołanym przepisie nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni – wykładnia językowa. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o przyznanie stypendium socjalnego. Brzmienie powołanego przepisu wyłącza możliwość uznania, że samo posiadanie statusu studenta jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione następujące warunki: ubiegający się musi mieć status studenta, we wniosku o przyznanie stypendium musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc oraz musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danego stypendium. Przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne określono w art. 87 i 88 ustawy. Według przepisu art. 87 ust. 1 ustawy, stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Analogiczne wymogi oraz konieczność złożenia wniosku przewidziane są w § 2 ust. 2, ust. 3, ust. 4 Regulaminu świadczeń [...]. Zasadnie skarżący zwrócił uwagę na uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W uzasadnieniu tym wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Zatem przedstawione wyżej rozumienie użytego w art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy pojęcia "przysługiwania świadczeń", jako odnoszącego się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych, jest zgodne z uzasadnieniem projektu ustawy. Zauważyć należy, że przepisy art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 Prawa o szkolnictwie wyższym określają, w jakich sytuacjach studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żaden z wymienionych przepisów nie wiąże jednak prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, co może być spowodowane nie tylko nieprzykładaniem się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną. Przedstawiona wyżej argumentacja wskazuje, że wykładnia językowa art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy znajduje także potwierdzenie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy, jak i w treści innych norm prawnych tej ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. Zwracając także uwagę na odzwierciedlenie powyższej wykładni językowej w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także na brak w tej ustawie przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat, stwierdzić należało, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy, czyli świadczenie pobiera. Nie sposób natomiast zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: z 23 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 309/21, z 10 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 352/20; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20 i z 4 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 688/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1066/21 i sygn. akt 1245/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2421/21). W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, a także w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń KUL, należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie pomoc taką otrzymywał, czyli pobierał przyznane mu stypendium. Zatem organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy i bezpodstawnie powiązały początek przewidzianego w tym przepisie okresu 6 lat z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Jak wykazano wyżej, nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń KUL. Termin ten należy odnosić do okresu, kiedy świadczenie rzeczywiście studentowi przysługiwało, w następstwie złożenia przez niego wniosku i spełnienia określonych przesłanek, czyli do okresu, w którym student stypendium pobierał. To właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat. Organy w niniejszej sprawie w ogóle nie ustalały, czy i ewentualnie w jakim okresie w czasie swoich studiów począwszy od 2014 r. skarżący pobierał stypendium, co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Sam skarżący przedstawił zaświadczenie z U. z [...] sierpnia 2021 r. stwierdzające, że w okresie od 1 października 2014 r. do 30 września 2016 r. otrzymał kwotę 840 zł z tytułu stypendium socjalnego oraz zaświadczenie z U. z [...] sierpnia 2021 r. stwierdzające, że w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2018 r. skarżący otrzymał kwotę 2520 zł z tytułu stypendium socjalnego. Łączna kwota stypendium socjalnego, które pobrał skarżący wynosiła 3360 zł (zaświadczenia U. z [...] sierpnia 2021 r. oraz wykaz wypłaconego świadczenia – stypendium socjalne przez U. – k. 15-17 akt adm.). Organ odwoławczy nie odniósł się w sposób należyty do złożonych przez skarżącego wraz z odwołaniem zaświadczeń oraz wykazu oraz nie dokonał na tej podstawie ustaleń faktycznych. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały wadliwej interpretacji przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. W konsekwencji błędnie uznały, że okoliczność odbywania przez skarżącego studiów przez okres ponad 6 lat jest równoznaczna z utratą przez skarżącego uprawnienia do uzyskania stypendium socjalnego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie w sprawie organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną i dokonać ustaleń co do okresu pobierania przez skarżącego stypendium w okresie studiowania na U. i [...]. Dopiero wówczas możliwe będzie rozstrzygnięcie o możliwości przedłużenia wypłaty stypendium o jeden miesiąc (lipiec 2021 r.), zgodnie z zarządzeniem Rektora [...] z [...] kwietnia 2021 r., Nr ROP-0101-61/21) O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 ust. 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 68).