I SA/Ol 205/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 maja 2018 r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej A. K. zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]". w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Na podstawie zarządzenia z dnia 4 czerwca 2018r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego złożyła kolejny wniosek o zwolnienie jej z ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonych w formularzu PPF oświadczeń wynikało, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci w wieku 10 i 7 lat. Skarżąca uzyskuje dochód w łącznej wysokości "[...]" zł netto na który składają się: dochód z gospodarstwa rolnego około "[...]" zł, alimenty "[...]" zł, zasiłek rodzinny "[...]" zł oraz świadczenie "[...]" na każde dziecko. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni około 150 m2 i szacunkowej wartości "[...]" zł. Ponadto jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 2 ha przeliczeniowe oraz lasu o powierzchni 5 ha. Wnioskodawczyni posiada samochód osobowy "[...]" Na miesięczne wydatki skarżącej składają się podatek rolny "[...]" zł (na kwartał,/"[...]" zł miesięcznie), energia elektryczna "[...]" zł, ścieki "[...]" zł, KRUS "[...]" zł (na kwartał), dodatkowo kwota zaległości w KRUS w wysokości "[...]" zł miesięcznie, odpady komunalne "[...]" zł. Reszta dochodu przeznaczana jest na żywność, odzież, obuwie, paliwo. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, iż kwota która pozostaje jej po opłacie stałych wydatków nie wystarcza jej na godne życie. Ponadto na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżąca na przestrzeni 6 lat dokonała zbycia 6 nieruchomości osiągając z tego tytułu dochód w wysokości "[...]" zł (ostatnie zbycie miało miejsce w dniu "[...]". na kwotę "[...]" zł). Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wniosła w niniejszej sprawie strona, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując zatem do rozpoznania kolejnego wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, a dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (postanowienie z dnia 15 maja 2018r.), które to postanowienie, w związku z niewniesieniem sprzeciwu przez skarżącą, jest prawomocne. Wobec powyższego złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, publ. CBOSA). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. W tym postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego. Przyjmowany kierunek wykładni art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 p.p.s.a. wskazuje na zniesienie obowiązku sądu lub organu sądowego rozpoznającego wniosek o prawo pomocy dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. w sytuacji, gdy ustalone zostanie, że strona nie powołała nowych (zmienionych) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 285/16, publ. CBOSA). Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że treść kolejnego wniosku tj. z dnia 20 czerwca 2018 r. nie wskazuje, by możliwe było na jego podstawie przyjęcie odmiennych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej wnioskodawczyni prowadzących do stwierdzenia, że zmieniły się w sposób znaczący okoliczności sprawy. We wniosku tym, inicjującym kolejne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, strona powołuje bowiem te same okoliczności, co we wniosku poprzednio rozpoznanym tj.: niskie dochody, konieczność zapewnienia utrzymania dzieciom, brak środków na uiszczenie wpisu sądowego. Wykazana w obecnym wniosku wysokość dochodów skarżącej jest taka sama jak w poprzednim wniosku i wynosi "[...]" zł. Tym samym sytuacja odnośnie uzyskiwanych dochodów nie uległa zmianie. Skarżąca nadal jest właścicielką tych samych nieruchomości: domu o powierzchni około 150 m2, gospodarstwa rolnego o powierzchni 2 ha przeliczeniowych oraz lasu o powierzchni 5 ha o łącznej szacunkowej wartości "[...]" zł. Nieznaczna różnica dotyczy wielkości gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia we wcześniejszym wniosku podawana była na 3,3 ha. Rozbieżność powyższa wynikać może ze sposobu podania powierzchni gruntów gospodarstwa, ponieważ obecnie (we wniosku z dnia 20 czerwca 2018r.) wielkość podana została w ha przeliczeniowych, a w poprzednim nie było to określone. Zmniejszenie powierzchni gospodarstwa rolnego może także świadczyć o sprzedaży części nieruchomości, to jednak oznaczałoby pozyskanie przez skarżącą dodatkowych środków finansowych, z których można pokryć również koszty sądowe. Tak samo jak w poprzednim wniosku kształtują się stałe wydatki skarżącej (około "[...]" zł). Nie mógł także ulec zmianie fakt uprzedniej sprzedaży gruntów za łączną kwotę "[...]" zł, która to okoliczność jako mająca istotny wpływ na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawczyni, była podnoszona w prawomocnym postanowieniu z dnia 15 maja 2018r. Starszy referendarz sądowy wskazał, iż okoliczności dotyczące stanu majątkowego wnioskodawczyni (posiadanie majątku nieruchomego i ruchomego, uprzednia sprzedaż nieruchomości) sytuują skarżącą w lepszej sytuacji niż osoby, którym zostaje przyznane prawo pomocy, gdyż nie posiadają jakichkolwiek składników majątku, bądź są całkowicie pozbawione dochodów, czy nie są w stanie pokryć nawet podstawowych potrzeb życiowych. Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jakkolwiek została ona rozdysponowana, umożliwiała skarżącej zabezpieczenie środków pieniężnych na ewentualne kwestionowanie decyzji organów podatkowych. Reasumując stwierdzić należy, że treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest w istocie tożsama z treścią wniosku złożonego pierwotnie. Nie można zatem uznać, że w sprawie przedstawiono jakiekolwiek nowe okoliczności, które uzasadniałaby zmianę pierwotnie podjętego rozstrzygnięcia. Skoro zaś analiza wniosku o prawo pomocy złożonego w dniu 20 czerwca 2018r. ujawnia, że nie zostały spełnione warunki, od których istnienia uzależnione jest żądanie merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy, to należało stwierdzić, że okoliczności sprawy wskazują na zbędność rozpoznania wniosku i zasadność umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w oparciu o normę z art. 249 a p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Na możliwość zastosowania art. 249 a p.p.s.a. w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a. wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 7 kwietnia 2016 r., I GZ 204/16, z dnia 31 maja 2016r., I GZ 351/16, z dnia 17 marca 2017r., I OZ 571/17 (publ. CBOSA). Z tego względu, na podstawie art. 249 a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.