I SA/Ol 283/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia z obrotu prawnego postanowienia oraz dokonania zwrotu podatku od towarów i usług postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych 2) odmówić ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika Wnioskiem z dnia 28 marca 2010 r. skarżąca B. G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z dwoma córkami. Uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.317 zł brutto. Dodatkowo oświadczyła, że otrzymuje zaliczki alimentacyjne w wysokości po 400 zł na dziecko oraz z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłki rodzinne po 91 zł na dziecko. Razem jej dochód miesięczny wynosi 2.299 zł. Oświadczyła, że nie posiada majątku. Nadto wyjaśniła, że posiada zaległości w opłatach za gaz, czynsz i telewizję kablową w kwocie około 4.000 zł. Argumentując wniosek wskazała, iż posiada na utrzymaniu dwie małoletnie córki, utrzymuje się z zatrudnienia, na którym dokonano zajęcia egzekucyjnego na rzecz Telefonii Lokalnej Dialog. Wyjaśniła, iż kopie zajęcia zostały złożone do sprawy o sygn. I SA/Ol 139/10. Podniosła także, iż decyzją z dnia "[...]" Prezes ZUS umorzył jej zaległe składki. Ponadto decyzją z dnia 16.02.2010r. Naczelnik US umorzył jej zaległość podatkową za maj 2004r. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2010r. do akt niniejszej sprawy zostały włączone dodatkowe materiały wyjaśniające sytuację materialną tj. dodatkowe oświadczenie skarżącej i dokumenty źródłowe, złożone w zakresie prawa pomocy w sprawie o sygn. I SA/Ol 139/10. Z podanych informacji i załączonych dokumentów wynika, że skarżąca uzyskiwała dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 950 zł, obecnie są one wyższe. Z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej otrzymuje zaliczki alimentacyjne. Nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. Korzysta z pomocy społecznej tj. otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 580 zł, dodatek mieszkaniowy – 182,13 zł Według oświadczenia – średni dochód gospodarstwa rodzinnego wynosi 2.840,49 zł, co daje 946,83 zł na osobę. Skarżąca podała, że miesięcznie ponosi wydatki na: energię elektryczną – 108,16 zł, gaz – 511,54 zł, za TV i internet – 148,90 zł; czynsz – około 300 zł. Z tytułu opłat za gaz posiada zaległości 1.606,54 zł . Zalega także z płatnościami za TV i internet na kwotę 429,82 zł. W stosunku do wynagrodzenia za pracę, które aktualnie wynosi brutto 1,660 zł, prowadzona jest egzekucja przez Komornika Sądowego odnośnie wierzytelności Telefonii Dialog S.A. na kwotę ponad 2.000 zł. Nie była natomiast w stanie podać kosztów wyżywienia, wydatków na ochronę zdrowia, stwierdzając, że jej dochody nie wystarczają na pokrycie wszystkich potrzeb - stąd zadłużenia, które są egzekwowane bądź spłacane w ratach. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2002 r., Nr 153, poz 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Rozpoznając niniejszy wniosek wzięto pod uwagę, że potrzeby bytowe skarżącej i jej córek pokrywane są częściowo ze środków publicznych. Uzasadnia to przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, którego koszty uczestnictwa w sprawie w imieniu skarżącej miałby ponieść budżet państwa, nie mieści się w pojęciu "niezbędnych kosztów postępowania", w szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji. Sąd decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy w tym zakresie, musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, orzekający powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie Sąd (referendarz sądowy) bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski) jak i charakter rozpatrywanej sprawy. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazła się skarżąca nie powoduje konieczności przyznania jej pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca i reprezentujący ją pełnomocnik dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia Sądu. Treść pism wskazuje również, że skarżąca jak i pełnomocnik nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. (postanowienie NSA z 24.06.2008 r. Sygn. akt I FZ 240/08, LEX nr 479128, postanowienie NSA z dnia 15.03.2010 r. sygn. akt II FZ 61/10, niepubikowane). Należy także podzielić pogląd prawny wyrażony w postanowieniu NSA z 20.06.2008 r. Sygn. akt II OZ 625/08 LEX nr 493568, w którym Sąd stwierdził, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Powyższy pogląd podzielił również NSA w postanowieniu z dnia 23.06.2009 r., sygn. akt I FZ 139/09, w którym stwierdził m.in., że "to do sądu badającego okoliczności sprawy, kierującego się doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki, należy ocena całokształtu spawy". Dlatego też, jeżeli skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika (swojego brata) uważa, że profesjonalny pełnomocnik lepiej by ją reprezentował w nieskomplikowanej sprawie to jej sytuacja majątkowa, aczkolwiek trudna umożliwia, w ocenie rozpoznającego wniosek, poniesie kosztów pomocy prawnej. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.