I SA/Ol 287/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Wojewody Warmińsko- Mazurskiego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia 1. przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych 2. odmówić ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 15 maja 2015 r. skarżący R. D. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniają swój wniosek stwierdził, że nie posiada środków finansowych na opłacenie powyższych kosztów. Podkreślił, że utrzymuje się z renty w wysokości 1000 zł. Składając oświadczenie na urzędowym formularzu wniosku PPF w rubryce 4 "Wnoszę o" zakreślił: - zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 28-letnim synem. W skład majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 36 m2. Utrzymuje się z renty w kwocie "[...]"zł, nadto syn otrzymuje zaległe alimenty w wysokości "[...]" zł. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków na opłacenie adwokata. Oświadczył, że posiada kredyty konsumpcyjne, które musiał zaciągnąć na bieżące opłaty. Dodatkowo wyjaśnił, że jest inwalidą "[...]", co powoduje, że nie może dodatkowo podjąć zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z 28-letnim synem. Utrzymuje się z emerytury w wysokości "[...]", dodatkowo syn otrzymuje zaległe alimenty w wysokości "[...]". Wskazał również, że zaciągnął kredyty konsumpcyjne. W niniejszej sprawie skarżący swoje żądanie o przyznanie prawa pomocy uzasadnia przede wszystkim okolicznością braku środków finansowych. Dodatkowo podnosi, że z uwagi na fakty, iż jest inwalidą "[...]" nie ma możliwości znalezienia dodatkowego źródła zarobkowania. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę do poznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po pierwsze skarżący posiada stałe źródło dochodów w postaci renty. Dodatkowo skarżący w żaden sposób nie określił czym zajmuje się jego dorosły syn, czy uzyskuje jakieś dochody oprócz zaległych alimentów. W tym stanie sprawy, orzekający referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów sądowych. Dodatkowymi okolicznościami potwierdzającymi fakt, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest fakt, posiadania zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów konsumpcyjnych. Kredyt nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012r., sygn. II OZ 81/12; z dnia 20 października 2011r., I OZ 783/11; z dnia 3 marca 2011r., sygn. akt II OZ 130/11 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto fakt, iż wnioskodawcy został przyznany kredyt potwierdza, iż posiada on możliwości finansowe zarówno do spłaty pobranej kwoty jak i kosztów z tym związanym m.in. w postaci odsetek od kredytu. Możliwości te bowiem zostały zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu wnioskodawcy kredytu. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż złożone przez skarżącego wyjaśnienia nie wskazują na to, że rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść we własnym zakresie pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania skarżący, aby móc skutecznie domagać się rozpoznania swojej skargi przez sąd, zobowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Innymi kosztami postępowania, którymi może zostać obciążony wnioskodawca jest opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi, jak również wpis od skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, że są to jedynie ewentualne koszty postępowania, które wcale nie muszą powstać. Dodatkowo wyjaśnić należy, że na tym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny. Za tym stanowiskiem przemawia w szczególności, iż skarżący w sposób prawidłowy wniósł skargę na postanowienie Wojewody Warmińsko- Mazurskiego, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony (patrz. postanowienie NSA z dnia 28.11.2012 r. sygn. akt I GZ 384/12 opublikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z faktem, iż wnioskodawca nie spełnia przesłani do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym brak było podstaw do ustanowienia adwokata z urzędu. Natomiast biorąc pod uwagę wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego jak i fakt, iż jest osobą niepełnosprawną "[...]" uznano, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W sytuacji, gdy obowiązek opłacenia wpisu od skargi jest niezbędny do rozpoznania skargi, postanowiono zwolnić skarżącego z obowiązku opłacenia kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.