1/III SA 2919/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi Michała A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 20 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2000-2002 wraz z odsetkami za zwłokę - oddala skargę. Pismem z dnia 19 stycznia 2003 r. Michał A. zwrócił się do Wójta Gminy P. o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000-2002 w łącznej kwocie 986,10 zł. W uzasadnieniu wniosku podatnik podniósł, iż jest studentem Uniwersytetu W.-M. w O., pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie pracuje i nie ma żadnych środków na uregulowanie podatku. Ponadto wskazał, że działka będąca przedmiotem opodatkowania, nie nadaje się do uprawy ze względu na niską klasę ziemi i nie przynosi żadnego dochodu. Decyzją z dnia 19 marca 2003 r. (...) Wójt Gminy P. odmówił umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami, gdyż stwierdził, że wskazane przez podatnika we wniosku okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi. Zaznaczył również, że każdy posiadacz nieruchomości winien mieć świadomość ciążącego na nim obowiązku podatkowego, który nie może być traktowany jak nieprzewidziana sytuacja obciążająca budżet domowy. Ponadto uznał, iż umorzenie podatku w mało uzasadnionych przypadkach wpłynęłoby niekorzystnie na i tak już trudną sytuację finansową gminy, a w konsekwencji doprowadziło do braku środków na realizację zadań własnych. Od powyższej decyzji Michał A. wniósł odwołanie, w którym ponownie wskazał na bardzo trudną sytuację finansową swojej rodziny utrzymującej się jedynie z dochodu uzyskiwanego przez matkę /bezrobotny ojciec, studiujący brat/. Kolejny zarzut dotyczył nieprawidłowego, zdaniem odwołującego się, naliczenia podatku od działki, która jest nieużytkiem VI klasy przeznaczonym pod zalesienie, a ponadto ma bardzo niekorzystną lokalizację /brak dojazdu, dostępu do wody i przebiegająca przez nią linia energetyczna/. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 20 sierpnia 2003 r. (...) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż kondycja finansowa podatnika nie wskazuje, aby uiszczenie zaległości wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od nieruchomości zagroziło jego egzystencji, a wymienione przez niego okoliczności nie mają charakteru wyjątkowego, tj. nie powstały w sposób nagły i niezależny od jego sposobu postępowania. Co więcej, ponoszone przez podatnika koszty kształcenia się były mu znane i winny być przez niego uwzględnione przy planowanych wydatkach. Natomiast przerzucanie na gminę tych kosztów świadczyłoby o uprzywilejowanym traktowaniu Michała A. względem innych podatników i byłoby sprzeczne z art. 84 Konstytucji RP ustanawiającym zasadę powszechności opodatkowania. Odnosząc się do zarzutu związanego z nieprawidłowym wymiarem podatku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uznało, iż nie mają one prawnego znaczenia w przedmiotowej sprawie dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych, a nie ustalania wysokości podatku od nieruchomości, zaznaczając, iż postępowanie w sprawie wymiaru podatku zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznych, których wzruszenie może nastąpić jedynie przez zastosowanie jednego z trybów nadzwyczajnych, tj. uchylenia, zmiany bądź stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej lub przez wznowienie postępowania administracyjnego. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Michał A. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie przepisu art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej i wniósł o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa została oceniona nieprawidłowo, gdyż uiszczenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości może zagrozić jego egzystencji. Kolejny raz podniósł, iż studiuje i nie ma żadnego źródła dochodu. Będącą przedmiotem opodatkowania działkę podarowali mu rodzice, którym nie naliczano od niej podatku; także na bieżącej decyzji wymiarowej nie naliczono od niej podatku. Powtórzył także zarzuty odwołania dotyczące obecnego ugorowania działki i jej niekorzystnej lokalizacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Powyższy przepis skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, iż ustawodawca pozostawił w gestii organów podatkowych ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również zakres ewentualnego umorzenia. Innymi słowy do wyłącznej kompetencji organów podatkowych należy ocena, czy okoliczności faktyczne konkretnej sprawy przemawiają za ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym w umorzeniu zaległości podatkowych, a więc za rezygnacją przez Skarb Państwa z wierzytelności podatkowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Przyjmuje się, że skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, a co za tym idzie muszą charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Ze względu na konstytucyjną zasadę powszechności opodatkowania przyznanie ulgi w zapłacie podatku winno więc być spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu /por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1563/99, z dnia 9 stycznia 2002 r., I SA/Gd 618/99, z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00, z dnia 7 grudnia 2000 r., I SA/Kr 1977/98, z dnia 12 grudnia 2000 r., I SA/Lu 375/99, z dnia 18 lutego 2000 r., III SA 372/99/. Rozpatrujące niniejszą sprawę organy podatkowe uznały, że podnoszone przez podatnika okoliczności faktyczne, tj. nieuzyskiwanie dochodów i konieczność ponoszenia kosztów kształcenia się w szkole wyższej, nie mają przymiotu wyjątkowości i nie uzasadniają przyznania ulgi w zapłacie podatku. Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów /por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00/. Ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez podatnika okoliczności. W opinii Sądu przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie wskazane przez podatnika okoliczności faktyczne, przemawiające, jego zdaniem, za przyznaniem mu ulgi w zapłacie podatku /o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji/, a ocena tych okoliczności /polegająca na odmówieniu im waloru wyjątkowości/, wbrew zarzutom skarżącego, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów, a nadto jest zgodna z wyżej omówionymi poglądami wypracowanymi przez orzecznictwo sądowoadministracyjne. W związku z powyższym Sąd oddała jako bezzasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego, unormowanego ww. przepisem. Nie bez znaczenia w sprawie ma również istota podatku od nieruchomości, który jest podatkiem typu majątkowego, a więc zależnym tylko od faktu posiadania nieruchomości, nie zaś od tego, czy nieruchomość przynosi dochody /straty/ lub czy podatnik dysponuje środkami pieniężnymi na zapłatę podatku. Przyjęcie tych przesłanek prowadziłoby w rzeczy samej do "zniesienia obowiązku podatkowego". Innymi słowy, naruszałoby zasadę powszechności opodatkowania. Zwrócić też należy uwagę, iż skarżący z pełną świadomością przyjął darowiznę działki podlegającej opodatkowaniu /co przynajmniej wynika z ostatecznych decyzji/, a zatem mógł i powinien przewidzieć źródła dochodów na poczet zapłaty podatku, jeżeli nie miałby to być dochód z działki /np. czynsz dzierżawny czy swoiste uprawy/. Dlatego w konkluzji stwierdzić należy, iż z uwagi na charakter podatku od nieruchomości nie jest przesłanką do umorzenia zaległości w tym podatku wskazanie przez podatnika notorycznego braku środków pieniężnych na zapłatę podatku jako ważnego interesu podatnika, o czym stanowi art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast odnośnie co do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego wymiaru podatku od nieruchomości Sąd stwierdza, że wykracza on poza zakres rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jest odrębnym postępowaniem od poprzedzającego go postępowania dotyczącego ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego i nie prowadzi w żadnym razie do uchylenia decyzji wymiarowej, gdyż postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej nie jest jeszcze jedną płaszczyzną na której dokonuje się kontroli decyzji wymiarowej. Kwestia ustalenia wysokości podatku za lata 2000-2002 została rozstrzygnięta decyzjami Wójta Gminy P. z dnia 14 lutego 2000 r. (...), 9 lutego 2001 r. (...) oraz 8 lutego 2002 r. (...), od których służyły podatnikowi odrębne środki zaskarżenia w postaci odwołania i skargi. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, oddalił skargę.