III SA/Lu 869/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w (...) decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. Nr (...) postanowił: 1. stwierdzić powstanie w dniu (...) kwietnia 2002 r. długu celnego, w związku z usunięciem spod dozoru celnego 2800740 sztuk papierosów różnych marek, którym nadano przeznaczenie celne powrotnego wywozu towaru za granicę, według pozycji (...) z dnia (...) kwietnia 2002 r. z jednoczesnym objęciem ich procedurą tranzytu; 2. zakwalifikować w/w towar do kodu 2402 20 90 0 Taryfy celnej - "Papierosy z tytoniu –, --pozostałe", 3. ustalić wartość celną na kwotę (...) zł; 4. określić kwotę wynikającą z długu celnego (typ 111) w wysokości (...) zł; 5. wezwać do uiszczenia, w terminie 10 dni licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji: a) kwoty długu celnego określonego w punkcie 1. sentencji – wysokości (...) zł b) kwoty odsetek za zwłokę od w/w kwoty obliczonej zgodnie z art. 53 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa – samodzielnie przez podatnika, za okres od dnia powstania długu celnego tj. 11 kwietnia 2002 r. do dnia zapłaty długu celnego włącznie na konto Izby Celnej w (...). W/w decyzja została doręczona (...) stycznia 2009 r.. X nie wniósł odwołania w ustawowym terminie w związku z czym stała się ona prawomocna. Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2013 r., X zwrócił się o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej Naczelnika Urzędu Celnego w (...) z dnia (...) stycznia 2009 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji w związku z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku art. 230 § 1 i art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny polegającym na powiadomieniu wnioskodawcy o powstaniu długu celnego po upływie 3 lat od dnia jego powstania oraz przyjęciu, że bieg przedawnienia został przerwany przez wszczęcie postępowania karnego przeciwko wnioskodawcy. Wnioskodawca stwierdził, że doszło także do naruszenia art. 128 i art. 212 Ordynacji Podatkowej przez przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji o powstaniu długu celnego w sytuacji, gdy sprawa tego długu została już zakończona ostateczną decyzją. Dyrektor Izby Celnej w (...) decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. Nr (...) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w (...) Nr (...) z dnia (...) stycznia 2009 r.. W uzasadnieniu decyzji organ celny wyjaśnił, iż od dnia (...) (data powstania długu celnego w przedmiotowej sprawie) rozpoczął swój bieg trzyletni termin, w którym zgodnie z art. 2652 pkt 1 ustawy Kodeks celny może być wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten upłynął w dniu (...), natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej długu celnego powstałego w dniu (...) został złożony w dniu (...), a zatem znacznie po upływie trzyletniego terminu przewidzianego w art. 2652 Kodeksu celnego. Organ celny wyjaśnił również, że przepis art. 2652 Kodeksu celnego, określający negatywną przesłankę ograniczającą terminem możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest przepisem szczególnym, wyłączającym w zakresie nim uregulowanym stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia (...) lipca 2013 r. Strona złożyła odwołanie od w/w decyzji, zarzucając naruszenie art. 247 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, mimo przesłanki istniejącej w tym przepisie, art. 249 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wszczęcia tego postępowania mimo, iż wniosek został złożony przed upływem 5 lat od wydania decyzji w sprawie, art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne oraz art. 262 i 2652 ustawy Kodeks celny poprzez niezasadne zastosowanie tych przepisów, a także przyjęcie, iż po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego nie może być skutecznie złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w sprawie powstania długu celnego, przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie odwołującego się prawa do skorzystania z uprawnień ustawowych do postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Dyrektor Izby Celnej . w dniu (...) września 2013 r. wydał decyzję nr (...), którą utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia (...) lipca 2013 r. Nr (...). W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne w myśl którego przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przed Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu celnego. Wynika to z okoliczności powstania długu celnego, rozumianego jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych (art. 3 §1 pkt 2 Kodeksu celnego), w związku z usunięciem papierosów objętych procedurą tranzytu spod dozoru celnego w dniu (...), a więc przed datą akcesji Polski do Unii Europejskiej. W związku z zarzutem strony odnośnie zastosowania przepisów art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, a nie przepisu art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ wyjaśnił, iż w związku z zasadą pierwszeństwa przepisów szczególnych nad przepisami ogólnym w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu celnego. W związku z powyższym organ celny odmówił wszczęcia postępowania celnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w związku z upłynięciem 3 lat od dnia powstania celnego. Organ wyjaśnił, że wobec treści art. 2652 Kodeksu celnego nie było możliwe przeprowadzenie postępowania co do merytorycznego badania przesłanek dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji. W przeciwnym wypadku postępowanie organu celnego byłoby sprzeczne z wyrażona w art. 120 Ordynacji podatkowej