I SA/Ol 129/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca oraz za sierpień i wrzesień 2010r. postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Spółka A (dalej jako "skarżąca", "spółka"), reprezentowana przez radcę prawnego T. B., złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.629 zł. Argumentując wniosek spółka wskazała, że nie posiada środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Według wniosku wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 51.000 zł, a wartość jej środków trwałych 152 829,47 zł. Spółka, jak wskazano we wniosku, w ostatnim roku obrotowym wypracowała zysk w wysokości 179.017,99 zł. Stan konta na rachunku prowadzonym w PKO BP wynosi -87 018,13 zł. Wskazała również, że w kasie posiada środki finansowe w wysokości 39.389,11 zł. Natomiast wysokość jej zobowiązań wynosi 1.153.809,66 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z treścią wyżej wskazanych przepisów to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, publ. CBOiS). Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 61/04, postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, publ. CBOiS). Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu orzekającego w tym przedmiocie (referendarza sądowego bądź sądu administracyjnego). Zgodnie bowiem z treścią art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych uprawnia jedynie do udzielenia prawa pomocy. Sąd bądź referendarz sadowy tym samym może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, publ. CBOiS). Ustawodawca wskazał bowiem w sposób wyraźny, że nawet spełnienie przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie obliguje do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. Tylko zatem wystąpienie jakichś szczególnych okoliczności mogłoby przemawiać za zastosowaniem w danym przypadku prawa pomocy w odniesieniu do osoby prawnej. Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, iż żadne tego rodzaju okoliczności w odniesieniu do spółki nie zaistniały. Przede wszystkim należy podnieść, że skarżąca, pomimo podnoszonych trudności ciągle pozostaje w obrocie gospodarczym. Z aktualnego na dzień 9 marca 2016r. wyciągu z KRS nie wynika, aby spółka prowadzoną działalność zawiesiła, zlikwidowała, rozwiązała czy zgłosiła wniosek o upadłość. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. CBOiS). Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy wielkość zobowiązań wykazywanych w formularzu PPPr, nie mogą być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i jak wynika z wyciągu z KRS nie zgłosiła wniosku o upadłość. Tym samym przyjąć należy, iż prowadzona działalność jej się opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. Uwzględniając już chociażby, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 51.000 zł, wartość środków trwałych 152 829,47 zł, natomiast za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka osiągnęła zysk w kwocie 179. 017,99 zł. nie sposób uznać, że uiszczenie wymaganego wpisu od skargi w wysokości 1.629 zł spowoduje dla spółki negatywne konsekwencje finansowe. Ponadto, Spółka posiada środki pieniężne w kasie w wysokości 39.389,11 zł, których wysokość znacznie przekracza kwotę wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi. Nie wyjaśniono przy tym, z jakich to szczególnych przyczyn nie można dokonać opłaty sądowej ze środków zgromadzonych w kasie. Nadmienić w tym miejscu należy, że koszty sądowe są formą daniny publicznej, a zatem w regulowaniu należności mają charakter priorytetowy wobec ewentualnych zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym. Niezaprzeczalnie spółka posiada płynne aktywa obrotowe w swej kasie w czasokresie, w którym sama ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując prośbę brakiem takowych środków. Powyższe wielkości (kapitału zakładowego, środków trwałych, zysku za ostatni rok obrotowy oraz środków zgromadzonych w kasie podmiotu) w porównaniu z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, nie pozwalają stwierdzić, że skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 327/13(publ. CBOiS) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że spółka powołując się na brak środków pieniężnych wystarczających do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie działa w niej zarazem za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika. Końcowo zauważyć należy, iż nie ma przeszkód, nawet w przypadku braku takiego obowiązku wynikającego z treści umowy spółki, do podjęcia odpowiednich kroków celem poprawy jej kondycji finansowej, np. poprzez podjęcie decyzji o dopłatach przez wspólników. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) przewiduje w art. 177 instytucję dopłat wspólników, przewidzianą właśnie na wypadek czasowych trudności finansowych spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności Spółki. Wspólnicy, decyzją których spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W orzecznictwie przeważa pogląd, że nie można stosując prawo pomocy, chronić czy wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 października 2013r., sygn. akt I SA/Wr 1097/13 publ. CBOiS). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.