I SA/Ol 647/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. D.– B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. i orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe postanawia odmówić wstrzymania wykonania decyzji. WSA/post.1 - sentencja postanowienia. W dniu 18 lipca 2014 r. A. D. – B., reprezentowana przez doradcę podatkowego A.R., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. i orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe. Skarga ta wraz z aktami administracyjnymi sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana Sądowi przez Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 18 sierpnia 2014 r. W dniu 28 sierpnia 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 sierpnia 2014 r., przy którym przesłano: wniosek skarżącej z dnia 5 sierpnia 2014 r. kierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 sierpnia 2014 r. wzywające stronę do sprecyzowania powyższego żądania oraz pismo z dnia 19 sierpnia 2014 r., stanowiące odpowiedź skarżącej na to wezwanie (koperta, k. 24 akt sąd.). Z przedłożonych Sądowi pism wynikało, że w dniu 6 sierpnia 2004 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Sąd, wskazując, że upomnieniami z dnia 24 lipca 2014 r. wezwano ją do zapłaty w terminie 7 dni łącznej kwoty 1.668.124,80 zł. Jak wskazała skarżąca, określenie zobowiązania podatkowego było wynikiem pozbawienia prawa do odliczenia z faktur otrzymanych od dostawców kart telefonicznych w działalności gospodarczej jej zmarłego ojca W.D., choć nie udowodniono mu uczestnictwa w transakcjach wykorzystywanych do oszustwa i tego, że nie dołożył należytej staranności w celu uniknięcia udziału w oszustwie podatkowym. Skarżąca podniosła ponadto, że przyjmując spadek wprost, była przekonana, że na ojcu nie ciążyły żadne zaległości podatkowe. Uzupełniając powyższy wniosek pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r., skarżąca jako jego podstawę wskazała przepis art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", który upoważnia organ do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 5 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do wyjaśnienia, czy zawarty w ww. pismach strony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji należy traktować jako wniosek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie wskazano, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o ww. podstawę prawną wymaga od strony wykazania wymienionych w tym przepisie przesłanek, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, poprzez odwołanie do sytuacji osobistej lub finansowej i przedłożenie stosownej dokumentacji. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 16 września 2014 r. sprecyzował, że kierowany do organu podatkowego wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego należy traktować jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Podniósł, że strona jest zatrudniona jako nauczycielka w wymiarze ½ etatu o otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 890 zł netto, z którego w postępowaniu egzekucyjnym zajęto kwotę 370 zł. Pozostała po potrąceniu kwota wynagrodzenia nie wystarcza na utrzymanie strony i jej dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 zd. 1 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności będącej przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W świetle powołanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostało uzależnione od wykazania przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Strona obowiązana jest do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 983/08, Lex nr 468877). Postępowanie w sprawie wstrzymanie wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji administracyjnej może być prowadzone wyłącznie na wniosek na strony skarżącej; przy czym sąd nie jest uprawniony do wyjścia poza granice tego wniosku, jest natomiast uprawniony do uwzględnienia z urzędu okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania, jak również okoliczności stojących w opozycji do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc przytoczoną wyżej regulację prawną do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należało, że złożony w niej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie wykazała, że wykonanie zaskarżonego aktu organu administracji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawiła bowiem pełnych danych odnoszących się bezpośrednio do stanu jej aktualnej kondycji finansowej, a przede wszystkim nie wykazała braku środków pieniężnych oraz braku możliwości ich wygospodarowania, które mogłyby potwierdzić, że zapłata należności określonych decyzją podatkową może skutkować wystąpieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W szczególności wnioskodawczyni, pomimo treści wezwania Sądu z dnia 9 września 2014 r., nie wymieniła składników swego majątku, ewentualnych innych zobowiązań niż zaległości podatkowe dochodzone na podstawie zaskarżonej decyzji oraz wysokości ponoszonych wydatków. Dla