I SA/Ol 513/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 8 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i odmówić ustanowienia radcy prawnego Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2010 r. skarżący A. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A.S.. Uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 4.500 zł. Ponadto z tytułu zasiłku chorobowego do dnia 30.07.2010 r. uzyskiwał dochód w wysokości 1.080 zł, nadto żona wnioskodawcy do dnia 22.07.2010 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 590 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni 88 m2 (użytkowanie wieczyste), lokal użytkowy 133 m2 ( użytkowanie wieczyste), oraz posiada ¼ udziału w mieszkaniu o powierzchni 100 m2. Dodatkowo wskazał, że posiada samochód dostawczy Fiat Dukato o wartości 50.000 zł. Z załączonych do skargi jak i formularza wniosku dodatkowych oświadczeń i odpisów dokumentów wynika, że miesięczne wydatkuje na utrzymanie gospodarstwa domowego kwotę 2490 zł, spłatę rat kredytów (mieszkaniowego , gospodarczego)- 850 zł, spłatę zaległości wobec ZUS i innych zaległości - 1550 zł, nadto na poczet zaległości podatkowych potrącana jest kwota 1.450 zł. Łącznie miesięcznie wydatkuje kwotę 6.340 zł. Wnioskodawca przedstawił także zestawienie posiadanych zobowiązań, z którego wynika, że wobec ZUS, organów podatkowych jak i prywatnych podmiotów gospodarczych ciążą na nim zobowiązania na łączną kwotę 142.670 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2002 r., Nr 153, poz 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, łączny zaś dochód rodziny wyniósł na koniec lipca 2010 r. 6.170 zł, na dzień dzisiejszy skarżący nie uzyskuje już dochodu z tytułu zasiłku chorobowego w kwocie 1.080 zł i z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 590 zł, natomiast miesięczne wydatki wynoszą 6.340 zł. W ocenie orzekającego uzyskiwany dochód nie pozwala na opłacenie należnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla niego i jego rodziny. Odnosząc się do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika zważyć należy, że zgodnie z art. 245 § 2 ppsa. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy w tym zakresie, musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, orzekający powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie Sąd (referendarz sądowy) bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski) jak i charakter rozpatrywanej sprawy. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący nie powoduje konieczności przyznania mu pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia Sądu. Treść pism wskazuje również, że skarżący nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. (postanowienie NSA z 24.06.2008 r. Sygn. akt I FZ 240/08, LEX nr 479128, postanowienie NSA z dnia 15.03.2010 r. sygn. akt II FZ 61/10, niepubikowane). Należy także podzielić pogląd prawny wyrażony w postanowieniu NSA z 20.06.2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 LEX nr 493568, w którym Sąd stwierdził, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Powyższy pogląd podzielił również NSA w postanowieniu z dnia 23.06.2009 r., sygn. akt I FZ 139/09, w którym stwierdził m.in., że " to do sądu badającego okoliczności sprawy, kierującego się doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki, należy ocena całokształtu spawy". Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że ustanowienie radcy prawnego w przedmiotowej sprawie, którego koszty uczestnictwa w sprawie w imieniu skarżącego miałby ponieść budżet państwa, nie mieści się w pojęciu "niezbędnych kosztów postępowania" w szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji. Sąd ten rozstrzyga bowiem na podstawie akt, nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną. W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji