I SA/Ol 536/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. G. P. H. U. "[...]" w "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od stycznia do grudnia 2007r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2013r. skarżący B. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 2.000 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i ojcem. Rodzice skarżącego uzyskują dochody z tytułu emerytur w wysokości 1.200 zł każde z nich. Wnioskodawca nie uzyskuje dochodów. Z prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę, a od 05.12.2012 do 28.08.2013r. działalność prowadzona przez skarżącego była zawieszona. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha oraz następujących ruchomości: samochodu ciężarowego o wartości 60.000 zł, naczepy o wartości 80.000 zł, samochodu osobowego o wartości 50.000 zł, cysterny "[...]" o wartości 75.000 zł. Rodzice skarżącego są właścicielami domu jednorodzinnego o wartości 300.000 zł oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10 ha. Argumentując wniosek skarżący wskazał na obciążające go liczne zobowiązania: kredyt w wysokości 140.000 zł wymagana spłata – do końca 2017r., spłata zobowiązania wobec ZUS w wysokości 42.345,74 zł, miesięczna spłata w kwocie 1.500 zł oraz zadłużenie wobec firmy "[...]" na około 8.000 zł z miesięczna spłatą - 500 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji majątkowej skarżącego, uznać należy, że nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Stwierdzić zatem należy iż, wykazane przez skarżącego okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z zainicjowaniem postępowania, bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek ruchomy w postaci samochodów, cysterny oraz naczepy o łącznej wartości 265.000 zł. Skarżący nie wykazał przy tym aby majątek był zabezpieczony czy też poddany egzekucji. W tej sytuacji wnioskodawcy nie można uznać za osobę ubogą, która nie dysponuje majątkiem, który mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Wykazane przez skarżącego zobowiązania (190.345,74 zł) nie przekraczają wartości posiadanego majątku ruchomego. Wskazać również należy, iż zobowiązania te nie są wymagalne od razu lecz są rozłożone w czasie, miesięczne raty spłaty zadłużenia wobec ZUS oraz firmy "[...]" oraz spłata kredytu do końca 2017r. Podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność dotycząca spłaty kredytu oraz spłaty zobowiązania wobec firmy "[...]", nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zaciągnięty kredyt świadczy bowiem o zdolnościach płatniczych podczas gdy zwolnienie od kosztów sądowych przyznawane jest osobom, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić tych kosztów ze względu na niski dochód lub jego brak, a także ze względu na brak majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Ponadto zasadą jest, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe, bowiem spowodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa (postanowienie NSA z 28 września 2010 r. II OZ 908/10 publ. CBOiS). Ponadto skarżący jest także właścicielem majątku w postaci nieruchomości rolnej, jak wskazał 5 ha ziemi uprawno rolnej. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, postanowienie NSA z dnia 26 września 2012r., sygn. I OZ 698/12, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2011r., sygn. I GZ 48/11, postanowienie WSA w Opolu z dnia 20 czerwca 2011r., sygn. II SA/Op 526/10, publ. CBOIS). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; publ. CBOiS). Stwierdzić należy, iż posiadana nieruchomość rolna o powierzchni 5 ha, w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego, powinna przy racjonalnym użytkowaniu przynosić jakiekolwiek dochody czy to z racji uzyskiwanych z jej uprawy plonów, czy też dodatkowo z tytułu dopłat obszarowych istnieje również możliwość uzyskania dochodu z dzierżawy nieruchomości. Wskazane wyżej składniki majątku nieruchomego i ruchomego skarżącego, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo wskazać należy na stabilną sytuację bytową i majątkową wnioskodawcy. Poza majątkiem skarżącego, który uniemożliwia zaliczenie go do osób wymagających wsparcia ze strony Budżetu Państwa, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami którzy uzyskują stałe i regularne dochody, natomiast potrzeby mieszkaniowe zaspokaja poprzez zamieszkiwanie w ich domu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.