zweryfikowania twierdzeń strony, że wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku skutkującym wystąpieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania, niewystarczające było dysponowanie przez Sąd fragmentarycznymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej. Niedostateczne było wskazanie na wysokość wynagrodzenia strony ze stosunku pracy i wysokość dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, w sytuacji, gdy wynikająca z pisma z dnia 16 września 2014 r. kwota pozostająca do dyspozycji strony budziła uzasadnione wątpliwości co do możliwości finansowania bieżących potrzeb egzystencjalnych strony i jej dziecka, a strona jednocześnie nie powołała się na konieczność sięgania do pomocy instytucjonalnej, tj. pomocy społecznej, w celu finansowania tych potrzeb. Wątpliwości co do tego, czy wskazane przez stronę wynagrodzenie ze stosunku pracy jest jedynym źródłem finansowania ponoszonych przez nią wydatków były tym bardziej uzasadnione, w sytuacji gdy w świetle przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy, w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji strona dokonywała zarówno odpłatnych, jak i nieodpłatnych czynności cywilnoprawnych w zakresie obrotu majątkiem nieruchomym, m.in. darowała w dniu 27 czerwca 2013 r. udział w lokalu mieszkalnym, jak również wraz z innymi współwłaścicielami odpłatnie zbyła w dniu 26 lipca 2013 r. lokal mieszkalny za cenę 377.000 zł (k. 56 akt postępowania odwoławczego). Odnosząc się zaś do wysokości określonych zaskarżoną decyzją zobowiązań podatkowych, wskazać należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skoro konieczność zapłaty i związane z tym uszczuplenie majątku zobowiązanego do zapłaty adresata decyzji są zwykłym następstwem jej wydania, oznacza to, że nie zawsze w takiej sytuacji należy odwoływać się do wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zastosowania tej instytucji nie może w szczególności uzasadniać sama wysokość dochodzonej w toku postępowania egzekucyjnego należności. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego nie naprawiłoby (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09, opubl.: http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów również sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi automatycznej podstawy wstrzymania wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji uzasadnia taka sytuacja, w której egzekucja administracyjna może prowadzić do braku możliwości przywrócenia pierwotnego stanu rzeczy, nie natomiast sytuacja, w której może jedynie dojść do czasowej utraty określonych składników majątkowych. Natomiast w kwestii argumentacji wnioskodawczyni, że przyjmując spadek wprost, była ona przekonana, że na spadkodawcy nie ciążyły żadne zaległości podatkowe, wskazać należy, że w skład spadku nie weszły jedynie zobowiązania, bowiem jak wynika ze złożonych przez spadkobierców zgłoszeń o nabyciu własności rzeczy lub prawa majątkowych SD-Z2 w masie spadkowej znalazły się też aktywa o zadeklarowanej przez spadkobierców łącznej wartości 457.470 zł (k. 106 – 117 akt odwoławczych.), w tym 4 nieruchomości oraz 8 pojazdów. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, spadkobiercy zdecydowali się na kontynuowanie działalności gospodarczej prowadzonej przez spadkodawcę, tworząc spółkę cywilną. Niewątpliwie zaś decyzję taką musieli podjąć po wnikliwym zapoznaniu się z uwarunkowaniami działalności prowadzonej przez spadkodawcę. Wskazać również należy, że w sytuacji złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku pod wpływem błędu, spadkobierca ma stosownie do art. 1019 § 1 – § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 poz. 121) możliwość uchylenia się od skutków takiego oświadczenia, niemniej jednak przesłanki i procedurę zastosowania tej instytucji określają przepisy prawa cywilnego. Na uwzględnienie nie mogła też zasługiwać argumentacja wniosku nawiązująca do kwestii zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko wskazujące na brak podstaw do oceny zasadności skargi w toku rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05, opubl.: http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezgodność decyzji z prawem, która będzie przedmiotem oceny Sądu w toku rozprawy i wynikająca z art. 61 p.p.s.a. ochrona tymczasowa stanowią bowiem dwie różne kwestie. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie, prowadziłoby do swoistego "przesądu" przed właściwym rozpoznaniem sprawy. Zgodnie zaś z uchwałą NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję (opubl.: http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Końcowo należy dodać, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest rozstrzygnięciem tymczasowym. Postanowienie tego rodzaju ma charakter wpadkowy, zaś jego byt prawny kończy się z chwilą wydania przez Sąd wyroku. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, a także dyspozycję art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.