I SA/Ol 382/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. i R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. M. G. i R.G. (strona, skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" . w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny, będący również wierzycielem, Prezydent w dniu "[...]". wystawił 3 tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego. Organ w ramach postępowania egzekucyjnego dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W odpowiedzi na powyższe M. i R. G. złożyli skargę, w której wnieśli o anulowanie postępowań egzekucyjnych oraz umorzenie należności podatkowych. Wskazali, iż od 2014r. roczne obciążenia podatkowe wzrosły z 90 zł do 250 zł, podczas gdy w tym czasie nie nastały żadne zmiany dotyczące nieruchomości. Wyjaśnili, iż nie powinni być obciążani zobowiązani podatkowymi za: poddasze strychowe (poniżej 1,40m), nieoświetlone korytarze wykorzystywane do przejść, użytki rolne i las (które zostały zalane ściekami), grunty pozostałe od nieistniejących budynków (stolarnia, która runęła) oraz drogę wewnętrzną. Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent nie uwzględnił skargi wskazując, że był uprawniony do zastosowania zajęcia praw majątkowych, a na etapie postępowania egzekucyjnego organ nie jest uprawniony do badania zasadności nałożenia egzekwowanego obowiązku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzyli argumenty podniesione w skardze. Dodatkowo podnieśli, iż zmiany w ewidencji gruntów i budynków nie były z nimi uzgadniane. Opisali, w jaki sposób doszło do zniszczenia zalesienia przez ścieki cmentarne. Wyrazili niezadowolenie z działania organu, który nie uwzględniał wnoszonych pism i zawartych w nim argumentów, lub pozostawiał jej bez rozpoznania bądź też nie udzielał odpowiedzi. Podnieśli, iż organ nie zwrócił podatnikom kwoty 234 zł, która wynika z uchylenia przez Kolegium decyzji wymiarowej z dnia "[...]". Podnieśli, iż organ nie uwzględnił ich wpłaty z dnia 3 stycznia 2015r. Wskazali, iż egzekucja jest przedwczesna, gdyż w chwili obecnej złożyli wnioski o wznowienie postępowań. Utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 54§1 i 3-4, art. 1a pkt 12 lit.a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DzU z 2016r, poz. 599 ze zm.) – dalej u.p.e.a. i wskazało, że jednym z możliwych środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych na mocy art. 1 a pkt 12 lit a oraz art. 79 § 1 u.p.e.a., jest świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej. Kolegium stwierdziło, że postępowanie organu I instancji o oddaleniu skargi było prawidłowe. Czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej jest bowiem zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga mogłaby być uznana za zasadną wyłącznie w przypadku, jeżeli dokonane przez organ egzekucyjny czynności są niezgodne z prawem. Zdaniem SKO w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Ocena czynności egzekucyjnych organu egzekucyjnego pod względem ich zgodności z prawem na dzień dokonania czynności wypadała pomyślnie. Ponadto wskazano, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. SKO stwierdziło, że w sprawie zachodzą przesłanki dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Natomiast argumenty odnoszące się do egzekwowanego obowiązku nie mogą być w tym postępowaniu rozpatrywane. Na tym etapie Kolegium bowiem nie bada ani zasadności wystawienia tytułu wykonawczego, ani też skutków, jakie wywołała egzekucja. Kolegium bada jedynie, czy organ miał podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego czy też nie. Ani Kolegium ani organ pierwszej instancji nie bada zatem zasadności opodatkowania nieruchomości czy też przyczyn braku zastosowania zwolnienia. W ocenie Kolegium większość argumentów podniesionych w podaniu stanowią zarzuty do tytułu wykonawczego, a tym samym nie kwalifikują się do rozpoznania w trybie skargowym. Wskazano, że zarzuty te winny być przedmiotem rozważań organu egzekucyjnego, który w przedmiotowej sprawie występuje jednocześnie w charakterze wierzyciela. Fakt występowania w przedmiotowej sprawie Prezydenta zarówno w charakterze wierzyciela jak i organu egzekucyjnego zwalnia go z obowiązku przeprowadzenia postępowania i wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, jednak nie zwalnia go z obowiązku rozpatrzenia zarzutów. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wskazano również, że w odrębnym postępowaniu organ egzekucyjny winien wypowiedzieć się w przedmiocie wniesionych zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący powtórzyli argumentację skargi na czynności egzekucyjne oraz zażalenia. Wskazali również, że Kolegium nie uwzględniło faktu zalania i zniszczenia nieruchomości. Zarzucili naruszenie art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.) - K.p.a., co polegać miało na pominięciu wyjaśnienia wyrządzonych skarżącym krzywd i wydawaniu decyzji z naruszeniem prawa. Powtórzyli, iż organ ani nie uwzględnił ani nie zwrócił im kwoty 89 zł, którą wpłacili 3 stycznia 2015r. Wskazali, iż nie zalegają z podatkami ustalonymi w protokole z 2005r. Wnieśli o skontrolowanie postępowań podatkowych ich dotyczących. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu zabezpieczającym, na które służy zażalenie i egzekucyjnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, ale również organu I instancji w płaszczyźnie ich zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organy naruszyły prawo. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta z dnia "[...]"r., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Kwestią bezsporną jest, że Prezydent prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie wystawionych przez siebie 3 tytułów wykonawczych z dnia 7 lutego 2017r. obejmujących należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego. Zawiadomieniem z dnia 13 lutego 2017r. organ ten dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu i organowi rentowemu. Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z uprawnienia tego skarżący skorzystali wnosząc skargę na czynność egzekucyjną. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, zarówno o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu tym, bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego i może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Taki pogląd wyrażany jest również w orzecznictwie sądowym, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty odnoszące się do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktycznych podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także wydawanych w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Skarga służy więc kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. W niniejszej sprawie, skarga dotyczy zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a zatem czynności wymienionej w art. 79 u.p.e.a. Do zajęcia wierzytelności pieniężnej tego rodzaju dochodzi poprzez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych (§ 1). Z treści § 2 wynika natomiast, że zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Z kolei § 3 stanowi, że w stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu. W myśl art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2. W kontrolowanej sprawie, zawiadomienie z dnia 13 lutego 2017 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego i przesłane do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń (doręczenie nastąpiło w dniu 15 lutego 2017 r.), jak i do skarżącym (doręczenie nastąpiło w dniu 20 lutego 2017 r.). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazali sposobu naruszenia przez organ egzekucyjny wymogów przytoczonego art. 79 u.p.e.a. Należy podkreślić, że nie ma podstaw, żeby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego, czy też aktów i działań podejmowanych przez wierzyciela, w tym w zakresie wydawania decyzji stanowiących podstawę wszczętej egzekucji, jak to czynią skarżący w niniejszym postępowaniu. Celem postępowania egzekucyjnego jest wymuszenie realizacji nakazów wypływających z decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, o ile nakazy te nie zostaną wykonane dobrowolnie. Postępowanie egzekucyjne nie jest zatem kontynuacją postępowania administracyjnego, w którym można byłoby negować zasadność decyzji , a więc ewentualna wadliwość decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego nie może być podnoszona w ramach skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać przy tym należy, że jeżeli według strony, należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego są określone w nieprawidłowej wysokości ma ona prawo zaskarżyć przedmiotowe decyzje w postępowaniu administracyjnym, bądź jeśli ta należność według strony nie istnieje, to należność mogła być zaskarżona w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Pouczenie o prawie wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zawarte jest w załączonym do akt sprawy tytule wykonawczym. Jak wskazano już wyżej, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów czy wymiarowym, w sprawie ulg, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne. Reasumując, Sąd uznał za nieuzasadnioną argumentację skargi. Rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził również naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Sąd oddalił skargę.