I SA/Ol 574/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. z d. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. G. z d. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień 2010 r. postanawia : odmówić M. G. z d. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 574/11 oddalił skargę M. G. z d. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lipca 2011 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień 2010 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 lutego 2013r. Sąd odmówił M. G. z d. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku został zawarty wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych związanych z opłatą od skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2013r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu. Natomiast we wniosku na urzędowym formularzu skarżąca wnosiła o zwonienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwoma synami. Oświadczyła, że posiada nieruchomość rolną o pow. 5ha. Zarządzeniem z dnia 24 lipca 2010r.(k.2820 została wezwana do uzupełnienia oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., strona w dniu 24 lipca 2013 r. została wezwana, do przedłożenia, w terminie 7 dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: - wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącą kont i lokat bankowych za ostatnie sześć miesięcy w tym rachunków obsługujących spłatę posiadanych kredytów i pożyczek, - oświadczenia o rodzaju i wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej oraz osób prowadzących z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z odpisami dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, - oświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów, nadto złożenie oświadczenia czy na małoletnie dzieci skarżąca otrzymuje jakiekolwiek środki pieniężne jeżeli tak należało wskazać z jakiego tytułu oraz określić ich wysokość, - oświadczenia w kwestii wszystkich posiadanych nieruchomości i ruchomości powyżej 3.000 zł w okresie od 26 lutego 2013 r. do 23 lipca 2013 r., - odpisów deklaracji VAT -7 za ostanie sześć miesięcy, - kopii ksiąg rejestracyjnych posiadanych zwierząt, - zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości i rodzaju płatności wypłaconych stronie od początku ubiegłego do 11 lutego 2013 r., - przedłożenie innych dokumentów, oświadczeń mogących potwierdzić w ocenie skarżącej trudną sytuację materialną i życiową. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 6 sierpnia 2013 r. złożyła oświadczenie, iż w okresie od 25 lutego 2013 r. do 23 lipca 2013 r. posiada ruchomości w postaci ciągnika rolniczego, kombajana zbożowego nadto nieruchomości w postaci zabudowanej działki o powierzchni 28 arów wraz z zabudowaniami oraz gruntu rolnego o powierzchni 5,694 ha. Wyjaśniła, że ponosi wydatki w postaci: podatek rolny – 270 zł (kwartalnie), opłata za energię elektryczną 1055,10 zł (kwartalnie), opłata za wodę 341,54 zł kwartalnie, opłata za gaz 50 zł miesięcznie, opłata za telefon – 105 zł, koszty zakupu żywności, środków higienicznych, ubrań -1500 zł miesięcznie, wydatki na paliwo - 6.000 zł rocznie, zakup opału 5.000 zł rocznie, zakup koncentratów do pasz 680 zł miesięcznie, KRUS 35 kwartalnie. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż uzyskuje dochody wyłącznie z gospodarstwa rolnego tj. uzyskiwanych dopłat i sprzedaży zwierząt. Dodatkowo skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące zmiany statusu stada, decyzje podatkowe i faktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 §2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Dodać w tym miejscu należy, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy stwierdzić należy, iż złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia zarówno w formularzu wniosku PPF, jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie odzwierciedla sytuacji materialnej skarżącej. Strona w sposób wybiórczy przedstawiła swoją sytuację materialną.. W szczególności nie przedstawiła ona danych co do wysokości uzyskiwanych dochodów ,wskazała jedynie, że uzyskuje dochody wyłącznie z prowadzenia gospodarstwa rolnego tj. z dopłat oraz ze sprzedaży zwierząt. Zdaniem Sądu na podstawie złożonych oświadczeń wnioskodawczyni nie sposób było ustalić wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, co stanowi punkt wyjścia dla dalszej oceny sytuacji materialnej strony i ewentualnie uznania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca nie może jednak - tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie - uchylać się od składania rzetelnych oświadczeń. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, skarżąca uniemożliwiła ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji, stwierdzić natomiast należy, że lakoniczne oświadczenia oraz tylko częściowe przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przedmiotowe oświadczenie nie może stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie uczyniła. Ze względu na zdawkowe oświadczenia i wybiórcze przedstawienie dokumentów, nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie mu prawa pomocy nie tylko we wnioskowanym przez nią, ale i w ewentualnie węższym, zakresie. Postawa wnioskodawczyni, która przedstawiły jedynie wygodne dla siebie informację o jej sytuacji finansowej, nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości się ona kształtuje oraz, czy wnioskodawczyni rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że z przedstawionego zaświadczenia wystawionego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że w 2012 r. skarżąca otrzymała łącznie dopłaty w wysokości 65.693,49 zł. Powyższe uniemożliwiło przyjęcie, iż została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. że wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji