I SA/Ol 112/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2018 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. M. B.(dalej jako strona, skarżący, zobowiązany) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Z uzasadnienia powołanego rozstrzygnięcia wynika, że organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego – M.B., na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w dniu "[...]"., o nr od "[...]". Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na FP i FGŚP za okres od stycznia do maja 2017 r., w łącznej kwocie należności -głównej 8.685,60 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu "[...]"., w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Bank S.A., zawiadomień z dnia "[...]"r., o zajęciu rachunku bankowego, prowadzonego na rzecz zobowiązanego. Przedmiotowe zawiadomienia, razem z odpisami tytułów wykonawczych, doręczono zobowiązanemu w dniu "[...]"r. Dłużnik zajętej wierzytelności, odpowiadając na powyższe zajęcia egzekucyjne, wskazał na zbieg egzekucji administracyjnej oraz sądowej do wskazanego składnika majątku zobowiązanego. Ponadto poinformował, że na rachunku bankowym zobowiązanego brak jest obecnie środków pieniężnych, które umożliwiłyby realizację zajęcia. Pismem z dnia 1 września 2017r. zobowiązany wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w banku Bank S.A., dokonaną zawiadomieniami z dnia "[...]". strona zażądała zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu "rozpoznania spraw wskazanych jako uzasadnienie". Jako uzasadnienie złożonej skargi strona upatruje zbytnią uciążliwość działań, co też ma skutkować "nadużyciem prawa na jej szkodę", poprzez zajmowanie po raz kolejny pustych rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia "[...]"r., Dyrektor Oddziału ZUS, działając na podstawie przepisu art. 54 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017, poz. 1201 ze zm.) - zwana dalej: u.p.e.a., oddalił skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, przedstawiając szczegółowo swoje stanowisko w treści uzasadnienia postanowienia. W wyniku rozpoznania zażalenia, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uzasadniając swoje stanowisko w sprawie powołał treść art. 54 § 1, art. 26§1 u.p.e.a. i wskazał, że w ramach podjętych działań egzekucyjnych, organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, prowadzonego na rzecz zobowiązanego w Bank S.A. Powyższy środek egzekucyjny przewidziany jest w katalogu środków, wymienionych w art.1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., jako egzekucja z rachunków bankowych. Regulacja dotycząca tego środka egzekucyjnego zawarta została w przepisach art. 80 - 87 u.p.e.a. Według treści przepisu art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z brzmieniem przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności w tym trybie jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Odnosząc się natomiast do argumentacji skargi, dotyczącej "uciążliwości działań" organu egzekucyjnego wskazano, że nie może on być badany w toku postępowania wszczętego skargą na czynności egzekucyjne. Z uwagi na subsydiarny (uzupełniający, pomocniczy) charakter tego środka zaskarżenia, powołane zastrzeżenia nie mogły być przedmiotem rozpoznania w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przewidziany jest bowiem w treści art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. i rozpatrywany może być jedynie w trybie art. 34 u.p.e.a. - tj. w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Niezależnie od powyższego zauważenia w tym miejscu wymaga, że według informacji przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności (bank), na zajętym rachunku bankowym brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych umożliwiających realizację zajęć egzekucyjnych. Z wyjaśnień organu egzekucyjnego wynika, że na dzień dokonania zajęcia nie były znane inne prawa majątkowe zobowiązanego. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie można uznać skarżonych czynności egzekucyjnych za zbyt uciążliwe. Odpowiadając zaś na żądania zobowiązanego, by wszystkie jego podania i zarzuty, których kopie zobowiązany sukcesywnie załącza do wnoszonych środków zaskarżenia, były rozpatrywane łącznie, w odniesieniu do całokształtu prowadzonych wobec niego i jego majątku postępowań, stwierdzono, iż na gruncie obowiązujących przepisów prawa żądanie to nie może zostać spełnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, iż każde z wnoszonych przez zobowiązanego pism powinno być rozpatrywane we właściwym dla niego trybie i przez właściwy organ, na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Nie istnieją normy prawne, pozwalające organowi w jednym postępowaniu, całościowo rozpatrzeć wszystkie wnoszone przez Zobowiązanego pisma, zawierające różne zarzuty i wnioski, do których rozpatrzenia przewidziane są różne tryby, tj. wynikające zarówno z ustawy - Ordynacja podatkowa, jak i uregulowane w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, iż wszystkie dotychczasowe pisma strony, które wpłynęły do organu podatkowego oraz organu egzekucyjnego, były i są sukcesywnie rozpatrywane we właściwych trybach i na podstawie odpowiednich przepisów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził również brak uzasadnionych podstaw do wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego na mocy art. 54 § 6 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o rozpoznanie sprawy w jej "całokształcie". Uzasadniając swoje żądanie, skarżący zarzucił organom administracyjnym naruszenie interesu prawnego w postaci pozostawienia "istoty spraw bez rozpoznania" oraz brak działań w zakresie poszukiwania innych praw majątkowych, z których można prowadzić egzekucję. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu zabezpieczającym, na które służy zażalenie i egzekucyjnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, ale również organu I instancji w płaszczyźnie ich zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organy naruszyły prawo. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym utrzymano w mocy postanowienie dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Kwestią bezsporną jest, że organ prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z uprawnienia tego skarżący skorzystał wnosząc skargę na czynność egzekucyjną. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, zarówno o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu tym, bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego i może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Taki pogląd wyrażany jest również w orzecznictwie sądowym, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty odnoszące się do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktycznych podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także wydawanych w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Skarga służy więc kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. W kontrolowanej sprawie, skarżący nie wskazał sposobu naruszenia przez organ egzekucyjny wymogów przytoczonego art. 80 u.p.e.a. wskazując jedynie, że jego zdaniem tak prowadzona egzekucja jest zbyt uciążliwa dla zobowiązanego, a organy winny rozpatrywać jego sprawę "w całokształcie". Należy podkreślić, że nie ma podstaw, żeby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego, czy też aktów i działań podejmowanych przez wierzyciela, w tym w zakresie wydawania decyzji stanowiących podstawę wszczętej egzekucji, jak to czynią skarżący w niniejszym postępowaniu. Celem postępowania egzekucyjnego jest wymuszenie realizacji nakazów wpływających z decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, o ile nakazy te nie zostaną wykonane dobrowolnie. Postępowanie egzekucyjne nie jest zatem kontynuacją postępowania administracyjnego, w którym można byłoby negować zasadność decyzji na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy. Tym samym ewentualna wadliwość decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego nie może być zatem podnoszona w ramach skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wskazano już wyżej, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów czy wymiarowym, w sprawie ulg, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne. Reasumując, Sąd uznał za nieuzasadnioną argumentację skargi. Rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził również naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Sąd oddalił skargę.