zasada praworządności, która zobowiązuje organy administracji unormowanym - stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Przepisy Kodeksu celnego dotyczące postępowania w sprawach celnych stosowane są w pierwszej kolejności, natomiast gdy brak jest w tej ustawie odpowiednich uregulowań, zastosowanie mają przepisy działu IV Ordynacji podatkowej. Wobec więc faktu, iż kwestia okresu, w którym może być wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej jest uregulowana w przepisie szczególnym w art. 2652 Kodeksu celnego, przepisy Ordynacji podatkowej w tym zakresie nie mają zastosowania. Termin ustanowiony w art. 2652 zaczyna biec od dnia, który musi być ustalany odrębnie dla każdego przypadku powstania długu celnego stosownie do przepisów art. 209-220 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie dług celny powstał, w związku z usunięciem papierosów objętych procedurą tranzytu spod dozoru celnego (art. 211 Kodeksu celnego), w dniu (...), dlatego też trzyletni termin określony art. 265§ Kodeksu celnego należy liczyć od tej daty - uwzględniając jednak okresy zawieszenia biegu terminów, o których mowa w art. 230 § 5 Kodeksu celnego. W przedmiotowej sprawie w okresie od 22 maja 2002 r. do 15 marca 2006 r. zawieszony został bieg terminów na powiadomienie dłużnika w osobie Pana D. W. o zarejestrowaniu kwoty długu celnego z uwagi na toczące się w tym okresie wobec niego postępowanie karne skarbowe prowadzone przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu. A zatem zawieszeniu uległ również termin, o którym mowa w art. 2652 ustawy Kodeks celny. Uwzględniając w/w okres zawieszenia biegu terminu, trzyletni okres, o którym mowa w tym przepisie upłynął w dniu (...). Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zgłoszony został pismem z dnia (...) kwietnia 2013r. (nadany w Urzędzie Pocztowym we Wrocławiu w dniu 25 kwietnia 2013r.), zatem po upływie okresu, którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego, z uwzględnieniem wskazanego wyżej okres zawieszenia biegu terminu. Złożenie wniosku po upływie tego terminu skutkuje odmową wszczęcia podstępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ celny zauważył, że w przedmiotowej sprawie nawet gdyby początek biegu terminu, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego był liczony od dnia (...) stycznia 2009r., tj. od dnia, który uznaje się za dzień doręczenia stronie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego stwierdzającej powstanie długu celnego, czyli od dnia powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego, to w/w trzyletni okres upłynąłby w dniu (...) stycznia 2012r., a zatem wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji nadany w dniu (...) kwietnia 2013r. również byłby złożony po terminie. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie X zarzucając naruszenie: • przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, przez pozbawienie skarżącego uprawnień wynikających z Konstytucji do skorzystania z przewidzianych w prawem instytucji postępowania administracyjnego w postaci wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. • przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w szczególności art. 247 Ordynacji Podatkowej przez odmowę wszczęcia postępowania odnośnie stwierdzenia nieważności decyzji, mimo przesłanki istniejącej w tym przepisie oraz art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez odmowę wszczęcia postępowania pomimo złożenia wniosku przez skarżącego przed upływem 5 lat od dnia wydania decyzji w niniejszej sprawie • przepisów art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające Ustawę – Prawo Celne oraz art. 263 i 2652 ustawy Kodeks celny przez niezasadne zastosowanie w sprawie powyższych przepisów i przyjęcie, że po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego nie może być skutecznie złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w sprawie powstania długu celnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) lipca 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) września 2013 r. Nr (...) utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia (...) lipca 2013 r. Nr (...) odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) stycznia 2009 r. Nr (...), którą to Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził powstanie długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci 2 800 740 sztuk papierosów różnych marek. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z treścią art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Przepis art. 2652 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. GSK 1461/04, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1186/07). W związku z powyższym za nieuzasadniony należało uznać zarzut skarżącego odnoszący się do zastosowania organ celny przepisów Kodeksu celnego zamiast przepisów Ordynacji podatkowej odnoszących się do stwierdzenia nieważności decyzji. Wykładnia językowa przepisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, prowadzi do wniosku, że termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zaczyna biec od daty powstania długu celnego. Stosownie do treści art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych odnoszące się do towarów. Powstanie długu celnego regulują przepisy art. 208 - 225 Kodeksu celnego. Stosownie do treści przepisu art. 208 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadkach określonych w niniejszym dziale - Dziale II Powstanie długu celnego, Tytule VII Dług celny Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 211 § 2 Kodeksu celnego dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu (...) kwietnia 2002 r. Jak wynika z akt sprawy w dniu (...) kwietnia 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w (...) według zgłoszenia celnego SAD Nr (...) nadał towarowi w postaci 140 037 paczek papierosów przeznaczenie celne powrotnego wywozu poza polski obszar celny z jednoczesnym objęciem procedurą tranzytu. Towar nie został dostarczony do urzędu przeznaczenia - Oddziału Celnego w (...) wyznaczonym terminie tj. do dnia (...) kwietnia 2002 r. Organ prawidłowo uznał za dzień powstania długu celnego (...) kwietnia 2002 r. w związku z usunięciem tego towaru spod dozoru celnego. Dla objęcia towaru procedurą celną i określenia długu celnego nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej, bowiem czynności podejmowane przez organ celny określone w przepisie § 3 art. 65 Kodeksu celnego mają jedynie charakter materialno-techniczny. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt I GSK 451/05). Z przepisu art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika wprost, iż po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub może także z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe lub nieprawidłowe w całości lub części i określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Decyzja, o której mowa w § 4, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 5 Kodeksu celnego). Jak słusznie stwierdził Dyrektor Izby Celnej, decyzja w sprawie długu celnego ma charakter deklaratoryjny, stwierdza i oblicza dług celny powstały w z mocy prawa. Decyzja rozstrzyga o kwocie długu celnego a nie o czasie jego powstania. Fakt późniejszego wydania decyzji określającej wysokość tego długu, nie ma znaczenia dla daty powstania długu. Decyzja z dnia (...) stycznia 2009 r., w której Naczelnik Urzędu Celnego w (...) orzekł o powstaniu długu celnego w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci 2 800 740 sztuk papierosów i określił kwotę wynikającą z długu celnego nie miała wpływu na powstanie długu celnego w niniejszej sprawie, ponieważ dług celny powstał z mocy prawa w dniu usunięcia towaru spod dozoru celnego – (...) Decyzja ta nie ma znaczenia dla określenia początku biegu terminu, o którym mowa art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że powiadomienie wnioskodawcy o powstaniu długu celnego nastąpiło po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego. Zgodnie z art. 230 § 4 Kodeksu celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie zarejestrowanych należności nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. W myśl art. 230 § 5 bieg terminów, o których mowa w § 4 i 4a, ulega zawieszeniu z dniem: 1) wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego, 2) zawieszenia postępowania w sprawie celnej, 3) wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego. Zgodnie z przepisem art. 230 § 6 Kodeksu celnego, terminy, o których mowa w § 4 i 4a, biegną dalej z dniem: 1) prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem, 2) podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej, 3) doręczenia rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym. Z akt sprawy wynika, że bieg terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego został zawieszony w okresie od (...) maja 2002 r. do (...) marca 2006 r. w związku z toczącym się wobec X postępowaniem karnym skarbowym. W dniu (...) marca 2006 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia (...) marca 2006 r., III K 68/05 uznający X za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów. Skoro dług celny powstał w dniu (...) kwietnia 2002 r., a od (...) maja 2002 r. do (...) marca 2006 r. bieg terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego uległ zawieszeniu, to trzyletni okres, o którym mowa w art. 230 § 4 Kodeksu celnego upłynął w dniu (...) stycznia 2009 r. Wraz z zawieszeniem biegu terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego zawieszeniu uległ również trzyletni termin, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego, który biegnie od dnia powstania długu celnego, a więc w niniejszej sprawie od dnia (...) kwietnia 2002 r. Trzyletni termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął zatem w dniu (...) stycznia 2009 r. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego z dnia (...) kwietnia 2013 r. (nadany w placówce pocztowej (...) kwietnia 2013 r.), został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego. W związku z powyższym, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji była uzasadniona. Skarżący zakwestionował również zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów Kodeksu celnego i zarzucił naruszenie przepisu art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Zdaniem skarżącego, skoro postępowanie zostało wszczęte już po utracie mocy prawnej Kodeksu celnego, zastosowanie powinny mieć przepisy nowe. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe należy stosować w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się" zawarte w art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji do Unii Europejskiej (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1518/06, z wyrok NSA z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I GSK 698/07). W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 11 kwietnia 2002 r., a więc przed akcesją Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. Organy celne prawidłowo zatem zastosowały przepisy dotychczasowe, czyli przepisy Kodeksu celnego. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne należy uznać za nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). ----------------------- 8